Doktordu Che

Onu çocuklara bakarken gördünüz mü hiç.

Nasıl bir sevinç vardı gözlerinde. 

Nasıl bir tutku. 

Nasıl bir çareyi bilip de…

Onu çocuklara bakarken gördünüz mü hiç. 

Neden kalmadı Küba’da, neden bilir misiniz yerleşmedi.

Çocuklar ölüyordu ilerde.

Çocuklar açtı. Çocuklar… 

İşte.

Gözlerinde umut ve öfke, sürdü motosikletini, sürdü yaşamını sarpa. 

Yol boyu çocuklar onu bekliyordu. 

Çantasında ilaç, çantasında şeker ve devrim ellerinde…

Sonra çocuklar… 

Sonra çocuk gülüşleri kanadı göğsünde.

Bir doktordu o... 

Çocuklar And dağlarının tepelerinde onu selamlarlar. 

O hep ordadır: Çantasında ilaç ve şeker, ellerinde devrim…

Ve göğsünde kanayan çocuk gülüşleriyle.

Sennur Sezer

Fotoğraf: Che çocuklarıyla birlikte, Küba, 1964

İsmene

Uğrayın arada bir – beni sevindirirsiniz. Günler bir türlü geçmiyor burada. Artık ne gelen var, ne giden, eşyanın, çatıdaki kirişlerin, döşemenin, merdivenlerin, sıvaların, kapkacağın, perdelerin, menteşelerin o bilinen eskimesinden başka – yavaş bir çürüme, sessiz bir paslanma, özellikle ellerde ve yüzlerde. Büyük duvar saatleri durmuş – kimsenin kurduğu yok onları, ben de bazen önlerinde duruyorsam, saate değil, camlarında yansıyan yüzüme bakmak için yapıyorum bunu, yüzümün alçı gibi, cansız ve zaman dışı o garip beyazlığına, görüntümün hemen gerisinde, karanlık derinliklerinde durmuş olan akreple yelkovan artık ne bir yarayı deşmek, ne de içimden korku ya da umut, beklenti ya da kaygı diye bir şeyi sökmek zorunda olmadan hareketsiz birer neşter gibi görünürken. Benden kendime, bir hareketten öbürüne, bir anıdan bir başka anıya uzanan boşluğu çoğaltıyor bu yavaşlama. Bütün bir ay gerekiyor bir odadan öbürüne geçmek için. Belirsiz bir sis iniyor her şeyin üzerine.

…

Tek gerçeklik bu güzel belirsizlik – uzak ve nerdeyse yara almaz bir yabancıya dönüştürüyor beni, sisteki o leke gibi. Ve ben, ondan biraz korksam bile, seviyorum bu hafifliği.

…

Bir sessizlik siperi sarmış bu evin çevresini, dediğiniz gibi, saygılı ya da değil, ne önemi var! Buralarda bir yerde, belki de benim içimde, uzun, dar bir koridor uzanıyor gün ışığı almayan,

…

Hayır, çöküş değil belki de – bütün bunların düşecek bir yerleri olmadığına göre; bir çeşit havalanma, neredeyse kanatlıymışçasına –kuşlar gibi örneğin, yükselip alçalan, kanatlarının arasında kımıldamadan; o saltık ve soylu boşlukta kımıltısız diyebileceğim bir uçuş, aşırı bir denge – aşırı bir hafiflik her türlü maddenin, bu yüzden ölümün bile ötesinde. Bu yüzden bu kadar mutlu görüyorsunuz beni buna mutluluk denebilirse eğer; her türlü art düşünceden ve hırstan arınmışlık –

…

Yaşasaydı, hiç kuşkusuz, nefret edeceklerdi ondan.Tek düşüncesi ölmekti. Artık açıklayabilirim: ölümden kurtuluş olmadığını bildiği için, nankör ve kısır bir yaşlılığa her gün biraz daha yaklaşarak onu bekleyecek yerde, onun üstüne gitmeyi, kurnaz ve küstah bir yücelikle onu kışkırtmayı yeğledi; böylece hayatı boyunca duyduğu korkuyu, kahramanlık özlemini, kendi kaçınılmaz ölümünü aşağılık bir ölümsüzlüğe çevirdi.

…

Bugün bile ürperiyorum bunu düşününce. İşte o sırada üç gün ortadan kayboldu kardeşim. Sanırım babanızın yanına sığınmıştı. O da bir katıra bindirip geri getirmişti eve. Eğere baş aşağı asılı iki beyaz tavuk ve çok renkli bir horozla; o baş aşağı duruşlarındaki rahatlık çok şaşırtmıştı beni – belki de yorgunluktandı bu, ya da yazgılarına boyun eğmekten? Kaçınılmazlığın dingin bilgeliği! Kardeşim onları görmemişti bile.

…

Kardeşim sanki utanç duyuyordu kadın olmaktan. Belki de buydu onun mutsuzluğu. Belki de bu yüzden öldü. Hepimiz olduğumuzdan başka bir insan olmak isteriz, kuşkusuz. Kimi az çok katlanır buna, kimi hiç katlanmaz. Alınyazısı, denildiği gibi, bir kısır döngüye hapseder bizi. Biz de döner dururuz.

…

Kendi girişimi, kendi seçimiyle ilgisi olmayan isteklerine boyun eğmeyi yediremiyordu kendine. Ancak ölümünü, hayır, ölümünün saatini ve biçimini seçebilirdi ancak.

…

Neden günah sayılıyordu insanın isteklerine uyarak yaşaması? Kızkardeşim hiçbir zaman öldüğü andaki kadar güzel

olmamıştı.

…

Bazan düşünüyorum da, acaba doğmamızın tek nedeni bir gün öleceğimizi anlamak mı diye soruyorum kendime. Gene de, bu haksız ikilem arasında sürüp gidiyor hayatımız. Haimon herkesten uzaklaşmıştı. Artık ne kız kardeşime bağlıydı, ne de arkadaşlarına. Büyük bir dinginliğe, nerdeyse bir doygunluğa – o onulmaz bedensel yitikliğe, o sessiz kesinliğe kavuşmuştu. Hiç kimse alamaz bizden artık bizde olmayanı; ancak bellek derinliklerinde saklar eksiksiz bir biçimde

…

Bilirsiniz, ölüler, her zaman büyük bir yer kaplarlar – ne kadar küçük ve önemsiz de olsalar, birden büyürler ve bütün evi doldururlar; ayakta duracak bir köşe bile bulamazsınız.

…

burası onun yeri, onun gülümseyişi, onun duruşu, onun düşüncelere dalışı -bütün bunlar ölülere ait şimdi.

…

Sanırım, o çiçekler hâlâ açıyordur üst bahçede.

…

Bir gün, masadan yemek artıklarını, kemikleri, ekmekleri, çekirdekleri kaldırılırken, gözümün ucuyla o altın renkli, esnek ve mıknatıslı portakal kabuklarını gördüğümü hatırlıyorum – sanki eski biçimlerini almak istiyorlardı. Çok eski bir çığlık yükseldi içimde – "Hayır, hayır!" – Hiçbir şey söylemedim. Baktım yalnızca. Avlu duvarının arkasına attılar kabukları. Sizin de arada bir boğduğunuz olmaz mı içinizden yükselen bir çığlığı?

…

Herkes bir yere gitme telaşındaydı –nereye? Ne yapmaya? Kendilerine ayıracak zamanları yoktu, soyunup yatacak, kendi bedenleri içinde düş görecek, aynada kendilerine, ya da birbirlerine bakacak zamanları, Yalnız başkalarının gözlerinde görüyorlardı kendilerini –orada ne görebilirlerdi ki?

…

Hizmetçiler eğilip yerdeki cam kırıklarını toplarken onlara baktım da, yalnız onlardı gülümseyen. Kuşu tanıyorlardı; göz kırpıp ben de gülümsedim onlarla. Hep suçsuzlardır suçluymuş gibi görünen (siz de öyle düşünmüyor musunuz?) Siz de bilirsiniz bunu – eminim.

…

Zavallı babamın – onu hiç unutmuyorum – kasılmış el gibi bir yüzü vardı, siyah bir perdeyi aşağı çekmek isteyen bir el gibi;

…

Sanırım taşıyamayacak kadar ağır bir yüktür insanları yönetmek ve komut vermek. Sonunda da herkes yönettiği neyse onunla yönetilir –herkese ve her şeye duyduğu o sınırsız kuşku dışında; sessiz madenden bir hançerdir bir kuşun gölgesinin rastgele bir odaya girişi bir akşam saatinde. Bu yüzden günbegün daha da zorbalaşır zorbalar.

…

Ölümün bizi pusuda bekliyor olması yeter; nasılsa ölümle insan alışırlar birbirlerine; ve keskinliğini yitirir ikisi arasında geçenler. Beden gevşer, saçların, pencerelerin, gözlerin rengi solar, açılır içine sert kocaman altın bir sikke konulan avuç ve bütün hayatımız bir kasılmaya döner bu sikkeyi tutmak için, onu düşürüp yitirmemek için bir korkuya döner; ellerimizden bir işe yaramaz olmuştur artık, hayatımızın yarısı, hayatımızın tümü işe yaramaz olmuştur. Artık kendiliğinden açılmıştır avuç, direnci tükenmiştir; sikke düşmüş, elimizden alınmıştır. Ama sonu gelmez çabanın derin izleri kalmıştır avuçta. Kaslar gevşemiş, rahatlamıştır. Artık serbestçe kımıldatabilirsin iki elini. Boşalan ellerini korkusuzca sallayarak yürüyebilirsin boşlukta –o eşsiz anlamsızlık içinde yavaşça gezinebilirsin, dişlerinin arasına bir başka bakır sikke sıkıştırılıncaya dek. Ama kandırmayalım kendimizi – babanızın da söylediği gibi – bu yumuşak bedende, istek olduğu gibi kalır, tüm inatçılığıyla; o haklı görülmeyen gecikmişlik duygusu sürer.

….

Kuşkusuz, bir çeşit sığınaktır bellek. Ama o da tükenir, onun da, rastgele ve yabancı bile olsa, yeni görüntülere gereksinimi vardır. Ben bu pencereyi seçtim. Buradan, yarı içerde yarı dışarda, sarkıp bakarken, görüyor ve hatırlıyorum. Hiçbir şey benim değil. Her şey sessiz.

…

Bazan, az önce kahraman diye alkışladıkları kimseleri de yakarlardı.

…

İnsan bir başkasının evindeki kapıyı kapıyormuş gibi kapar gözlerini, görmemek, düşünmemek için.

…

Ama ben gençtim o zamanlar, bunu bilmeyecek kadar genç.

…

Hiç vaktimiz olmazdı sandallarımızı çıkarıp otların üzerinde dolaşmak, ağaçlardan elma koparmak için.

Yannis Ritsos, Alışkanlıklar da Değişir, Adam Yayınları

Çeviri: Cevat Çapan

Kommageneli Ozan Iason Kleander'in Üzüntüsü (İ.S. 595)

Bedenimin ve yüzümün yaşlanması 

korkunç bir hançerin yarası.

dayanılır gibi değil.

Sana dönüyorum, ey Şiir Sanatı,

merhemlerden az çok anlayan,

düşlerle, sözcüklerle avutmasını bilen.

Korkunç bir hançerin yarası.

Getir merhemlerini, ey Şiir Sanatı,

hiç değilse bir süre sızıları dindiren.

Konstantinos Kavafis

Geçtiği Herşeyi Öpüyor Zaman

1.

o gün sait faikindi pera

kimbilir hangi öyküsündendi

o insan kalabalığı

yüzünü seçiyordum yalnızca

aklımda bir asansör yalnızlığı

gümüş astarlı bir sözcük vardı dilinde

hiç kullanılmamış

tadı hala dudaklarımda

2.

adımlarımıza uyardı bütün sokaklar

evler kenara çekilirdi

birden yağmur...

düşerdi peşimize

serin odalarda harfleri

aşk ederdik birlikte

3.

yıldızları havuza bakan

bir bahçenin

çözülmüştüm büyüsüyle

o suya eğiliyordu

bir kuğu beliriyordu

kuğu mu benziyordu gelinciğe

yoksa gelincik miydi kuğu

aklıma bile gelmiyordu bu soru

sözcüklerin sessizliğe çekildiği

o çocuksu ikindide

zaman

geçtiği her şeyi öpüyordu

4.

ne zaman kapıdan girse

kamaşırdı sözcükler

canımı tazelerdi sesi

içimde bir yalnızlık telaşı

çözülürdü ellerim

zamana uzanınca

gölgesi

usulca ayartırdık işte

düzenli bir güz vaktini

5.

başağın burcundaydı dünya

o da öyle

derin bir geceye terledik

yaprak serinliğinde

bir güvercindi

kanadı

sözcükler yırtılırken

en sessiz harflerinde

çapaksız bir sabaha uyandık

başağın ikiz adı silinmişti teninde

6.

aşknişan bir ânı

özenle karşıladı sirkeci garı

birkaç tren daha geldi

insanlar zaten oradaydı

bir kalemim vardı verecek

onunsa bir şiir oldu armağanı

üç harfli bir sözcük gibiydi yüzü

gülüşü manzara

bir harf daha takınsa

hecelerdi adımı:

-ellerimi avuçlarında

yıllarca tutmaya hazırla

şarkılıydım o gece

sigaram keyifle tüttü

düşlerimin arasında

7.

parmak izlerimiz

yakışınca yan yana

baktım

bembeyaz bir gelincikti

yanımda

cennete gitmeden de

şansa inandım

iyi kalpli bir sözcük gibi

yazılınca adıma

8.

rüzgârın anılarını dinledik birlikte

usulca dolaşırken bütün geceyi

tek bir yıldıza basmadık ama

denizde yansıyıp durdu

gözlerindeki dalga deseni

eğilip sözcükleriyle öptük

bal zamanı bu mu anne diyen bir çocuğu

ay dalından düşerken

zambaklar gibiydi yüzünde uyku

ama hâlâ bayramını koruyordu sesi

gecelerden pazartesi

ayların en ağustosu

9.

acıyan bir şey vardı aramızda

bütün sözcükler ağır yaralı

kırgın bir yaprağa gül arardık da

tenimizde güz dalgınlığı

imlâsını bilirdik de bilmesine

yine de yanlış hecelerdik hayatı

10.

birbirimizi suçladık bir gün

affetmek için kendimizi

gece gelip sildi usulca

ağzımızdan sızan sözcükleri*

*nasıl da kalabalıkmışız

biz böyle iletişip durdukça

bu yalnızlığa zaten zor sığarmışız

arada mı kalmıştık, araya giren mi vardı

biz öyle olsun istemezdik ama

bütün yakınlarımız bizi yanlış tanıdı

11.

aslolan sözcüklerdir

tabii

gerisi elbette gevezelik

hadi okuluna yazdır beni

bugün harfleri sen dağıt

dilin gurbetindeyiz nasıl olsa

söze tutsak

hangi tümceye başlasak

12.

susardım duysun diye sesimi

o sözcüklerini bende bilerdi

hem de seve seve

seve seve katlanırdım ben de:

sözcüklere kadar yolum var, demek

peki

13.

bir yüzük verdi bana

hoşçakal sözcüğünden

yakarken ardındaki bütün harfleri

anlatmak uzun

kimbilir kaç yıl sürer daha

bende o gün

14.

kendime baktım da camda

aşk artık yüzümde

tek kat boya

en sevdiğim pencerem yitti

onunla birlikte

cumartesiler,pazarlar, sokaklar yitti

bense günlerdir

yerini yadırgayan bir sözcük gibi

kabzası parıldayan şu yalnızlığa

iki kurşun sıksam

iyi gelecek sanki

15.

koltuğunun yerini değiştirdim dün

yüzün beliriyordu camda

dudaklarından geçen güvercin

tozunu alıyordu sözcüklerin

sen ağzını açmıyordun ama

hadi çevir telefonu

bari dostluğunla oyala

16.

bu akşam da gülümsüyorsun fotoğrafta

gözlerinde taraf tutan bir sevgi

yüzün bana ayarlı

rüzgâr almayan bir sabahtı

ama kokun hâlâ odamda

hem içindeydim o anın

hem de dışında

sen yalnızca şaşırtmıştın

tutan bendim zamanı

17.

susmak da incitir sözcükleri

telefonlar kapanırken sessizce

dar kapımdın sen benim

yalnızca mektupların geçtiği

adresin sır tutmadan önce

hadi artık hadi

bir de benim sesimi dene

18.

artık ben kuruyorum gün doğumuna

başucunda bıraktığın saati

dalıp gidiyor sözcükler

sonra

yelkovan kuşlarını uçuruyor

yokluğunu öpüyorum yastığındaki

bilmem uyanıyor musun

19.

yağmur geceyi sağıyor hâlâ

balığım az önce öldü

alıngan bir karanlık tuttu elimden

bir türlü değiştiremedim ampulü

bu gece sözcüklere ilişmem artık

20.

yalnızca kitaplarını okuyorum nicedir

dokunmak için ellerine

altını çizdiğin satırlarda

sonra gözlüklerim buğulanıyor

hiçbir sözcük harflerini

tutamıyor bir arada

21.

yüreğim kabarmış yalnızca

heyecan yapmışım biraz

haber alacakmışım

kuş ağzında

birden susuverdi

anladım

seni arıyor ama

fincanın aklından bile geçmedi

oysa kartlar her şeyi biliyor:

kılıç kraliçesi

kınkanat sözcüklerin

adına vuran sesi

kupaların kralı

aşkın en keskin yeri

22.

bu sabah resmini kaldırdım raftan

günlerdir kaçırıyordu benden gözlerini

dargın beyaz

takvimlerden önce biten yaz

yalnızca

mutluluğa varsın

ha

23.

yaz bitti

ona özenen sonbahar da

senin alnında biriksin güneş

kış bana yeter

belki bir gün

yalnızlık

geldiğin yoldan gider

diyordum ki

sözcükler de dağıldı

bak

dikkatim gibi

aşk sonsuza dek biter

24.

eylülle yaralı bir akşam üstü

tükürüp kurtuldu

beni

hangi harfi denesem

dilim acıdı

avucumda sözcük ölüleri

yüzüğümün izi kaldı benimle

yüzümü usulca yağmura dönüp

özenle silindim

nefretinden de

25.

avucundan havalanan

o öpücük vardı ya

dudağıma değdiğinde kanadı

o günden beri mendil gibi kullandım

bütün sözcükleri

ama artık öylesine unutsan ki

diyorum

ben bile bir daha

hatırlayamasam seni

Enver Ercan (21 Ocak 1958 - 22 Ocak 2018)

Ömrümü Böyle Uzatıyorum

Ağaçları suluyorum durmadan

Işığın ve rüzgârın peşinde

Uzun yürüyüşlere çıkıyorum

Yerimi çocuklara veriyorum

Parklarda ve otobüslerde

Çocukları büyüklerden çok seviyorum

Bir genç kızın halka halka gülüşü

Duvar diplerinde soluklanan ihtiyar

Aynı hazzı veriyor aynı yalınlıkla

Gökyüzünü biçimleyen bulutlar.

Eğiliyorum toprak, eğiliyorum sular

Bir kıyısız zamana kanat vuruyor

Üzerimden uçan bütün kuşlar.

Dört mevsim bire indi uzaya uzaya

İyimser, geniş, dingin ve turuncu.

Kimseleri kıskanmıyorum artık

Kimselere gücenmiyorum

Gerilerde kaldı, çok gerilerde

Hayatın yüreğime verdiği acı

Işıklı vitrinlerin gövdemdeki kırbacı.

Yeni bir gülümseme edindim yüzüme

Bozkır sabrında ve tenime yakışan.

İnsanların çevremde açtığı yalnızlığı

Yine onlarla doldurmak için

Güneşle birlikte çıkıp yataklardan

Ay ışığı ile dönüyorum evlere

Azalan ömrümü böyle uzatıyorum.

Şükrü Erbaş, Bütün Mevsimler Güz, Everest Yayınları

Kum ile Su

Ben, duvar diplerini giyineceğim

Kimseye kapısından yakın olmayacağım

Ağzımı kuyulara vereceğim

Beni kim beklemiyorsa ona gideceğim

Otların ıssız mevsimini seveceğim

Bir yağmur hükmü olacağım

Mutluluğu pişmanlığı bir bileceğim

Sitemlerinizden eksileceğim

Kum sahiplerine suları göstereceğim

Kimin uzağı varsa kalbi var diyeceğim

Kirpilerin sevgisini soracağım size

Kılavuzum yalnızlık olacak

Ömrümü hiçbir yakınlıkla örtmeyeceğim

Babamı bende yaşatmayacağım

Güven duygunuzdan tiksineceğim

Çocuklarımdan çekileceğim

Hayalden başka gerçeğim olmayacak

Sevginizle yatışmayacağım

Bir tek alın çizgisine eğileceğim

Zaman hep sizi çoğaltacak

Bir harf bile etmeyecek kalbimden geçenler

Beni sevmeyeceksiniz bileceğim

Işıkları tarif edeceksiniz durmadan

Düzgün cümlelerinize yenileceğim

Sevincin yoksulluğunu göstereceğim size

Ayrılığın özgürlüğünü öğreteceğim

Aralık kapılarda fotoğrafınızı alacağım…

Kirpiklerimden çırpıp kalabalığın zamanını

Ey buğusuz taşlar

Size geleceğim…

Şükrü Erbaş

"Bütün bunların sonucunda şunu fark ettim ki:"

Nefretin ortasında,

İçimde bir potansiyel olduğunu keşfettim.

Yenilmez bir aşk.

Gözyaşlarının arasında,

İçimde bir potansiyel olduğunu keşfettim.

Yenilmez bir gülümseme.

Karmaşanın ortasında,

İçimde bir potansiyel olduğunu keşfettim.

Yenilmez bir sakinlik.

Bütün bunların sonucunda şunu fark ettim ki

Kışın ortasında,

İçimde yenilmez bir yaz yatıyordu,

Bu da beni mutlu ediyor.

Albert Camus

Büyüklük

        "Dünyayı kim yarattı peki

            Biz yarattık sersem, biz tuğla işçileri" *

Ay büyüyor

Geçiyor zaman

Geçtim oturdum bir krater yamacına

bakıp sonsuz karanlığına evrenin

Ay'dan dünyanın doğuşunu izledim

Sen mavi gezegen

      yalanlar yumağı

Sen karnı şişkin aç

Sen korkaklar ve cesurlar ülkesi

Sen varyemez

Sen yerden göğe cömert

Sen savaşlar müzesi

        kan kazanı

Sen kendi kaşiflerini yiyen obur

Sen yemeyip yedirmek

        giymeyip giydirmek

Sen dolap beygiri

        can pazarı

        ekmek parası

Sen çocukların topacı

Sen mavi bilye

        Bakırdan

        Tunçtan

        Demirden

        Ateşten

        Topraktan ve sudan

        Zaferler anıtı

Sen katillerin ve ölülerin rahmi

Sen inançlar uyduran son tapınak

Sen bebeler beşiği

        hiç uğruna öldürümler sergisi

        onur adına düellolar meydanı

Sen çitlerle bölünmüş büyük tarla

Sen geyiklerin ve kanatlı karıncaların

        çektiği balkabağı

Sen mücadele alanı

        sömürülen emek

Sen kavganın yumruğu

        yüz sürülen yatak

Sen umutlar doğuran

        üstünde koşulan çayır

Sen aşkın kucağı

        düşünmenin ve felsefenin vatanı

Sen yaratan büyülü küre

Sen nötron ve protondan olma

Sen kendini aşan merak

Sen

insanlar yurdu

Sen

ey görkemli iyimserlik.

(*) Eduardo Galeano, Kucaklaşmanın Kitabı, Can Yay.

Ağustos 2009, Girne

Baha Çıtakoğlu, Yeni Gökler Bekler Seni, İnsancıl Yayınları, S.134-135

Resim: dijital illüstrasyon

Zeytinin Vardiya Dönüşü

Zeytin hasadında gördüm

Kalın kırnaplardan örülmüş

Burgaçlı bir gövdesi var zeytin ağacının

Ben de

neden küskündür zeytin yeşili

"benzemez hiçbir yeşile"

             diye düşünürdüm

Uzun sopalarla çırpılıyor dalları

Silkeleniyor yaprakları zeytinin

Dövülmüşten beter oluyor hasat sonunda

Şaşılacak şey

Seneye yine veriyor

Eline, yüzüne bulanmış mazotu

Üstüpüyle silen bir motor tamircisinin

Vardiya dönüşüne benziyor

Nasırlı yorgunlukların ardında

Pırıl pırıl zeytin gözlü motor tamircisine

Yani bizden biri zeytin ağacı

Bu yaz daha bir sevdim

Zeytinin kil yeşili yapraklarını

Ekim 2008, Yeşilyurt, Kıbrıs

Baha Çıtakoğlu, Yeni Gökler Bekler Seni, İnsancıl Yayınları, S.85

Sevdalı Tiren Olsam

Bihar’da

On beş yaşında

Bir çocuk.

Adı, Manish Kumar.

Lalit Devi’nin oğlu, mandıracılardan.

Bir kız sevdi yıkayıcılardan.

Başını tıraş ettiler

Dolaştırdılar

Sokaklarda

Lalit’in gözleri önünde

Tiren raylarına attılar.*

Piston olsam kilitlenirim

Çelik tekerlek durur

Kıvılcımlar çıkartarak

Tonlarca demir yığını olur çökerdim önünde aşkın.

* Haber: “Hindistan’da kast vahşeti”, Milliyet Gazetesi, 21 Kasım 2008

Aralık 2008, Girne

Baha Çıtakoğlu, Yeni Gökler Bekler Seni, İnsancıl Yayınları, S.21

Kış Algını

Elimi tutmalısın çünkü kesmeyeceğim saçlarımı

batacak olsa elimi her attığımda Nurhayat

inekler ve zürafalar hiç bitmesin

bitmesini istemediğin şeyleri bana bak

sen de elime tutuştur

Bütün kapılar yumrukladı az önce

ikimizden biri bu yana doğru geliyor

kuşlardan beklemezdim

kimse kuşlardan böyle şeyler beklemez

kuşlar sağ salim indiriyorlar kepenkleri

İlker Şaguj, Ketebe Yayınları

30 Mayıs

Askerler alçak duvarın üstünde

tıraşsız

gözlerinde bir hüzün esniyor

denizi, hoparlörleri dinliyorlar

hiçbir şey duymuyorlar

belki de unutmaktır istedikleri.

Günbatımında

hacet gidermek için ağır ağır sel yatağına iniyorlar

ve uçkurlarını bağlarken

yeni aya takılıyor gözleri.

Dünya güzel olabilirdi.

Yannis Ritsos, Sürgün Günlükleri, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, S.127

Çeviren: Ari Çokona

"Bazı şairlerin şiirleriyle halkla konuştuğu olur; çünkü halk o şairlere kulak verir, şair kendisine kulak verildiğini bilir ve hem halkta hem de şairde bu konuşmaların bir karşılığı vardır. Bu dönemin, yani halkla doğrudan konuşan ve halkın (bazılarına da olsa) şairlere kulak verdiği dönemin geride kaldığı düşünülebilir; fakat o günlerden bugünlere kalan şiirler yahut yazılar bize iki tarafın da tavrını taşımaya devam ediyor. Yannis Ritsos da Nâzım Hikmet, Pablo Neruda… gibi şiirlerinde doğrudan halkla konuşan, halkta bir karşılığı olan, aslında kendisine kulak verildiği için bir karşılık bulan şairlerden. Şairin külliyatına bakıldığında Umarsız Penelope bunun en iyi örneğidir. İnsanlar şair ve halk ilişkisini şairin şiirlerinden öğrenebilir; çünkü şair bize bunu doğrudan verir ya da sezdirir. (...)"

İlker Şaguj, Sürgündeki Şair: Yannis Ritsos’un Sürgün Günlükleri Üzerine

Yaşam şuncağız bir şey işte

Yaşam şuncağız bir şey işte

bir defter kalır gidenlerden

ayrı düştüklerimizden bir kitap

yıllar sonra aklına gelir de birden

bakarsın/kuytu dalında bir sayfanın

incecik izler vardır

diretmişliğimizden

Yaşam şuncağız bir şey işte

altı çizilmiştir kimi satırların

gelseydiniz, karışsaydı gözleriniz çayın buğusuna

böyle koymazdı tozutarak esmesi karın

okursun/için burkulur da biraz

derin gizleri vardır

birikmiş eski mektupların

Yaşam şuncağız bir şey işte

bir dostun ölüm haberi gelir

bir ihzar müzekkeresi bir arama emri

sen bir ilmek daha atarsın acının şiirine

duyarsın/biri sevdiğini öper son kez ağzından

sokaklar iz tarlası

adresin belirsizdir

Yaşam şuncağız bir şey işte

güneş fabrika duvarlarına düşünce

sessiz adımlarla yürür sabahı umut

karışsan yankıların bir ışık salkımında yitişine

dinlersin/yazılmamış bir tarihin

yalın dipnotudur bunlar

yazılır günü gelince

Emirhan Oğuz

Fotoğraf: Steve McCurry

Adam Olmak (Eğer)

Çevrende herkes şaşırsa, bunu da senden bilse

Sen aklı başında kalabilirsen eğer,

Herkes senden kuşku duyarken hem kuşkuya yer bırakır

Hem kendine güvenebilirsen eğer,

Bekleyebilirsen usanmadan

Yalanla karşılık vermezsen yalana

Kendini evliya sanmadan

Kin tutmayabilirsen kin tutana..

Düşlere kapılmadan düş kurabilir

Yolunu saptırmadan düşünebilirsen eğer

Ne kazandım diye sevinir, ne yıkıldım diye yerinir

İkisine de vermeyebilirsen değer

Söylediğin gerçeği eğip büken düzenbaz

Kandırabilir diye safları dert edinmezsen

Ömür verdiğin işler bozulsa da yılmaz

Koyulabilirsen işe yeniden..

Döküp ortaya varını yoğunu

Bir yazı-turada yitirsen bile

Yitirdiklerini dolamaksızın dile

Baştan tutabilirsen yolunu

Yüreğine sinirine dayan diyecek

Direncinden başka şeyin kalmasa da

Herkesin bırakıp gittiği noktada

Sen dayanabilirsen eğer..

Herkesle düşüp kalkar erdemli kalabilirsen

Unutmayabilirsen halkı krallarla gezerken

Dost da düşman da incitemezse seni

Ne küçümser ne de büyültürsen çevreni

Her saatin her dakkasına

Emeğini katarsan hakçasına

Her şeyiyle dünya önüne serilir

Üstelik oğlum, adam oldun demektir...

Rudyard Kipling (1865 - 1936)

Çeviri : Bülent Ecevit

Son Düello

                                     Behçet Aysan’a

Kaybettim ömrümün son düellosunda

Şimdi ayağımın altından kayıyor dünya

Gökyüzü aklıma bir kefen oluyor

Cunda’daki mezarlığa, selvilerin altına gömün beni

Buna dayanamam, bu yalnızlığa

Döktüm ceplerimdeki yıldızları, ifademi verdim

Köprüler yıkık, kıyı yok, teknem su alıyor

Ölümün itirafçısıymışım meğer, geç anladım

Kalbimin üstüne tütün bastım

kalem yorgun, defter bitkin… dayadım alnımı masalara

Kesik bir tırnak gibi parmağımı arıyorum

Tetik çekildi artık, kurşun havada uçuyor

Bir mıknatıs olayım karanlığımda

Geldim, gördüm, yenildim… ne var ki bunda?

Ölüme bir yer açtım hayatın sofrasında

Buymuş hikmetim, elimden gelenim

Kanarmış ellerim koskoca bir suda

Mızrağım, mataram, kalkanım… kalbim…

Ahmet Erhan

dışarıda

sözü edilen ağaç, orada değildir hiçbir zaman

sadece hecelerin bekçisi

belli bir toprağa dökülünce

ve zerresinde büyüyordu hayat denir, kederiyle

ha vardı ha yoktu; gökyüzü, el çantası, dürbün

birisi bir şeyler fısıldar ya

sanki utanç, sanki biraz da sırlı

mistik bir merasim başlayacak sonunda

sanki bir tartışma var da

sükûtu daha kıymetli sanki

kimisi parmak aralarından akıtır o zerreyi

kum saatine dönüşür inceldikçe gövdesi

tohumu eker boşluğa, hayallerini

sarkıtından düşmek üzere bir kuru damla

sözü unutulan ağaçtaki gizem de orda

ogün kaymak, aşk kere aşk, dize yayınları, s.36

Birkaç Kuş

Birkaç kuş balkona konmuş

Öbür kuşları konuşuyor

Kıskançlık, çekememezlik, kibir

Var birinin her sözünde

Bu kuş bilmiyor paylaşmayı güzelliği

Ne kırlarda ne balkonda

Kederi ayrılığı ölümü bilmiyor

Üşüyecek ilk ayazda

Doğrudur küçücük bir kuş olduğu

Oho, büyüyüp öğrenecek daha

Ölü kuşların konuşmadığını

Çürümüş otlar yapraklar arasında

Ağzı taze ot kokuyor, yolu uzun,

Öğrenecek şimşeğin tadını bir gün

Kim bilir ne zaman, hangi ormanda

Kanatları üşüyecek ilk karda

Ahmet Ada

Konuşmalar

Söz,

şiire dönüşürken,

bir çocuk kâkülü gibi

kısacık mı kesilmelidir ille de?

Hayır!

Şiir annem gibi

uzun uzun seslenmelidir

uykusunda,

olmayan sevgiliye.

Durgun,

derin soluklu,

içine kapanık olmalı,

belki de bütün gün

uzanmalıdır koltuğunda.

Bir sanduka kadar heybetli

ve düşünceler kadar ağır

çantası da,

durmalı ayakucunda.

Ama,

kendini ölümsüz sanan

ve her sabah

bir umut çiçeği açan

yüreciği,

hiç durmadan kıpırdamalıdır

yün yeleğinin altında.

Perde inmiş gözlerinde

oynaşan bin bir hayal

ve beyaz dudaklarından dökülen

kırık dökük anılar,

kimselerin okuyamadığı

eski yazı bir defterden

saçılmalı ortaya,

sonsuzluğu çağrıştıran

yaz bahçelerinde

uçuşurken kopuk sayfalar,

kör bir yılanın çevikliğiyle

kamışların arasından

akıp gitmeli gizlice yıllar.

İncir ağacının dibinde

kum falı bakan

dilsiz köle ise,

bir yanılsama olarak

görünmeli ara sıra

fotoğrafın arabında.

Şiir de annem gibi,

mevsimi

kuş seslerinden

aşkı

saklı bir mendilden,

tüm hayatını

gülden sormalıdır

bana kalırsa.

Ve hiç çıkmamalıdır

yaldızlı çerçevesinden dışarıya.

Aklı yürüyen bulutlara

ve oyuncak atına takılıysa,

ne yapsın şiir sokaklarda?

Eh bir de yolu düşerse

kalabalık alanlara,

eski dostların çoğuna rastlamalı,

aynı annemin yaptığı gibi

durup hatırlarını sormalı,

adresler almalı.

Sevinçten

al al olmalı yanakları ki,

anlaşılmasın yoksulluğu

yalnızlığı.

Aslında,

hep çocuk kalmalı şiir.

Avuçlarında ezik bir şeker,

yanaklarında tozlu yaşlar

ve yüzündeki mahzun gülümsemeyle,

pencereden bakan

öksüz bir çocuk olarak kalmalı.

Korkmalı gök gürültüsünden,

tabancadan,

kara örümcek ile perili köşkten.

Dili peltek çorabı düşük,

tekir kedisi kaçmış olmalı evden.

Eğilip denize dokunmalı,

düşlerinde yol alan

köpüklü yelkenliden.

Ölecekse de şiir,

yaşlanmadan ölmeli.

Yaşı belirsiz olmalı

aynı annem gibi.

Hiçbir ayna kırığına

basmadan daha,

tutunup rüzgârın ipine,

limon kabuğu kokan

camdan bir dünyaya

kayıvermeli,

kış odasına geçercesine

tüylü terlikleriyle.

Eğer ölecekse şiir,

buz tutmuş çığlığı yükselirken

göklere,

gecenin kanı sürülmemeli

saçlarına boş yere.

Melisa Gürpınar (9 Aralık 1941 - 24 Kasım 2014)

Dinmeyen

Sen şimdi sabrımın taşını yuvarlarsın

uzatırım saçları, tırnakları, anları

beklesem büyür müsün sen çocuk?

ırmaklar genişliyor, dallanıp

budaklanıyor ağaç…

Sen şimdi sabrımın taşını yuvarlarsın

gizime bir ilmek daha atarım ben

böylece bir kakül iner o çıplak alına

alın o ki saçtan kırışmaz zerresi

kırışır seni beklemekle geçen zaman

belki hiç

gelmezsin!

Sen şimdi sabrımın taşını yuvarlarsın

bir yeti değil mi aradığımız ortak?

yangınlara alışma(!), eğimler seni bilsin(!)

ilk tılsıma vurulmuşuz seninle ikimiz

yağmura şaşıyorum hala bak

senelerdir yağıyor halbuki…

Alper Gencer

Resim: Arzu Karcı, 80x100 cm. Tuval Üzerine Yağlıboya