Yazkurusu

Anladım yazkurusuyum ben

zeytinine kadar yağmalanmış…

Sararıp solmada üstüme yok

Güzün işi kolay, çıplağım hazır

Al beni taşlara vur, kışlara vur, kim karışır?

Al beni rüzgârın önüne at, diline düşür, gıkım çıkmaz!

Uyandır en azgın suları başıma dola

Kanatlarım sürüklenmek için yaratılmış

Göğsümde çığlıklar düğümlenir art arda

gölgemse takılır kalır çalılıklara

Anladım yazkurusuyum ben

kuyusu delik deşik, ağlamaklı…

Kıyımda kalan son maviyi

yaraya dönüştürmüş yoktan bir sıyrık…

Aşk damla damla çekilmiş kanımdan

Kalbimse yanıtsız bir soru imidir artık!..

Ahmet Günbaş

Resim: Turan Enginoğlu

belma sebil

seni ben kallavi sokağı'nda gördüm

sen beni görmedin görmedin

kapıları çaldım adını sordum

söylemediler öğrenemedim

seni ben kallavi sokağı'nda gördüm

bir daha görmedim bilmedim

belma sebil adını yakıştırdım

aklıma geldikçe her sefer

gözlerinin mavisini bitirdim

saçlarının siyahına başladım

kallavi sokağı'nda güvercinler

benim karanlık istanbul'um

bir esnaf kahvesine oturdum

belma sebil ya geçti ya geçer

rüzgârını içime doldururum

kallavi sokağı'nda güvercinler

bunca yıl sönmemiş umudum

nisan değilse mayıs

perşembe değilse pazar

ben belma sebil'i bulurum

Attilâ İlhan

Resim: Turan Enginoğlu

Eskiden

Ne güzel insanlar vardı eskiden.

Çocukluğumuzu kaplamışlardı.

Bize masal anlatırlardı

Cinlerden, perilerden.

Büyük anneler, büyük babalar vardı.

O zaman hepsi uzaktı ölümden.

Hem sevdirir hem korkuturlardı.

Acı hikâyeleri bile tatlı başlardı.

Demek bunun için gittiler hikâyelerden.

Ne güzel insanlar vardı eskiden.

Ne güzel şarkılar vardı eskiden.

Gençliğimizi donatırlardı.

Hep iyi şeyler hatırlatırlardı

Geçip gitmiş devirlerden.

Sevgi ve ümid yaratırlardı.

O zaman her şey uzaktı ölümden.

Yanık şarkılar bile neşeli başlardı.

İster istemez saadet taşardı

Gamsız günlerimizden.

Ne güzel zamanlar vardı eskiden.

Ne güzel şarkılar vardı eskiden.

Hayâl içinde yaşatırlardı.

Güldürür ağlatırlardı

Duymadan biz, düşünmeden.

Her an bir asır kadardı.

O zaman herkes uzaktı ölümden.

Candan sevdiklerimiz vardı.

Hepsi başka güzeldi, bizi tanımazlardı.

Bütün yollarımız geçerdi gül bahçelerinden.

Ne güzel zamanlar vardı eskiden.

Özdemir Asaf, Dünya Kaçtı Gözüme,Yuvarlak Masa Yayınları, 1955

Fotoğraf: Karaköy Meydanı, İstanbul, 1958

Ölümüne Mecaz

    Evvel gidenlerin anısına.

Bunca yaştan sağ çıktım.

Ölümü oyalamakla geçiyor günler.

Bunca sokaktan sağ çıktım.

Tek sözcüğe rastlanmıyor sokaklarda

kalbimi oyalamakla,

mecazları tamir etmekle,

geçmişimi havalandırmakla

geçiyor günler.

Bunca kitaptan sağ çıktım.

"Ölüm" dahil ne çok şeyi tarif ettim de

ölen, öldürülen arkadaşlarımı tarif edemedim...

Bunca kalpten sağ çıktım...

Kabuğun yaradan,

dalın ağaçtan,

yaprağın daldan,

insanın doğadan hatıra olduğunu

bazen bildim bazen bilemedim.

Bunca şiirden sağ çıktım...

Ne çok şiiri, mecazı ve anlam ölümünü hatıra ettim.

Bunca ateşten sağ çıktım...

Külü tecrübe etmeyen 

ateşle göz göze geldiğimde,

"Ölüm ki ömürden hatıradır" deyip sustum. 

Bunca sırdan sağ çıktım.

Ölümü hatırladıkça kalbini eşeleyip duruyor insan

kalbini hatırladıkça ölümü eşeliyor.

unca unutmadan sağ çıktım.

İnanılması güç bir ânındayız tarihin

son ölenimiz üzerinden ne kadar zaman geçti

kaç kitap, kaç gözyaşı öldü

kimse hatırlamıyor. 

Bunca yenilgiden sağ çıktım.

İnsanın düğümü ne çokmuş, 

bir el tarafından ipsiz bağlanmak gibiymiş aşk ve ömür.

Bunca yaştan sağ çıktım.

Biri bizi ateşe, aşka benzetse

ve ölüme hiç sıra gelmese...

Sezai Sarıoğlu

Melez Zamanlar

Şifa dağıtıyor ölü bir tarihin hortlakları 

24 Saat açığız diye haykırıyor 

buna karşın yarın acenteleri 

Heveslerin insanıysa şaşkın

Yurttaşın zihni parçalanmış

"bakınız.." diye giriyor söze, kadrolu televizyon tartışmacımız...

Kısmen polis 

Kısmen hırsız  

Kısmen dikkatli 

Kısmen dalgınız 

"Her şeyden önce..." diyerek başlıyor yazısına, her günkü köşe yazarımız...

Kapitalistiz, feodaliz

post-modern ve de oryantaliz

"Yapılan son araştırmaya göre..." diye bilgilendiriyor bizi, saçaklı Web-a Sayfamız...

İşçiler patron oldu (Yaşasın!) 

Patronlar çağ atlamış (İnanırsanız...)

Sızlanıp duruyor cim (Savcısının) karnında, itirafçının itirafçısı itirafçımız...

Hidayete erecek diyorlar bazılarımız, alışacağız

"Münkirler cehenneme!" giderlerse, arayacağız

"Size gelsin" diyor, "bu unutmak şarkısı", sesler süvarisi arkadaşımız: 

"Şiir bir ülkenin vicdanıdır derlerdi eskiden, billahi yalandır."

Dip su gibidir, kimi deli çay gibidir kavimler, gelirler

Sevgili gibidirler

Kısmen sadık eş, kısmen metres kadın

Kısmen işbirlikçi, kısmen yurtseverdirler

Çağdaş, tutucu, laik, dindar, milliyetçiler

Bazı Türk, bazı Kürt, bazı Çerkez  

Eskiden Alevi, sonradan Sünni’dirler

"Bu kararlı karmaşanızı sakın bir yana bırakmayınız!" 

diye öğütlüyor, dolaylı dilleriyle, emekli büyükelçiler... 

Kısmen cüz, kısmen bütünüz 

Asılız, aslı gibiyiz, suretiz; dahi kopyayız... 

Tarafsız bir dille aktarıyor merkeze, bütün bu olanları, yabancı gözlemciler...

Durum endişe verici kimine göre

Oldukça ümitli, ötekine sorsanız

"Ündür yorumu bugünün" diyor, yedi-yedi atan bir zar sahibi derken gökdelenlerden...

 

Hülya Avşar, İbrahim Tatlıses

Deniz Baykal, Recep Erdoğan'ız 

Bense; şairliğe vurdum kendimi,  yalan yanlış yazarım...

Vesaire, vesaire, ardından üç noktayız 

Herkesiz... her şeyiz... birazız... fazlayız...

Hiçbir şey... de diyebiliriz buna... hiç kimse... 

bir... diğer... bir başka... deyişle...

Bir ad arıyorum, ana rahminde zavallı bir bebek 

gibi kıvrılmış bugüne...

Ana rahminde mi, zavallı mı, bir mi, bebek mi

kıvrılmış mı, bugün mü, diye diye...

Bilmenin peşinde kaybettiklerime ağlarım.

Ferruh Tunç

Kırkikindiler

"Bu sarı, tok tütünü senin için

ayırdım: senin için soydum

domatesin kabuğunu, senin için

dildim, tuzladım."

"Senin için perdaha çektim içimdeki

hayvanı; gövdemi yaya, burguya

aldım senin için. Bu koku, bu kor,

bu gemsiz istek senin açlığın için."

"Toprak suya doydu bu yıl, ben sana

daha doyamadım," diye sürdürüyor

kadın, içinden. "Yüzündeki gururlu

umutsuzlukla içimdeki doludizgin

kısrağa katıl."

Enis Batur

Resim: Merve Turan, Kağıt Üzerine Karışık Teknik

Aşk İki Kişiliktir

Değişir rüzgârın yönü

Solar ansızın yapraklar

Şaşırır yolunu denizde gemi

Boşuna bir liman arar

Gülüşü bir yabancının

Çalmıştır senden sevdiğini

İçinde biriken zehir

Sadece kendini öldürecektir

Ölümdür yaşanan tek başına

Aşk iki kişiliktir

Bir anı bile kalmamıştır

Geceler boyu sevişmelerden

Binlerce yıl uzaklardadır

Binlerce kez dokunduğun ten

Yazabileceğin şiirler

Çoktan yazılıp bitmiştir

Ölümdür yaşanan tek başına

Aşk iki kişiliktir

Avutamaz olur artık

Seni bildiğin şarkılar

Boşanır keder zincirlerinden

Sular tersin tersin akar

Bir hançer gibi çeksen de sevgini

Onu ancak öldürmeye yarar

Uçarı kuşu sevdanın

Alıp başını gitmiştir

Ölümdür yaşanan tek başına

Aşk iki kişiliktir

Yitik bir ezgisin sadece

Tüketilmiş ve düşmüş gözden

Düşlerinde bir çocuk hıçkırır

Gece camlara sürtünürken

Çünkü hiçbir kelebek

Tek başına yaşayamaz sevdasını

Severken hiçbir böcek

Hiçbir kuş yalnız değildir

Ölümdür yaşanan tek başına

Aşk iki kişiliktir

Ataol Behramoğlu

Solgun Bir Gül Oluyor Dokununca

Çoklarından düşüyor da bunca

Görmüyor gelip geçenler

Eğilip alıyorum

Solgun bir gül oluyor dokununca.

Ya büyük şehirlerin birinde

Geziniyor kalabalık duraklarda

Ya yurdun uzak bir yerinde

Kahve, otel köşesinde

Nereye gitse bu akşam vakti

Ellerini ceplerine sokuyor

Sigaralar, kağıtlar

Arasından kayıyor usulca

Eğilip alıyorum, kimse olmuyor

Solgun bir gül oluyor dokununca.

Ya da yalnız bir kızın

Sildiği dudak boyasında

Eşiğinde yine yorgun gecenin

Başını yastıklara koyunca.

Kimi de gün ortası yanıma sokuluyor

En çok güz ayları ve yağmur yağınca

Alçalır ya bir bulut, o hüzün bulutunda.

Uzanıp alıyorum, kimse olmuyor

Solgun bir gül oluyor dokununca.

Ellerde, dudaklarda, ıssız yazılarda

Akşamlara gerili ağlarla takılıyor

Yaralı hayvanlar gibi soluyor

Bunalıyor, kaçıp gitmek istiyor

Yollar, ya da anılar boyunca.

Alıp alıp geliyorum, uyumuyor bütün gece

Kımıldıyor karanlıkta ne zaman dokunsam

Solgun bir gül oluyor dokununca.

Behçet Necatigil

Yeis

Akşam üstleri geliyor

Tam insanlar işten çıkarken.

Salkım salkım tramvaylardan

Bir güzel çocuk yüzüyle gülümsüyor

Namussuz, akşam üstleri geliyor. 

Neremden yakalıyor, bilmiyorum

Ben tam sevmeye hazırlanırken

On altı yaşındaki sevgilimi.

Elini elimle tutmak

Yirmi dört saatte bir

Sıcak bir laf dinlemek isterken

Rezil... Tam o saatlerde geliyor. 

Sait Faik Abasıyanık

Düşlerde Fener Olmak

Ben ölünce

hiç değilse

Bir fener olsam,

kapında dursam,

soluk donuk geceyi

aydınlığa boğsam.

Ya da limanda

gemilerin uyuduğu zamanda

gülüşürken kızlar

uyumasam,

dar kirli bir kanalda

bir yalnıza göz kırpsam.

Daracık bir sokağa

assalar beni

teneke, kırmızı bir fener

bir meyhane önünde

dalgın düşüncelerle

tempo tutup şarkılara

sallansam.

Ya da şöyle bir fener

gözleri büyümüş bir çocuğun yaktığı

duyulup da korkunca çevresinde yalnızlığı

dışarda camlarda

fırtınanın ıslığı

kâbuslar, görüntüler, cinler.

Evet, hiç değilse.

ben ölünce

bir fener olsam,

tek başına geceleri

uykulardayken dünya

gökte ayla senli benli

sohbete dalsam.

Wolfgang Borchert

Çeviri: Behçet Necatigil 

Kalıt

Kalırsa bir soru kalır benden  

Yanıtı var mıdır bilmem?

Denizine, göğüne, toprağına

Uçanına, kaçanına bu dünyanın

Kalırsa bir soru kalır benden

Ölüm gelir, gün akşama kavuşurken.

Neyi ararım ben, neyi bulurum?

Taştan taşa, düşten düşe sekerek

Enginleri aşar da, sığda boğulurum.

Kalırsa bir soru kalır benden

Yanıtı var mıdır bilmem?

Yazar elim upuzun bir şiir

Söyler dilim içli bir türkü

Kalırsa bir soru kalır benden

Gökte yıldızdır o, toprakta gömü.

Kalırsa bir soru kalır benden

Bir de üç beş şiir, iyi kötü...

Ankara, 1981

Ahmet Erhan, Yaşamın Ufuk Çizgisi, Lir yayınları, S.59

Son Damla

Her bardağı taşıran bir son damla vardır

Toprak gencelir ölümle, meyhanelerde bir koltuk daha azalır

Damlaya damlaya gider Ahmet Erhan, sel olur gelir ölüm

Hayat buysa eğer, meğer ki aldatıldım

Yalnızım… sokağın zulasında bir köpek gibi kaldım

Islak bir köpek gibi ki ancak sabahla ayılır

Sürüklene sürüklene götürülür Ahmet Erhan

Komiserim, tebdil-i hayatta şiir vardır

Şimdi bir ölsem ve artık hiç konuşulmasam

Çocuğumun belleğini kefenimle silsem

Anlamam ki nicedir yaşım murada ermiş dölüm

Neden her çocuğun ille de bir babası vardır.

Oğlum, zaman ağır, gün sağır, gece acıya aşinadır.

1991

Ahmet Erhan, Burada Gömülüdür, Cilt 1, Kırmızı Kedi Yayınları, S.544

Nidâ

                Erdal Eren ile Necdet Adalı’yı düşünürken

Tektekçi meyhanelerde terlemişti içimdeki çakal

Bıyıklarımın hâlâ ayva ve rakı kokması bundandır

Kendimi en zâlim şarkılar makamına yolcu ederken

Fiyakamı ödünç alırdım açıkhava sinemalarından

O zamanlar biz, ohhoo iki kafadar bir araya gelsek

Yelkenleri fora edip hayallerimize, giderdik giderdik

Sesimiz sıtma görmemiş ruhumuz mürekkep içmemişti

! Hercai birer nidâ idik yıldız şavklarıyla oynaşan

Mürekkep dedim de başıma belalar açan mektuplar

Yazardım yeşil mürekkepli pelikan dolmakalemimle

Hasarlı bir hayat gibi duruyor hâlâ o pelikan bende

Babamdan yalvara yalvara almıştım orta ikide

Esat Mahmut Kerime Nadir günleriydi, bir de Pekos Bill

Çilli bir kızda denedim kemendi ilk kez boşa çıktı

Okul ve ev kaçağı sayıldım, adım hep öyle kaldı

! İmlâsızdım anneme sorsalar, haylaz bir nidâ

Genciken, günler her şeye yeterken, berduş bulutlar

Gibi dolaşırken dünya denilen alacakaranlık güzergâhta

Cesaretimi ilk kez nerede keşfettim düşünsem hatırlarım

Belki korkuyu tepeden tırnağa yaşadığım bir gündü

Söz çakmaktaşından sıçrayan kıvılcım olsa nafiledir

Hükmü hengâmedir artık kalbim dediğim muallakta

Geyiğini yitirmiş dağ, şiirini unutmuş dil neye yarar

! Hepsi acı bir eyvah olmuştur, sitemkâr bir nidâ

Polisle çatışırken bitti galiba çocukluğum ve ilkgençliğim

Yoldaşlık günleriydi; “Kardeşler!” diyordu içimizden biri

“Dağın geyiği, dilin şiiri tanık olsun; anamızın ak sütü

Tanık olsun ki haklıyız, kazanacağız!” Barikat günleriydi.

Yaralı bir kardeşi taşırken omzumda, cesaret diyordum

Sesimde tereddütsüz geziniyordu en delişmen tay

Vahşi bir vadiden akıyorduk toynaklarımız kan içinde

! Alev bir nidâ idik ve arkadaşlık günleriydi

Hayatın bir hikâyesi varsa bizimki biraz da bu idi işte

Ölüm en gencimizden yakaladı, on yedisindeydi

Şimdi uzun uzun susuyor belleğini yitiren kim varsa

Çağ nedir, unutuş ne; zaman bir iğne deliğinden geçip

Darası oluyor birikmiş anıların ve ölümlerin

Kekeme bir tarih yazıcısının bize ayırdığı sayfada

Kanlı bir nidâ işaretiyiz, tarihin imlâsını bozan

! Yaralı bir nidâyız yaşadığımız bu dünyada

Ahmet Telli

Sâkin Ol

Sonra karanlık oldu

Sâkin ol dedim kendime

Konuşmak için mümkün

Sessizliğin asude karanlığı

Sonra ne oldu kim bilebilir

Kesik kesik çarpıntılı soluma

Yaşıyorsak duyuralım birisine

Zamanın zorba uğultusunu

Tufandayız sanki karmaşa mı

Mağaranın dip gürültüsü

Işığı olmayanın kaosu mu olur

Kalbin miydi o yer: sarsıntılı

Sonra, çok sonra yani şimdi

Kıyısında suların, kayaların

Sürüp giden karanlığın

Eritmeye çalıştığı metaldin

Sâkin ol dedim kendime

Sâkin ol, sözümü dinle

Cesaret oradadır

Israrında kalbinin

Ahmet Telli

(Arkadaşlık Günleriydi, Everest Yayınları, 1.basım, Temmuz 2023)

Kırk Bir Kere

hayat bayram olsa

ben adsız kalsam

bitse kederin macerası

ezel baharda bana delilik yakışır

hayat bayram olsa

çıralar yansa bencileyin

yürüyüp gelse peşim sıra kapısız evler

ezel baharda bana eski bir aşk yakışır

hayat bayram olsa

nurla yuğsa annem beni

şimdi hangi dost anlar bu varlık sancısını

ezel baharda bana yenilmiş bir devrim yakışır

hayat bayram olsa

ben bazı şeyleri unutur

babamın bilmediklerini hatırlarım

ezel baharda bana gölgemi silmek yakışır

mehmedim ben eskiden hiç böyle miydim

kimsenin bilmediği yerlere gider

peşim sıra rüzgâr devirirdim

mevsimlere biteviye esriklik yakışır

hayat bayram olsa

sussa dünyanın acılı dili

kullanma tarihi geçen ilişkiler bıraksa yakamızı

bilirim bundan en çok remzi keyif alır

bütün aşklarda bir benlik telaşı

doğum günlerinin unutulmaz sancısı

annemin demincek telefonda söylediği

hayat bayram olsa

bana kırk bir kere maşallah yakışır

15 Şubat 2003-Cevizlibağ

Bayram Balcı, Livar, Kibele Yayınları, S.61-62

Doktordu Che

Onu çocuklara bakarken gördünüz mü hiç.

Nasıl bir sevinç vardı gözlerinde. 

Nasıl bir tutku. 

Nasıl bir çareyi bilip de…

Onu çocuklara bakarken gördünüz mü hiç. 

Neden kalmadı Küba’da, neden bilir misiniz yerleşmedi.

Çocuklar ölüyordu ilerde.

Çocuklar açtı. Çocuklar… 

İşte.

Gözlerinde umut ve öfke, sürdü motosikletini, sürdü yaşamını sarpa. 

Yol boyu çocuklar onu bekliyordu. 

Çantasında ilaç, çantasında şeker ve devrim ellerinde…

Sonra çocuklar… 

Sonra çocuk gülüşleri kanadı göğsünde.

Bir doktordu o... 

Çocuklar And dağlarının tepelerinde onu selamlarlar. 

O hep ordadır: Çantasında ilaç ve şeker, ellerinde devrim…

Ve göğsünde kanayan çocuk gülüşleriyle.

Sennur Sezer

Fotoğraf: Che çocuklarıyla birlikte, Küba, 1964

İsmene

Uğrayın arada bir – beni sevindirirsiniz. Günler bir türlü geçmiyor burada. Artık ne gelen var, ne giden, eşyanın, çatıdaki kirişlerin, döşemenin, merdivenlerin, sıvaların, kapkacağın, perdelerin, menteşelerin o bilinen eskimesinden başka – yavaş bir çürüme, sessiz bir paslanma, özellikle ellerde ve yüzlerde. Büyük duvar saatleri durmuş – kimsenin kurduğu yok onları, ben de bazen önlerinde duruyorsam, saate değil, camlarında yansıyan yüzüme bakmak için yapıyorum bunu, yüzümün alçı gibi, cansız ve zaman dışı o garip beyazlığına, görüntümün hemen gerisinde, karanlık derinliklerinde durmuş olan akreple yelkovan artık ne bir yarayı deşmek, ne de içimden korku ya da umut, beklenti ya da kaygı diye bir şeyi sökmek zorunda olmadan hareketsiz birer neşter gibi görünürken. Benden kendime, bir hareketten öbürüne, bir anıdan bir başka anıya uzanan boşluğu çoğaltıyor bu yavaşlama. Bütün bir ay gerekiyor bir odadan öbürüne geçmek için. Belirsiz bir sis iniyor her şeyin üzerine.

…

Tek gerçeklik bu güzel belirsizlik – uzak ve nerdeyse yara almaz bir yabancıya dönüştürüyor beni, sisteki o leke gibi. Ve ben, ondan biraz korksam bile, seviyorum bu hafifliği.

…

Bir sessizlik siperi sarmış bu evin çevresini, dediğiniz gibi, saygılı ya da değil, ne önemi var! Buralarda bir yerde, belki de benim içimde, uzun, dar bir koridor uzanıyor gün ışığı almayan,

…

Hayır, çöküş değil belki de – bütün bunların düşecek bir yerleri olmadığına göre; bir çeşit havalanma, neredeyse kanatlıymışçasına –kuşlar gibi örneğin, yükselip alçalan, kanatlarının arasında kımıldamadan; o saltık ve soylu boşlukta kımıltısız diyebileceğim bir uçuş, aşırı bir denge – aşırı bir hafiflik her türlü maddenin, bu yüzden ölümün bile ötesinde. Bu yüzden bu kadar mutlu görüyorsunuz beni buna mutluluk denebilirse eğer; her türlü art düşünceden ve hırstan arınmışlık –

…

Yaşasaydı, hiç kuşkusuz, nefret edeceklerdi ondan.Tek düşüncesi ölmekti. Artık açıklayabilirim: ölümden kurtuluş olmadığını bildiği için, nankör ve kısır bir yaşlılığa her gün biraz daha yaklaşarak onu bekleyecek yerde, onun üstüne gitmeyi, kurnaz ve küstah bir yücelikle onu kışkırtmayı yeğledi; böylece hayatı boyunca duyduğu korkuyu, kahramanlık özlemini, kendi kaçınılmaz ölümünü aşağılık bir ölümsüzlüğe çevirdi.

…

Bugün bile ürperiyorum bunu düşününce. İşte o sırada üç gün ortadan kayboldu kardeşim. Sanırım babanızın yanına sığınmıştı. O da bir katıra bindirip geri getirmişti eve. Eğere baş aşağı asılı iki beyaz tavuk ve çok renkli bir horozla; o baş aşağı duruşlarındaki rahatlık çok şaşırtmıştı beni – belki de yorgunluktandı bu, ya da yazgılarına boyun eğmekten? Kaçınılmazlığın dingin bilgeliği! Kardeşim onları görmemişti bile.

…

Kardeşim sanki utanç duyuyordu kadın olmaktan. Belki de buydu onun mutsuzluğu. Belki de bu yüzden öldü. Hepimiz olduğumuzdan başka bir insan olmak isteriz, kuşkusuz. Kimi az çok katlanır buna, kimi hiç katlanmaz. Alınyazısı, denildiği gibi, bir kısır döngüye hapseder bizi. Biz de döner dururuz.

…

Kendi girişimi, kendi seçimiyle ilgisi olmayan isteklerine boyun eğmeyi yediremiyordu kendine. Ancak ölümünü, hayır, ölümünün saatini ve biçimini seçebilirdi ancak.

…

Neden günah sayılıyordu insanın isteklerine uyarak yaşaması? Kızkardeşim hiçbir zaman öldüğü andaki kadar güzel

olmamıştı.

…

Bazan düşünüyorum da, acaba doğmamızın tek nedeni bir gün öleceğimizi anlamak mı diye soruyorum kendime. Gene de, bu haksız ikilem arasında sürüp gidiyor hayatımız. Haimon herkesten uzaklaşmıştı. Artık ne kız kardeşime bağlıydı, ne de arkadaşlarına. Büyük bir dinginliğe, nerdeyse bir doygunluğa – o onulmaz bedensel yitikliğe, o sessiz kesinliğe kavuşmuştu. Hiç kimse alamaz bizden artık bizde olmayanı; ancak bellek derinliklerinde saklar eksiksiz bir biçimde

…

Bilirsiniz, ölüler, her zaman büyük bir yer kaplarlar – ne kadar küçük ve önemsiz de olsalar, birden büyürler ve bütün evi doldururlar; ayakta duracak bir köşe bile bulamazsınız.

…

burası onun yeri, onun gülümseyişi, onun duruşu, onun düşüncelere dalışı -bütün bunlar ölülere ait şimdi.

…

Sanırım, o çiçekler hâlâ açıyordur üst bahçede.

…

Bir gün, masadan yemek artıklarını, kemikleri, ekmekleri, çekirdekleri kaldırılırken, gözümün ucuyla o altın renkli, esnek ve mıknatıslı portakal kabuklarını gördüğümü hatırlıyorum – sanki eski biçimlerini almak istiyorlardı. Çok eski bir çığlık yükseldi içimde – "Hayır, hayır!" – Hiçbir şey söylemedim. Baktım yalnızca. Avlu duvarının arkasına attılar kabukları. Sizin de arada bir boğduğunuz olmaz mı içinizden yükselen bir çığlığı?

…

Herkes bir yere gitme telaşındaydı –nereye? Ne yapmaya? Kendilerine ayıracak zamanları yoktu, soyunup yatacak, kendi bedenleri içinde düş görecek, aynada kendilerine, ya da birbirlerine bakacak zamanları, Yalnız başkalarının gözlerinde görüyorlardı kendilerini –orada ne görebilirlerdi ki?

…

Hizmetçiler eğilip yerdeki cam kırıklarını toplarken onlara baktım da, yalnız onlardı gülümseyen. Kuşu tanıyorlardı; göz kırpıp ben de gülümsedim onlarla. Hep suçsuzlardır suçluymuş gibi görünen (siz de öyle düşünmüyor musunuz?) Siz de bilirsiniz bunu – eminim.

…

Zavallı babamın – onu hiç unutmuyorum – kasılmış el gibi bir yüzü vardı, siyah bir perdeyi aşağı çekmek isteyen bir el gibi;

…

Sanırım taşıyamayacak kadar ağır bir yüktür insanları yönetmek ve komut vermek. Sonunda da herkes yönettiği neyse onunla yönetilir –herkese ve her şeye duyduğu o sınırsız kuşku dışında; sessiz madenden bir hançerdir bir kuşun gölgesinin rastgele bir odaya girişi bir akşam saatinde. Bu yüzden günbegün daha da zorbalaşır zorbalar.

…

Ölümün bizi pusuda bekliyor olması yeter; nasılsa ölümle insan alışırlar birbirlerine; ve keskinliğini yitirir ikisi arasında geçenler. Beden gevşer, saçların, pencerelerin, gözlerin rengi solar, açılır içine sert kocaman altın bir sikke konulan avuç ve bütün hayatımız bir kasılmaya döner bu sikkeyi tutmak için, onu düşürüp yitirmemek için bir korkuya döner; ellerimizden bir işe yaramaz olmuştur artık, hayatımızın yarısı, hayatımızın tümü işe yaramaz olmuştur. Artık kendiliğinden açılmıştır avuç, direnci tükenmiştir; sikke düşmüş, elimizden alınmıştır. Ama sonu gelmez çabanın derin izleri kalmıştır avuçta. Kaslar gevşemiş, rahatlamıştır. Artık serbestçe kımıldatabilirsin iki elini. Boşalan ellerini korkusuzca sallayarak yürüyebilirsin boşlukta –o eşsiz anlamsızlık içinde yavaşça gezinebilirsin, dişlerinin arasına bir başka bakır sikke sıkıştırılıncaya dek. Ama kandırmayalım kendimizi – babanızın da söylediği gibi – bu yumuşak bedende, istek olduğu gibi kalır, tüm inatçılığıyla; o haklı görülmeyen gecikmişlik duygusu sürer.

….

Kuşkusuz, bir çeşit sığınaktır bellek. Ama o da tükenir, onun da, rastgele ve yabancı bile olsa, yeni görüntülere gereksinimi vardır. Ben bu pencereyi seçtim. Buradan, yarı içerde yarı dışarda, sarkıp bakarken, görüyor ve hatırlıyorum. Hiçbir şey benim değil. Her şey sessiz.

…

Bazan, az önce kahraman diye alkışladıkları kimseleri de yakarlardı.

…

İnsan bir başkasının evindeki kapıyı kapıyormuş gibi kapar gözlerini, görmemek, düşünmemek için.

…

Ama ben gençtim o zamanlar, bunu bilmeyecek kadar genç.

…

Hiç vaktimiz olmazdı sandallarımızı çıkarıp otların üzerinde dolaşmak, ağaçlardan elma koparmak için.

Yannis Ritsos, Alışkanlıklar da Değişir, Adam Yayınları

Çeviri: Cevat Çapan

Kommageneli Ozan Iason Kleander'in Üzüntüsü (İ.S. 595)

Bedenimin ve yüzümün yaşlanması 

korkunç bir hançerin yarası.

dayanılır gibi değil.

Sana dönüyorum, ey Şiir Sanatı,

merhemlerden az çok anlayan,

düşlerle, sözcüklerle avutmasını bilen.

Korkunç bir hançerin yarası.

Getir merhemlerini, ey Şiir Sanatı,

hiç değilse bir süre sızıları dindiren.

Konstantinos Kavafis

Geçtiği Herşeyi Öpüyor Zaman

1.

o gün sait faikindi pera

kimbilir hangi öyküsündendi

o insan kalabalığı

yüzünü seçiyordum yalnızca

aklımda bir asansör yalnızlığı

gümüş astarlı bir sözcük vardı dilinde

hiç kullanılmamış

tadı hala dudaklarımda

2.

adımlarımıza uyardı bütün sokaklar

evler kenara çekilirdi

birden yağmur...

düşerdi peşimize

serin odalarda harfleri

aşk ederdik birlikte

3.

yıldızları havuza bakan

bir bahçenin

çözülmüştüm büyüsüyle

o suya eğiliyordu

bir kuğu beliriyordu

kuğu mu benziyordu gelinciğe

yoksa gelincik miydi kuğu

aklıma bile gelmiyordu bu soru

sözcüklerin sessizliğe çekildiği

o çocuksu ikindide

zaman

geçtiği her şeyi öpüyordu

4.

ne zaman kapıdan girse

kamaşırdı sözcükler

canımı tazelerdi sesi

içimde bir yalnızlık telaşı

çözülürdü ellerim

zamana uzanınca

gölgesi

usulca ayartırdık işte

düzenli bir güz vaktini

5.

başağın burcundaydı dünya

o da öyle

derin bir geceye terledik

yaprak serinliğinde

bir güvercindi

kanadı

sözcükler yırtılırken

en sessiz harflerinde

çapaksız bir sabaha uyandık

başağın ikiz adı silinmişti teninde

6.

aşknişan bir ânı

özenle karşıladı sirkeci garı

birkaç tren daha geldi

insanlar zaten oradaydı

bir kalemim vardı verecek

onunsa bir şiir oldu armağanı

üç harfli bir sözcük gibiydi yüzü

gülüşü manzara

bir harf daha takınsa

hecelerdi adımı:

-ellerimi avuçlarında

yıllarca tutmaya hazırla

şarkılıydım o gece

sigaram keyifle tüttü

düşlerimin arasında

7.

parmak izlerimiz

yakışınca yan yana

baktım

bembeyaz bir gelincikti

yanımda

cennete gitmeden de

şansa inandım

iyi kalpli bir sözcük gibi

yazılınca adıma

8.

rüzgârın anılarını dinledik birlikte

usulca dolaşırken bütün geceyi

tek bir yıldıza basmadık ama

denizde yansıyıp durdu

gözlerindeki dalga deseni

eğilip sözcükleriyle öptük

bal zamanı bu mu anne diyen bir çocuğu

ay dalından düşerken

zambaklar gibiydi yüzünde uyku

ama hâlâ bayramını koruyordu sesi

gecelerden pazartesi

ayların en ağustosu

9.

acıyan bir şey vardı aramızda

bütün sözcükler ağır yaralı

kırgın bir yaprağa gül arardık da

tenimizde güz dalgınlığı

imlâsını bilirdik de bilmesine

yine de yanlış hecelerdik hayatı

10.

birbirimizi suçladık bir gün

affetmek için kendimizi

gece gelip sildi usulca

ağzımızdan sızan sözcükleri*

*nasıl da kalabalıkmışız

biz böyle iletişip durdukça

bu yalnızlığa zaten zor sığarmışız

arada mı kalmıştık, araya giren mi vardı

biz öyle olsun istemezdik ama

bütün yakınlarımız bizi yanlış tanıdı

11.

aslolan sözcüklerdir

tabii

gerisi elbette gevezelik

hadi okuluna yazdır beni

bugün harfleri sen dağıt

dilin gurbetindeyiz nasıl olsa

söze tutsak

hangi tümceye başlasak

12.

susardım duysun diye sesimi

o sözcüklerini bende bilerdi

hem de seve seve

seve seve katlanırdım ben de:

sözcüklere kadar yolum var, demek

peki

13.

bir yüzük verdi bana

hoşçakal sözcüğünden

yakarken ardındaki bütün harfleri

anlatmak uzun

kimbilir kaç yıl sürer daha

bende o gün

14.

kendime baktım da camda

aşk artık yüzümde

tek kat boya

en sevdiğim pencerem yitti

onunla birlikte

cumartesiler,pazarlar, sokaklar yitti

bense günlerdir

yerini yadırgayan bir sözcük gibi

kabzası parıldayan şu yalnızlığa

iki kurşun sıksam

iyi gelecek sanki

15.

koltuğunun yerini değiştirdim dün

yüzün beliriyordu camda

dudaklarından geçen güvercin

tozunu alıyordu sözcüklerin

sen ağzını açmıyordun ama

hadi çevir telefonu

bari dostluğunla oyala

16.

bu akşam da gülümsüyorsun fotoğrafta

gözlerinde taraf tutan bir sevgi

yüzün bana ayarlı

rüzgâr almayan bir sabahtı

ama kokun hâlâ odamda

hem içindeydim o anın

hem de dışında

sen yalnızca şaşırtmıştın

tutan bendim zamanı

17.

susmak da incitir sözcükleri

telefonlar kapanırken sessizce

dar kapımdın sen benim

yalnızca mektupların geçtiği

adresin sır tutmadan önce

hadi artık hadi

bir de benim sesimi dene

18.

artık ben kuruyorum gün doğumuna

başucunda bıraktığın saati

dalıp gidiyor sözcükler

sonra

yelkovan kuşlarını uçuruyor

yokluğunu öpüyorum yastığındaki

bilmem uyanıyor musun

19.

yağmur geceyi sağıyor hâlâ

balığım az önce öldü

alıngan bir karanlık tuttu elimden

bir türlü değiştiremedim ampulü

bu gece sözcüklere ilişmem artık

20.

yalnızca kitaplarını okuyorum nicedir

dokunmak için ellerine

altını çizdiğin satırlarda

sonra gözlüklerim buğulanıyor

hiçbir sözcük harflerini

tutamıyor bir arada

21.

yüreğim kabarmış yalnızca

heyecan yapmışım biraz

haber alacakmışım

kuş ağzında

birden susuverdi

anladım

seni arıyor ama

fincanın aklından bile geçmedi

oysa kartlar her şeyi biliyor:

kılıç kraliçesi

kınkanat sözcüklerin

adına vuran sesi

kupaların kralı

aşkın en keskin yeri

22.

bu sabah resmini kaldırdım raftan

günlerdir kaçırıyordu benden gözlerini

dargın beyaz

takvimlerden önce biten yaz

yalnızca

mutluluğa varsın

ha

23.

yaz bitti

ona özenen sonbahar da

senin alnında biriksin güneş

kış bana yeter

belki bir gün

yalnızlık

geldiğin yoldan gider

diyordum ki

sözcükler de dağıldı

bak

dikkatim gibi

aşk sonsuza dek biter

24.

eylülle yaralı bir akşam üstü

tükürüp kurtuldu

beni

hangi harfi denesem

dilim acıdı

avucumda sözcük ölüleri

yüzüğümün izi kaldı benimle

yüzümü usulca yağmura dönüp

özenle silindim

nefretinden de

25.

avucundan havalanan

o öpücük vardı ya

dudağıma değdiğinde kanadı

o günden beri mendil gibi kullandım

bütün sözcükleri

ama artık öylesine unutsan ki

diyorum

ben bile bir daha

hatırlayamasam seni

Enver Ercan (21 Ocak 1958 - 22 Ocak 2018)