İnançlı Bir Savaşçının Türküsü

Kendimi hiç akşam olmayacak

Bir gün doğumu için saklıyorum

Kendime kendim olmamayı yasaklıyorum

Yasak artık bana çaresiz kalmak

Yasak bana bocalamak

Olmayanda eriyip gitmek yasak bana

Yasak bana geceysem gündüzmüşüm gibi

Bir gül pembeliğinde kendimi uyumak

Zor bir şeyi umduğumu biliyorum

Yasak bana tükenmişi korumak

Her çeşit umutsuzluk yasak bana

Durmuşum umudumu sürdürüyorum

Bir ağaç altında göğü seyrediyorum

İçimde ne ölüm ne yaşam korkusu var

Korku bütün yasak bana yasak bana bitmişlik

Bütün yol kavşaklarında dönemeçlerde

Kendimi bir namlu gibi dosdoğru çiziyorum.

Afşar Timuçin

Annem ve Kuşlar

Hiç düşünmemişiz annemin

Resmini kuşlarla çekmeyi

Kedileriyle de çekmedik ya

Resimsiz kaldı saksıları, çiçekleri

Annem de erkenden gitti

O yıl çok soğuktu

1946/47 Eskişehir

Savaş bitmiş miydi

Kardeşim olacaktı biliyordum

annem zayıftı dal gibi

ben öksürüyordum

tavuklarımız yoktu.

Anlamam sanıyorlardı

"Et" demişti doktor

"her gün"

Şehrin dışındaydık

Yollar karlıydı

Odaya kapan kuruluydu

Kar yağıyordu eleğin üzerine pencereden

Kuşlar zayıftı açtı

Çok soğuk vardı

O kış her gün çorbayla 

Beyaz etler pişirdi annem

"Bak tavuk yaptım kızıma"

Sertti tuzsuzdu lokmalar yağsızdı

Anneler istemezse yutulmazdı

Yıllarca kuş besledi annem

Ödemek için bir kış ölenleri

Ne ben söyledim tuzağı gördüğümü

Ne o sezdi

Bir oyunu sürdürdük o yıldan konuşurken

"Kardeşim doğmuştu hani"

Hiç düşünmemişiz annemin resmini 

Kuşlara bakarken çekmeyi

Sennur Sezer (1943 - 2015)

Seslerin Ayak Sesi

Kırlangıçlar dönecek yakında
Açılacak onurlu kapıları
Haziran sabahlarının
Ağırdan

Yer gök deniz nasıl bak
Birbirine karışacak
Çiçekler başı çekecek hey Nice
Sonra çocuklar
Balonlar uçurtmalar bulutlar ellerinde
Ardından
Beyazlar kırmızılar kayıklar
Haydiii
Yeşilde mavilikte

Ayak sesleri var başka işiteceksin
Bizlerin ayak sesinden
Toprağın var suların var ağaçların var
Günlerin gecelerin
Sözlerin biçimlerin ayak sesleri
Ayak sesleri elele
Ayak sesleri kıyamet gibi
Işığın ayak sesi
Gölgenin ayak sesi
Seslerin ayak sesi

Çocuğum ilk ağızda bunları belle

Arif Damar

Bu Dönencede

Dünyada dünya yok

Bu dünyadan başka,

Ne öbür,

Ne dübür...

Dünyada dünya var

Ben varım diye

O halde dünya var

Ben yoğum diye...

Ben bu dünya, bu dünya,

Öldüm, oldum, olmasam ya,

Ben oldum, ben öldüm,

Var olacak yine dünya...

Ben bunları diyorum ya,

Benden ayrı, benden gayrı,

Başlamış biter mi hiç,

Dönmüyor, dönüyor dünya...

Benli, bensiz, benlen belli,

Benli bir Belkıs gibi

Dönüyor, dönmüyor dünya...

Can Yücel

O Köy Yine Kendi Rüyasındadır

Heybetli Arsiyan dağlarında bir gün

Atım yoruldu, ben yoruldum.

Şimşekli, fırtınalı bir ikindi

Çektim atın dizginlerini, yağmurlar içinde

Banarhev köyünde indim..

Muhtarın odasında bir ben, iki yabancı

Birbirimizi yıllardır tanırcasına

Kurunduk, çay içtik, muhabbet ettik

Kurtlar, kuşlar ve bulutlardan uzakta

İnsan olduğuma gizli gizli

Bir sevindim bir sevindim..

Kadın lâfı geçti mi söz arasında

bir tuhaf oluyordum.

Karanlıklar içinden inanmazsınız

Uzak uzak sesler duyuyordum.

Girdim yatağa, çektim yorganı

Banarhev köyünde, muhtarın odasında

Düşlerimin ve insanların yanıbaşında

Sabahlara kadar uyudum..

Oranın sıcaklığı havasındadır.

Ben gidince bir şey değişmedi biliyorum.

Şad olsunlar hepsi suları alabalıkları ile.

.......

O köy yine kendi rüyasındadır.

Turgut Uyar, Türkiyem, Dost Yayınları, 1963, S.22-23

Acının Coğrafyası

kente kapandık kaldık tutanaklarla belli

sirk izlenimlerinden seçmen kütüklerinden

yüzlerimiz temmuzdan ötürü sallanır ve uzar

ve her köşe bir tuzaktır

birer darağacıdır her meydan saati

öğle vaktini kesinlikle gösteren

oysa hep güçlü dağları görmenin zamanıdır

çığlığım uzun uzun kalır içimde

yani güller giyinmiş bir adam nerde ben nerde

rüzgâr bir dirimi dört yöne bölerken tepelerde

ve gece duruşmasından yeni çıkmışken

sabahın terazisi eksik tartar gölgemi

artık öyle açık ki kuşkuya yer yok

kim gelirse gelsin acıya hep yer vardır

tutanaklarda duvar diplerinde ve bazı yerlerde

örneğin çukurova ve mekong köylerinde

acıdır ağacın gölgesini yapan

bunu herkes bilir

kutsal acı besleyen acı sütünü emiyoruz

yatıyoruz seninle terli döşeklerde

saati seninle kuruyoruz bir çalar saati

sen donatıyorsun kalbimizi

kalbimiz çoğu zaman yeterli ve ürkek

kendi çoğunluğunu kendi üreterek

kente kapandık kaldık iki cadde iki alan bir saat

mutsuzluk acıya varana kadar

artık yeminimiz bir tatar gölgesi gibi

öyle bir gölge ki belki çok dardır

kısa vakitlerinde aceleci akşamın

artık öyle açık ki kuşkuya yer yok

acıya hep yer vardır aramızda

dört cepli yeleğim aynı kolaylıkla taşır her şeyi

bozuk paraları da umutsuzluğu da

aynı kolaylıkla tutmuş gibi olurum

güneşin yedi renk ayasını

biliyor musun güçlü dağları görmenin zamanıdır

şimdi bir bağırsan çok iyi biliyorum

ya da üst üste silah atsan

kent tepinir belki bütün kuşlar uçar

belki değil mutlaka

ama

bir tanesi mutlaka kalır.

Turgut Uyar

Kıyıdaki Elmaya Bir Ses

Ey canımın güftesi,

eylülün ikinci haftasıydı o sıra, 

Bana gülümseyerek getirdiğin

bir bardak suydu o sıra. 

Hatırla, denize hiç bakmadık

çünkü kıyısındaydık, 

Bir elma kendi kendine

büyür dururdu o sıra. 

Bir kıyı ikindisiyle,

bir elma öyle kendiliğinden, 

Büyürler bir öfkenin

ya da bir dağın yanısıra. 

Bir kıyının beslerliği

bir elmadan ayrılmaz gibi ama 

Elma soğuk bir kış akşamında bile

yenir ısıra ısıra. 

Bir öfkeyi diriler durmadan elma,

ovadan gelir, 

Elbet küfelerle, sandıklarla,

hüzünlerle ardı sıra. 

Ey geçmişten gelen konuk,

sonsuz düğmelerimi tut, 

Yerlerini yadırgayan

sonsuz iliklerin adına. 

Ey canımın güftesi,

denize hiç bakmadık, hatırla, 

Tek pencereli bir odada

elma yedik ısıra ısıra. 

Elmanın topraktan süzdüğü,

gemilerin denizlerde gezdiği 

Bir tatildi, bir geçiştirmeydi,

yalnızlıktı bir kusura. 

Neydi, ne doğruydu, nerden vardık,

yakışmıyor konuşmak bize, 

Öyle barışlar okuyup

yalnızlığı yaşamak kara kara. 

Ey canımın güftesi,

ey penceresi bütün sıkıntılarımızın, 

Bizim babalarımız neden ölürlerdi,

hatırla sıra sıra. 

Bu söylediğim iyi bir şarkıdır,

elle bile hatırlanır, 

Yani su, ateş ve deniz

buluşurlar bir limanda arasıra. 

Yani şu, elma yenir

ve balık durmaz kaçar 

Ama yenilmezler artık

buluştukları sıra.

Turgut Uyar

İzin

İzin alır gelirsem,

Güleceksin sevincinden,

Sabahları erken kalkacağız

Sobamızı yakacağız,

Saçların güzel olacak tütünümün renginden

Ellerin çay kokacak

Gün doğacak sesinden.

Cahit Külebi

Fotoğraf: Cahit Külebi ve Eşi Süheyla Hanım 

(Siyah Beyaz Fotoğraftan Renklendirilmiştir)

Ben Başka Dünyadan

Bu yaz ne de çok yağmur yağdı,

Ben başka dünyadan geldim, bilemem.

Bahçe ne kadar yanımızda,

Ne kadar yakın karanfil tarlası!

Bilgiyi arayan Gılgameş

Gibi kuşkumun kuyusunda gizlenecek

Ipıslak bir çiçek.

Şaşkın kuşların değil mi bu dünya,

Başka kimin olabilir ki!

Benim yabancılığım bitmeyecek.

Bu bakışmayı kim öğretti

Ağaçlara ki hep omuzlarında

Bilmediğimiz nice şeyi bilen suskun

Göğü sonsuzluğun.

Bu yaz ne de çok geyik geldi.

Yağmurda şebboy kokluyorlar.

Yalvacı birdir ateşin ve suyun,

Boş koyların yalnız denizi

Batan güneşin renginde taş arar,

Bana yeryüzünün gizini açıklayan

O köpürmüş orman.

1976 

Melih Cevdet Anday

Resim: Lucy Grossmith

uzun bir yoldan sana geldim

“dostun evi nerede?”

göğsümde kanat hışırtıları,

bir çift güvercinin:

allı-beyazlı, paçalı donlu, taklacı…

sonsuzluğun bahçelerine meyilli

evden çıkalım,

eşikleri bir bir atlayalım

sokak sokak yürüyelim semti,

tapınakları, karakolları, kahveleri geçelim;

sinema önünde: dondurma-kaymak

sonra ver elini metruk mahaller,

mezarlığın içinden tarlalara gidelim,

selam verelim bir bir karıncalara

mola verelim,

nar ağacı altında;

ağzımda helva-ekmek tadı,

dilimde şiir dizeleri –

dostun evi nerede?

iklim iklim doruklara çıkalım,

nergislere, süsenlere komşu olalım,

kelebeklere misafir

yüzümüz avuçlarımızın arasında,

bir taşa oturalım, sinematografik;

ova ayaklarımızın altında

tahta köprü bîfaal;

mavisi mat, kahverengi;

gök parçalı-bulutlu, toprak kara çıban,

yeller eserken su değirmeninin yerinde

Kiarostami kadrajındaymışçasına,

söğüt altındaki koyunlara bakalım,

bir de çoban köpeğine

yollar açık,

insan enkazı arasında;

Yusuf, Züleyha ve Eyyub'un kavliyle

dostun evine gidelim

Cihan Ezer

*sohrap sepehri

Gölgesi

Ağlasa da gizliyor gözlerinin yaşını;

Bir kere eğemedim bu kadının başını.

Kaç kere sürükledi gururumu ölüme

Fırtınalar yaratan benim coşkun gönlüme.

Cevapları öyle heyecansız ki onun,

Kaç kere iman ettim, hiçliğine ruhunun.

Kaç kere hissettim ki, yine bu gece gibi

Güzelliğin önünde, dolup, çarpmalı kalbi

Ne mehtabın aksine yelken açan bir sandal,

Ne de ayaklarında kırılan ince bir dal,

Onun taştan kalbini sevdaya koşturmuyor.

Bir çiçeğin önünde bir dakika durmuyor…

Dönüyoruz yine bir uzun gezintiden

Gönlümün elemini döküyorken ona ben.

O bana kendisini gülerek naklediyor,

Bilseniz mavi boncuk nasıl yaraştı diyor.

Ya bu kadın delidir, yahut ben çıldırmışım

Ben ki birçok kereler kırılmışım, kırmışım.

Ömrümde duymamıştım böyle derin bir acı

Birden onun yüzüne haykırma ihtiyacı

İçimde alev alev tutuştu yangın gibi

Bir dakika kendimin olamadım sahibi

Hiç olmazsa hıncımı böyle alırım dedim,

Yolda mağrur duran gölgesini çiğnedim.

Nâzım Hikmet Ran / (Suat Derviş'e İthafen)

Nâzım Hikmet ve Suat Derviş Fransa’da bir konferansta birlikte. Yıl:1962

Fotoğraf: Lütfi Özkök ve Ali Müstecaplıoğlu arşivinden

Defne Ormanı

Köle sahipleri ekmek kaygusu çekmedikleri  

için felsefe yapıyorlardı, çünkü 

Ekmeklerini köleler veriyordu onlara; 

Köleler ekmek kaygusu çekmedikleri için 

Felsefe yapmıyorlardı, çünkü ekmeklerini  

Köle sahipleri veriyordu onlara. 

Ve yıkıldı gitti Likya. 

Köleler felsefe kaygusu çekmedikleri 

İçin ekmek yapıyorlardı, çünkü 

Felsefelerini köle sahipleri veriyordu onlara; 

Felsefe sahipleri köle kaygusu çekmedikleri 

İçin ekmek yapmıyorlardı, çünkü kölelerini 

Felsefe veriyordu onlara. 

Ve yıkıldı gitti Likya. 

Felsefenin ekmeği yoktu, ekmeğin 

Felsefesi. Ve sahipsiz felsefenin 

Ekmeğini, sahipsiz ekmeğin felsefesi yedi. 

Ekmeğin sahipsiz felsefesini 

Felsefenin sahipsiz ekmeği. 

Ve yıkıldı gitti Likya. 

Hala yeşil bir defne ormanı altında. 

Melih Cevdet Anday