Firar

Bıkkın bir trenin rayından çıkışı

belki de bir kazadır size göre

bir nehrin yatağından kalkışı

o da doğal afet.

Bulutların geometriyi reddedişi

kabahat başıbozuk rüzgarda.

Ne çok olağanınız var

365 günün 6 saatini

yuvarlayıp duran takvimler gibi...

Günün yirmi dört saati

ne isterse ayağına gelen kedi

bir sabah bıraktı bizi.

Kuyruğunu sallaya sallaya

çıkıp gitti firari.

Bir trenin rayından çıkışı

bir nehrin yatağından kalkışı

bir bulutun yamuğa aşkı gibi

Tırmık izlerini bıraktı geride

fotoğraflarını, mama kabını bir de.

Nankörlük etmeden hayatına

gelmiyor özgürlük.

Dinçer Yurttaş

Resim: Sunay Şentürk, Suluboya Çalışma

Nehir Manzarası

Bırak sökük kalsın rüzgâr, bu zırdeli düşün içinde

gerçeğin ne anlamı var.

Biz bu zırdeli düşün içinde 

kavrulmuş kurumuş iki fıstık gibi

Yatalım uyuyalım uyanalım kalkalım

Değil mi ki, bir yere kilitlenmiş

Bir küçük iyiliktir aşk,

Değil mi ki, billurdan bir yalan dünya

Bırak ersin o tamama

Gel bak tepeden bir nehir manzarası

göstereceğim sana.

Birhan Keskin

Resim: Adviye Özküçük, Nehir Kıyısında Ağaçlar

Bekleyen Kadının Günü

Kadınım saçlarını tarar aynada,

Benim parmaklarım değmişçesine.

Bahçeye çıkıp şarkı söyler içinden

Sesinden sesim geçmişçesine.

Güneşin kızarttığı kayısılar gibi

Aklından ben geçerim güneşlenirken,

Kızarır al al olur ben öpmüşçesine.

Eğilmiş dikiş diker, gömleğimin düğmesi

Hayal eder beni, birden ürperir

İnce bir sızı duyar iğne batmışçasına.

Çocuğunu göğsüne bastırdığında

Erkekliğim geçer ta iliğinden

Benimle uzanıp yatmışçasına.

Bir sabah ayrıldım bir akşam kavuştum

-Ah, olgun dutlar gibi ballanmış gözlerinde-

saatlerin biriktirdiği o tatlı özlem

sanki uzak denizlerden dönüyorum,

karşılar, beni yıllarca beklemişçesine.

Ceyhun Atuf Kansu

Resim: "Şezlongda Pembeli Kadın", Nazmi Ziya Güran (1881-1937)

Kanadı Kırık Bir Akşam

Gün bitti lambayı hazırla;

Işık kalmadı girecek odamıza.

Çek perdeleri sevdiceğim;

Kanadı kırık bir akşam

Zonkluyor durmadan dışarda.

Sen bugünden yarına

Birazcık umut sakla.

Yarın farklıdır bugünden,

Adı değişir hiç olmazsa.

Kara bir suyu

Geçiyoruz şimdilerde

Basarak yosunlu taşlara.

Sen bugünden yarına

Birazcık umut sakla.

Gün bitti sevdiceğim;

Geriye kalan posa.

Bu serin güz akşamında

Geç otur karşıma sessizce,

Devam et ördüğün hırkaya.

(1987)

Metin Altıok, Çağdaş Türk Şiiri Antolojisi 2, S.901

Resim: Alla Tsank

Bağışlamak

Beni suskunlukla mayaladılar, keskin bir giyotinle

Beni bağışlayarak mühürlediler, isli bir ateşle.

Kanlı bir rahim gibi doğurgan dudaklarım,

ben oyum, Yahya’sı dilsiz bir İsa neyse.

Nefesim bulut, gözlerim yıldız saçtı geceye,

ve terimden deniz, etimden kara yaptılar.

Eksik bir insan bıraktılar geriye

Ben kendimi tamamlayamam, bağışlayın beni...

Dinçer Yurttaş, Yekpare Kırılganlıklar, NotaBene Yayınları, S.88

Pangea

küçük bir ada bizimkisi

kırlangıçların bile sığmadığı bu gök altında

kıyılarında aynı deniz

sokaklarında aynı rüzgar

öyle ki saçlarının kokusu

bir uçtan bir uca,

dudaklarındaki sözler bu yerden o göğe uçar

küçük bir ada bizimkisi

hani özlesen bir el uzamı

koparılmış bir gelincik solumu

uzatsan ayaklarını

örtmez üstünü samanyolu,

bırakıp gitsen hakeza

gittiğin yerden görünür

bölsen kimseye yetmez,

uzun yolculuklara çıksan

uyumaya değmez

küçük bir ada bizimkisi

soluklanalım

ve mutlu olalım,

ve tek başımıza belki de

uzun uzun bakalım diye sonsuzluğa

yol kıyısına konulmuş bir bank

yanı başımı sana ayırdım

koy diye başını omuz boşluğuma denk

küçük bir ada bizimkisi

ama sanma ki dar

uzatıp ayaklarını

hayret edecek herkese yer var.

Dinçer Yurttaş, Yekpare Kırılganlıklar, NotaBene Yayınları, S.37-38

Uğultulu Tepeler

(...) Acaba eceliyle mi öldü diye de düşünmekten kendimi alamıyordum. Ne  yaptımsa, bu düşüncenin verdiği sıkıntı devam etti. Bu, öylesine can sıkan, inatçı bir düşünceydi ki ondan kurtulmak için, Uğultulu Tepeler'e gidip, ölene karşı yapılacak son görevleri yapmak istedim. Edgar Linton, izin vermek istemiyordu

ama ben, ölünün yanında bir tek dostunun bile bulunmadığını söyleyerek, acı acı yalvardım. Üstelik, eski Bey'imin aynı zamanda süt kardeşim olması dolayısıyla, benden hizmet beklemeye en az onun kadar hak kazandığını söyledim. Ayrıca Hareton'ın, şu yavrucuğun, Bey'in hanımının yeğeni olduğunu, daha yakın bir

akraba bulunmadığına göre de kendisinin, onun sorumluluğunu üstüne alması gerektiğini anlattım. Kalan malların durumunu öğrenmek, kaynının işleriyle ilgilenmek de ona düşüyordu. O günlerde Edgar Linton, böyle işlerle uğraşacak hâlde değildi. Onun için, bana da avukatıyla konuşmamı söyledi; en sonunda gitmeme de izin verdi. Onun avukatı, aynı zamanda Hindley Earnshaw'ın da

avukatıydı. Köye gidip avukata, benimle gelmesini söyledim. Adam başını salladı, Heathcliff’i kendi hâline bırakmanın doğru olacağını, işin aslı meydana çıkarılınca, Hareton'ın bir dilenciden farkının kalmayacağını belirtti. “Onun babası borç içinde öldü.” dedi, “Malların hepsi ipotekli. Vârisin yapabileceği en iyi iş, alacaklının

kalbinde, kendisine karşı bir ilgi uyandırmaya bakmaktır. Alacaklı, ancak bundan sonra ona acımayı düşünebilir.”

Uğultulu Tepeler'e varınca, her şeyin gerektiği şekilde yapılmasını sağlamak için geldiğimi söyledim. Yeteri kadar sıkışık durumda olan Joseph de benim geldiğimi görünce sevindi. Bay Heathcliff ise, benim istendiğimi pek sanmadığını, fakat istersem kalıp, cenaze işleriyle ilgilenebileceğimi söyledi.

“Doğrusunu istersen, bu sersemin cesedini törensiz mörensiz yol kavşağına gömüvermeli.” diyordu. “Dün akşamüzeri, yanından on dakika ayrılmıştım, bu süre içinde evin iki kapısını da içeriden sürgüleyivermiş, gece de kendini öldürmek için sabaha kadar içmiş olacak. Onun bu sabah beygir gibi horuldadığını duyunca, kapıyı

kırıp içeri girdik. Kanepenin üzerine boylu boyunca uzanmış yatıyordu. Derisini yüzsen uyanamazdı. Ben de Kenneth'i çağırttım, geldi ama o zamana kadar da bu adam leş olmuştu. Ölmüş, soğumuş, kaskatı kesilmişti; onun için de ortalığı velveleye vermeye gerek kalmadığını sen de kabul edersin.” Yaşlı kâhya da onun bu sözlerini doğruladı ama şöyle de mırıldandı: “Ah, keşke doktoru çağırmaya kendi gitseydi. Ben Bey'e, ondan çok daha iyi bakardım. Ben gittiğimde, Bey daha ne ölmüştü ne de bir şey...”  (...)

Emily Bronte, Uğultulu Tepeler, Can Yayınları, S.201,202

Çeviri: Naciye Akseki Öncül

Öldürür Beni

Senin bu harçların senin bu huyun,

Senin bu kaşların senin bu yayın,

Senin bu duruşun senin bu boyun,

Senin bu kolların öldürür beni.

Senin sallanışın senin gezişin,

Senin kirpiklerin senin süzüşün,

Senin bu esrarın senin sezişin,

Senin bu yolların öldürür beni.

Senin bu yanağın senin bu dilin,

Senin zülüflerin senin bu telin,

Senin yaz baharın senin sümbülün,

Senin bu güllerin öldürür beni.

 

Senin hayır işin senin şer işin,

Senin arayışın senin soruşun,

Senin Acem şalın senin sarışın,

Senin bu bellerin öldürür beni.

 

Senin bu Ruhsati'n senin kardaşın,

Senin benim için böyle telaşın,

Senin bu feryadın senin göz yaşın,

Senin bûselerin öldürür beni.

Aşık Ruhsatî

Gözlerin

Düşlerin parlayıp söndüğü yerde

Buluşmak seninle bir akşam üstü

Umarsız şarkılar, dudağımda bir yarım ezgi

Sığınmak gözlerine, sığınmak bir akşamüstü

Gözlerin bir çığlık, bir yaralı haykırış

Gözlerin bu gece çok uzaktan geçen bir gemi

Bir orman bir gece kar altındayken

Çocuksu,uçarı koşmak seninle

Elini avcumda bulup yitirmek

Sığınmak ellerine bir gece vakti

Ellerin bir martı, telaşlı ve ürkek

Ellerin fırtınada çırpınan bir beyaz yelken

Bir kenti böylece bırakıp gitmek

İçinde bin kaygı, binbir soruyla

Bitmeyen bir şarkı, dudağında bir yarım ezgi

Sığınmak şarkılara sığınmak bir ömür boyu

Gözlerin bir çığlık,bir yaralı haykırış

Gözlerin bu gece çok uzaktan geçen bir gemi

Ellerin bir martı, telaşlı ve ürkek

Ellerin fırtınada çırpınan bir beyaz yelken

Zülfü Livaneli

"Leyla'nın Evi"

"(...) Boğaziçi'nin serin rüzgârlarını içine çekti, vapurun yardığı sulardaki beyaz köpüklere daldı, denize değer gibi uçan yelkovan kuşlarından gözünü alamadı, kaleleri, hisarları, sarayları, kiliseleri ve camileri seyretti. Boğaziçi korularının nefis görüntüsü içini bir hoş yaptı. Çocuk gibi olmuştu, heyecanlıydı, yüreği yüreğine sığmıyordu.

Boğazın pırıltılı sularını bir baştan öbür başa yıldırım gibi geçen kuşları ne kadar özlemiş olduğunu fark etti. Anneannesi çocukluğunda ona bu kuşların, Boğaz'da yaşayıp ölmüş kişilerin ruhları olduğunu anlatmıştı. Buradan ayrılmak istemedikleri için uçup duruyorlardı. Leyla da ömrü boyunca bu kuşları seyretmiş ve her birini ailesinin ölmüş mensuplarından biri olarak düşünmüştü. Küçük sürüler olarak uçanlar arasında dedesi, anneannesi, annesi, dayısı vardı. Tek başına uçan garip kuşlar ise ona, yirmili yaşlarındaki talihsiz İngiliz delikanlısını hatırlatıyordu. Kuşlar bitmek tükenmek bilmeyen bir enerjiyle evlerine dönmeye çalışıyor, bu yüzden Karadeniz'den Marmara'ya kadar Boğaz'ı yıldırım hızıyla turlayıp duruyorlardı.

Vapur, Bosnalı Abdullah Avni Paşa'nın yalısının önünden geçerken gözyaşlarına engel olamadı. Dedesinin evi, lacivert sulara vuran aksiyle bir gelin gibi önünde duruyordu. Gemilerin yarattığı dalgalar yalı rıhtımında beyaz köpükler yaratarak kırılıyor, bir martı yalının tam önünde suya dalıp dalıp çıkıyordu. Evde pek bir değişiklik yok gibiydi. Sanki biraz gayret etse pencereye gölgesi vuran Paşa Dedesini ve rıhtımda çay içen anneannesini görebilecekti. (...)"

Zülfü Livaneli, Leyla'nın Evi, Remzi Kitabevi, S.112

Daha Senden Gayrı Âşık mı Yoktur

Daha senden gayrı âşık mı yoktur

Nedir bu telaşın vay deli gönül

Hele düşün devr-i adem’den beri

Neler gelmiş geçmiş, say deli gönül

Şu fâni dünyada umudunu üz

İnanmazsan var kitaba yüz be yüz

Evin mezaristan, malın bir top bez

Daha doymadınsa doy deli gönül

Günde bir yol duman çöker serime

Elim ermez gidem kisbü kârıma

Kendi bildiğine doğrudur deme

Var iki kâmile sor deli gönül

Gördüm iki kişi mezar eşiyor

Gam gasavet gelmiş, boydan aşıyor

Çok yaşayan yüze kadar yaşıyor

Gel de bu dünyayı yor deli gönül

Mevla’m kanat vermiş uçamıyorsun

Bu nefsin elinden kaçamıyorsun

Ruhsatî dünyadan geçemiyorsun

Topraklar başına vay deli gönül

Aşık Ruhsatî

Gönül Gel Seninle Muhabbet Edelim

Gönül gel seninle muhabbet edelim

Araya kimseyi alma sevdiğim

Ya benim kimim var kime yalvarayım

Kaldır kalbindeki karayı gönül 

 

Dünya için gül benzini soldurma

Halden bilmeyene halin bildirme

Tabip olmayana yaran sardırma

Azdırırsın bir gün yarayı gönül

 

Solmazsa dünyada güzeller solmaz

Bu dünya fanidir kimseye kalmaz

Yalan dolan ile sofuluk olmaz

Mümin olan bekler berayı gönül 

 

Derviş Ali'm öğüt verir özüne

Gönül lütfeyledi  geldi sözüne

Azrail konarsa göğsün düzüne

O zaman beklemez sırayı gönül

Derviş Ali (Sivas, Şarkışla, Emlek Yöresi, 19.yy Halk Ozanı)