Yanık Şiir

Federico Garcia Lorca'ya

Issız bir evde, 

Korkudan ağlayabilseydim; 

Gözlerimi çıkarabilsem de, 

Yiyebilseydim; 

Senin sesin için yapardım 

Bunları, 

Yaşlı portakal ağacı sesin; 

Senin şiirin için yapardım 

Bunları, 

Çığlık çığlığa fışkıran şiirin. 

Baksana, 

Maviye boyuyorlar hastaneleri, 

Senin için; 

Kıyıdaki kenar mahalleleri 

Ve okullar, 

Senin için büyüyorlar; 

Tüy salıyorlar, 

Yaralı melekler; 

Pullar örtünüyor, 

Düğün balıkları; 

Deniz kestaneleri, 

Göğe uçuyorlar; 

Siyah tülleriyle terzi dükkanları: 

Kanla doluyorlar, kaşıklarla, 

Senin için; 

Ve, 

Yutuyorlar, 

Yırtılmış kurdeleleri; 

Öz canlarına kıyıyorlar, 

Öpüşe öpüşe; 

Ve ak sadeler giyiniyorlar. 

Bir şeftali ağacı 

Giyinip de, 

Kuş gibi seğirtirken sen; 

Kasırga gibi fırıl fırıl, 

Bir pirinç gülüşüyle gülerken; 

Türküler çağırdığında; 

Allak bullak ederken, 

Atardamarlarını, 

Dişlerini, gırtlağını, 

Parmaklarını; 

Vay ne şirindin, 

Kahrolurdum ben 

Kahrolurdum ben 

Kızıl göller için: 

Güz ortasında bir şahbaz at 

Ve kana belenmiş bir tanrıyla, 

Beraber yaşadığın. 

Kahrolurdum ben, 

Mezarlıklar için: 

Gece, sesi kısılmış 

Çanlar arasından, 

Suyla, mezarlarla küllenmiş 

Nehirler gibi geçen; 

Nehirler: 

Hasta asker koğuşları sanki, 

Tıklım tıklım dolu; 

Ve matem yağlı ölüme, 

Çürük taçlı mermer şifreli ölüme, 

Nehir nehir gelen ölüme doğru; 

Birdenbire taşıveren nehirler. 

Gece, ayakta, ağlaya ağlaya, 

Boğulmuş çarmıhların geçişini 

Seyrederken sen; 

Kahrolurdum seni görmek için: 

Bak, 

Ölüm nehrinin önünde ağlıyorsun 

Perperişan; 

Garip kalmış köşelerde başın, 

Durmaz ha, durmaz gözlerin 

Ağlar yaşın yaşın. 

Gece ve çıldırasıya yalnız, 

Külleri ısıra ısıra; 

Dumanı, gölgeyi, unutmayı: 

Siyah bir huniyle yığabilseydim, 

Trenlerin, gemilerin üstüne; 

Filizlendiğin ağaç için, 

Yapardım bunları, 

Topladığın, 

Yaldızlı su yuvaları için; 

Sarmaşık için, 

Yapardım bunları; 

Gecenin sırrını sana ileterek, 

Kemiklerini saran 

Sarmaşık için. 

Islak soğan kokusu gelen 

Şehirlerden, 

Seni bekliyorlar; 

Boğuk bir sesle, 

Şarkı söyleyerek 

Geçesin diye. 

Yeşil kırlangıçlar, 

Saçlarının arasına yapıyorlar, 

Yuvalarını; 

Dilsiz sperma sandalları, 

Peşin sıra geliyorlar; 

Sümüklü böcekler, haftalar, 

Yelkenleri düşürülmüş serenler, 

Kirazlar da, 

Dönüveriyorlar ossaat: 

Gözükünce solgun başın, 

On beş gözlü başın, 

Al kan içindeki ağzın. 

Şehrin otellerini, 

İsle doldurabilseydim; 

Hıçkıra hıçkıra, 

Yok edebilseydim 

Çalar saatları; 

Ezik dudaklarıyla yaz ayı, 

Evine nasıl gelecek, 

Göreyim diye 

Yapardım bunları; 

Yığın yığın insanların, 

Melil mahzun tantanalarıyla 

Ülkelerin, 

İşlemez sabanların, 

Gelincik çiçeklerinin; 

Mezar kazıcıların, süvarilerin, 

Kanlı haritaların, gezegenlerin, 

Evine nasıl geldiklerini 

Göreyim diye; 

Yapardım bunları. 

Küllerle örtülü dalgıçların, 

Uzun bıçaklarla delik deşik olmuş 

Meryem Ana tasvirlerini 

Sürüte sürüte gelen maskelerin; 

Damarların, köklerin, hastanelerin, 

Karıncaların, su gözelerinin, 

Evine nasıl geldiklerini 

Göreyim diye; 

Yapardım bunları. 

İçine kapanmış atlının 

Örümcekler arasında öldüğü 

Bir yatakla, 

Gecenin; 

Kinden, dikenlerden bir gülün, 

Sarıya çalan bir geminin, 

Rüzgarlı bir günle, bir bebeğin; 

Evine nasıl geldiklerini 

Göreyim diye: 

Yapardım bunları. 

Ben, Oliverio, Norah, 

Vicente Aleixandre, Delia, 

Maruca, Malva, Marina, 

Maria Luisa, Larco, La Rubia, 

Rafael Ugarte, Cotapos, 

Rafael Alberti, Carlos, 

Manolo Altolaguirre, Bebé, 

Molinari, Rosales, Concha Méndez, 

Ve daha da unuttuklarım; 

Evine nasıl gelecektik, 

Göreyim diye 

Yapardım bunları. 

Gel de taçlar takayım, 

Gel, sağlık esenlik delikanlısı, 

Gel, kelebek kıravatlı civan; 

Sen ey, 

Sonsuz hür siyah bir şimşek gibi: 

Pırıl pırıl insan; 

Madem, geç vakitlere dek, 

Kalınamıyor daha kayalıklarda; 

Bari aramızda konuşalım, 

Gel, 

Şöylece bir, olduğumuz gibi; 

Çiğ için olmadıktan sonra, 

Şiirlerde n'olacak yani? 

Bir ağu hançerin, 

İçimize işlediği bu gece için 

Olmadıktan sonra; 

Şiirlerde n'olacak yani? 

Bu tan kızıllığı için, 

Olmadıktan sonra; 

İnsanın vurulmuş yüreğinin, 

Ölüme hazırlandığı, 

Şu viran köşe için olmadıktan sonra 

Şiirlerde n'olacak yani? 

En çok gece, geceleyin: 

Kıyamet gibi yıldızlardır, 

Dolmuşlar hepten ırmağa; 

Bir kurdele gibiler, 

Fakir fukara dolu evlerin 

Pencerelerindeki.. 

Bir ölen var, 

Onların evlerinde; 

Bürolarda, hastanelerde belki, 

Belki asansör ve madenlerde, 

İşlerinden oldular. 

Onulur şey değil yaraları, 

Yaratıklar, 

Acı çekiyorlar. 

Her yanda dert yanış, 

Her yanda, 

Vay şuymuş vay bu; 

Pencereler, 

Göz yaşıyla dolu, 

Aşınmış eşikler, 

Göz yaşından; 

Yüklükler ıslak, 

Bir dalga gibi 

Halıları dişlemeye gelen 

Göz yaşından, 

Oysa ki yıldızlardır akar 

Uçsuz bucaksız bir nehirde. 

Federico, 

Dünyayı görüyorsun. 

Yolları görüyorsun, 

Sirkeyi görüyorsun; 

Birkaç ayrılıştan, 

Taşlardan, raylardan gayrı, 

Kimseciklerin kalmadığı, 

Köşeden: 

Duman ha deyince, 

Zalim tekerleklerine; 

Hoşça kalları görüyorsun, 

İstasyonlardaki.. 

Her yanda, sorunlar koyuyorlar, 

Çeşit çeşit insan var: 

Kanlı bıçaklı kör var, 

Öfkelisi, ümitsizi var, 

Yoksul var, tırnak ağaçları var; 

Şunun bunun sırtından, 

Geçinmek sevdasıyla; 

Harami var. 

Hayat  böyle, Federico, 

Ey babayiğit, 

Ey kara sevdalı adam. 

Sana, 

Dostluğumun sunabileceği şey 

İşte bunlar.. 

Sen de epeyce şey biliyorsun 

Şimdiden. 

Yavaş yavaş, daha da, 

Öğreneceklerin var. 

Pablo Neruda

Çeviren : Enver Gökçe

Memleketimin Şarkıları

Ben, bizden olan bütün insanların dostu;

Adı, haritalarda bile bulunmayan

Bir köyündenim Anadolu'nun.

Güzel şeylere hasrettir memleketim,

Güzel şeylere hasret bu dünya.

Yıllardır, kanda ve ateşte mısralarım

Yanan şehirlerin,

Ağır tankların tekerlekleri arasında.

Biliyorum,

Yaylım ateşlere girilmiştir gönlümüzce

Pasifik kıyılarından Volga'ya kadar.

Benim arzumanım kaldı

Hürriyet boylarında tank oynatanlarda.

Bütün kıtalarda

Tulu arzda, islam içinde, küffar içinde

Mülhit, mümin ve vatanseverim.

Fakir, cefacı topraklarım içinde

Mendil tutanım, diz vuranım, baş çekenim

Zeybekte, halayda, tamzarada...

Ben küçük Yusuf'um Çit köyünde

Çapak çapak ela gözlerim;

Kıl keçim kısır, annemin memesi yara.

Benim saçlarım belik belik,

Bıyıklarım burma burma

Gözlerim kara kıyma renginde, ama

Erzincan oynamış ağlamışım

Irgatlık etmişim el kapısında.

Dolu vurmuş bahçelerimi,

Çekirge inmiş tarlarıma.

Ben bir yolcuyum hemşeri

Manisa bağlarından geçtim

Aydın incir tarlalarından.

Çığlıklar getirdim

Üzümleriyle beraber çürür gibi düşen

İnsanlarımdan.

Sıcak tuzsuz gevreklerinizi yemişim

Alaca karanlıkta... Buca'lı işçilerim.

Unutur muyum seni

Derdini, ekmeğini bölüştüğüm

Türküleriyle bizi ağlatan memleketlim.

Karadeniz'in Rumelikarı tütünü,

Bende türküler oldu ağlamaklı,

Bende türküler oldu dizim dizim.

Doldurdum sineme, ciğerlerime,

Doldurdum derdi mihneti

Pamuk tozunu, kömür tozunu;

Memleketimin şarkıları kadar acı çektim.

Ben Ahmet Çavuş'um

"Attığım kurşunlar gitmezdi boşuna

"Şimdi kuzgunlar iner taze leşime".

"İki kere kesemden everdiğim"

Dost dediğim kıydı bana.

Ben Kürtoğluyum derim ki "Yiğitlik kadim"

Ben Nazif'im "Urfa'ya karşı vurdular beni"

Ağlasın Urfa.

Ben şairim

Halkların emrinde, kolunda, safında.

Satırlarım vardır kahraman,

Satırlarım vardır cılız, cesur ve sıtmalı.

Ahdim var :

Terli atlet fanilalı göğüslerden

Püfür püfür geçeceğim.

Bir de aşıkım, kanlıbıçaklı

Yar için serden geçeceğim.

İnan ki ciğerparem, inan ki sevgilim

Bu hususta :

"Üçten, beşten, senden geride kalan değilim"

Enver Gökçe

Resim: Fikret Otyam

Ne Fayda

Sen benimsin,

Ciğerpârem, sevdiğim

Gülden ağır

Söylemem sana!

Saçlarına

Kızıl güller takayım

Salın da gel,

Bir o yana

Bir bu yana!

Meğer

Müşkil işmiş hürriyet

Savunmayla yetmiyor

Bir başka sevda!

Telden

Demirden geçsen

Mapusu delsen

Ne fayda!

Enver Gökçe

Dost

Ben berceste mısraı buldum

Hey ömrümce söylerim

Gözden, gezden, arpacıktan olsun

Hey ömrümce söylerim!

Bizsiz Ilgaz'ın çam ormanları güzel değildir.

Hayda günlerim hayda

Sırtını düşmana verdikçe

Murat dağları güzel değildir,

Dost dost ille kavga!

Biz olmasak gökyüzü, biz olmasak üzüm,

Biz olmasak üzüm göz, kömür göz, ela göz;

Biz olmasak göz ile kaş, öpücük, nar içi dudak;

Biz olmasak ray, dönen tekerlek, yıkanan buğday,

Ayın onbeşi;

Biz olmasak Taşova’nın tütünü, Kütahya’nın çinisi,

Yani bizsiz

Anne dizi, kardeş dizi, yar dizi

Güzel değildir.

Gel günlerim gel de dol

Gel Aydınlım İzmirlim,

Gel aslanım Mamak’tan

Erzincan’dan Kemah’tan

Düşmanlar selâm ister

Gözden, gezden, arpacıktan!

Adana'nın pamuğu dokumada;

Diyarbakır, Afyon, Kütahya fabrikada

Ümit işkencede mahzun

Tenim, ayaklarım uryan

Ekmek işkencede mahzun

Ve Divrik’in demiri arabada

İşçi-köylü ve işçi birarada

Söyle türküler yadigârı kardeş

Söyle ağrılar yadigârı kardeş!

Neden alınterleri

Nimetler, haklar haram oldu sana

Gel günlerim gel de dol

Gel Aydınlım İzmirlim

Gel aslanım Mamak’tan

Erzincan’dan, Kemah’tan

Düşmanlar selâm ister

Gözden, gezden, arpacıktan

Sana selâm olsun

Hürriyetlerin meçhul olduğu dünya

Canım Türkiye,

Memleketimiz!

Calışan halklarıyla ümmi

Calışan halklarıyla garip,

Irgadı, esnafı, madencisi, iptidai aletleri

Kadınları, erkekleri, hapishaneleri;

Başı boş suları, dumanlı vadileri, yoz topraklarıyla,

İşşizleri, realist şairleri, mücahitleri,

Sokak şarkısı, keten helvası,

Akşam haberleri satanlarıyla memleketim

Sana selam olsun

Sürgünler, mahkûmlar, hastalar

Alacağın olsun

Seni İstanbul seni

Seni Bursa, Çankırı, Malatya,

Sizlere selam olsun üniversiteler!

Öğretmenleri alınmış kürsüler,

Öğretmenler

Sizlere selâm olsun

Hürriyeti yazan eller, dizen eller

Sizlere selâm olsun makineler

Entertipler, rotatifler, bobinler

Bu gülünç, aşağılık,

Namussuz şeyler dışında,

Sana selâm olsun

Zincirin zulmün kâr etmediği,

Kırbacın kâr etmediği

Büyük tahammül!

Gel günlerim gel de dol!

Gel Aydınlım, İzmirlim,

Gel aslanım Mamak’tan

Erzincan’dan, Kemah’tan

Düşmanlar selâm ister

Gözden, gezden, arpacıktan.

Enver Gökçe

Bir Alıp Bir Satıcı Gönül

Düştüm bir öylesi çekilmez derde,

Ne ölümü düşünürdüm, ne yaşamak korkusu,

Ne sır aradım herşeyde, ne gariplik var serde,

Ne kara sevda, ne sevmek ne sevilmek arzusu

Artık her şarkı dokunur bana bu şehirde.

Hasret nedir bilmezken o kadar

Şimdi, her an, her yerde gurbetteyim.

Çünkü daha görmediğim güzellikler var,

Öyle bir yürek koymuşlar ki içime neyleyim,

Her yere gönlümü vermeden geçemem dostlar!

Ben deli miyim bilmem mi neler ettiğimi.

Bir han köşesinde yatmayınan Kerem diyorlar,

Ne tuhaf bu insanlar derdini dökmeyinen

Çaresiz derde bulunmaz merhem diyorlar,

Ah.. bir alıp satıcı gönlüm var gezer çarşı çarşı,

Başım güneşe düşmüş yanmayı öğrenir.

Nolur böyle duradursun cama güneşe karşı,

Gönül her yerde bir kardeşim güzel her yerde bir..

Enver Gökçe