Tükenmez Davayı Bana mı Verdin

nahnü kasemnada taksimde mevla

bu noksan kısmeti bana mı verdin

aleme safalar eyledin ata

derd ile mihneti bana mı verdin

geleli dünyaya rahm-i maderden

gönül şad olmadı gamdan kederden

türlü serencamlar geçirdik serden

hep kamu kesreti bana mı verdin

içirdin feleğin cam-ı zehrini

aldı gam leşkeri gönül şehrini

yeter bunca demdir çektim karhını

diyar-ı gurbeti bana mı verdin

bu nasıl tecelli bilmem ne hikmet

serpilmiş cihana dane-i kısmet

dertli'yi gurbette koydun akibet

firakı hasreti bana mı verdin

Aşık Dertli (1772 Bolu - 1846 Ankara)

Bu şiir Keskinli Hacı Taşan tarafından aşağıdaki haliyle derlenmiştir.

nahnü gasemna'da nade taksimde mevla

perişan kısmeti bana mı verdin

aleme gösterdin zevki ile sefa

tükenmez davayı bana mı verdin

bilmem ne tecelli bilmem ne hikmet

aleme gösterdin daneyi kısmet

yeter gayrı felek çektiğim zahmet

derd ile mihneti bana mı verdin

Aşık Dertli

Derleyen: Keskinli Hacı Taşan (1930 Keskin - 1983 Kırıkkale)

Yaz Gelir

Aman niye gamlanırsın da divane gönül

Elbet bir gün bu kış gider yaz gelir vay

Ben dertliyim deyi şikâyet etme oy ölürüm

Vay gurbet yetmez mi vay vay

Âşıklara da böyle cefa az gelir

Elbet bir gün bu kış gider yaz gelir

Aman güven o Mevla’ya da kalmazsın naçar

Kara gün derler de tez gelir geçer vay vay…

Seni eken bir gün kıymatın biçer oy ölürüm

Vay gurbet yetmez mi vay vay

Gerçeklere de elin sözü az gelir

Elbet bir gün bu kış biter yaz

Şekip gine haşır neşir de olursun hakla

Özünle sözünle kalbini pakla vay vay

Canıyın içinde cananın sakla oy ölürüm

Vay gurbet yetmez mi vay vay

İncitirler de ona elden söz gelir

Elbet bir gün bu kış biter yaz gelir

Şekip Şahadoğru

Derleyen: Musa Eroğlu   Yorum: Hasret Gültekin

"Zeytinyağlı Yiyemem Aman" Türküsünün Acı Gerçeği

    Bursa yöresine ait bu türkü 2 Kasım 1954 tarihinde İhsan Kaplayan’dan kaynak gösterilerek Muzaffer Sarısözen tarafından derlenmiştir.

    Marshall Planı 2. Dünya Savaşı sonrasında 1947 yılında önerilen ve 1948-1951 yılları arasında yürürlüğe konan ABD kaynaklı bir ekonomik yardım paketidir. Aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 16 ülke, bu plan uyarınca ABD’den ekonomik kalkınma yardımı almıştır. ABD geçmişten beri dünyanın en büyük mısır üretici ülkesidir. ABD birikmiş olan mısır dağlarını eritmenin bir yolu olarak mısırözü yağı ihracatını keşfetmiştir. Marshal yardımının koşullarından biri Türkiye’nin ABD’den mısırözü yağı almasıdır.

(Yeni Sömürgecilik Açısından Gıda Emperyalizmi, Osman Nuri Koçtürk, Toplum Yayınları, 1966).

    Buna koşut olarak Türkiye’de ilk margarin fabrikası kurulur. Yine aynı dönemde yüz binlerce zeytin ağacı sökülerek bir katliam yapılır. Kalan zeytin ağaçlarından elde edilen zeytinyağının büyük bölümü ABD tarafından Dolar karşılığı alınır ve mısırözü yağı TL karşılığı satılır.

    Türk insanı zeytinyağından soğutularak mısır özü yağına ve margarine alıştırılır. Bu amaçla zeytinyağı ısınırsa kanser yapar gibi yalanlar uydurmaktan da geri kalınmaz. Hâlbuki zeytinyağı halk ağzındaki deyişiyle dumanlaşma derecesi en yüksek (en zor yanan) sıvı yağlardan biridir.

    Bununla da kalınmaz, kötülemek için tıpkı bugün yapılan halkla ilişkiler endüstrisi çalışmaları gibi "Zeytinyağlı yiyemem aman, basmadan fistan giyemem aman…" diye türkü sipariş edilir ve ülkenin en popüler türküsü yapılır.

    Katı yağ/margarine mahkûm edilen halk, 20-30 yılda bir kaşık yağa bile muhtaç hâle getirilir. Ve basma giyen kadınlar, plastik giysilerle tanıştırılır…

Zeytin yağlı yiyin, basma fistan giyin...

Prof. Dr. Kenan Demirkol

(Çiftlik Dergisi Web Sayfasından Alıntılanmıştır.)

Bu Bağı Alemi Geçirme Böyle

Bu bağı alemi geçirme böyle

Bir körpe goncasız taze fidansız

Hele ben görmedim gördüğün söyle

Var mıdır bir aşk didesi kansız

Sofu benden sorma sevdayı sual

Süleyman' da dahi var idi bu hal

Aşık olan elbet sevmez mi cemal

Yanar mı pervane şemasız ansız

Gelsin şu halimi görsün inansın

Allah' tan korkmazsa kuldan utansın

Dilerim Allah'tan beş beter yansın

Pek yaktı canımı dinsiz imansız

Erzurumlu Emrah 

(1775 Tanbura, Erzurum - 1854, Niksar, Tokat)

Şu Karşıki Dağda Kar Var Duman Yok

Şu karşıki dağda kar var duman yok

Benim sevdiceğimde din var iman yok

Vardım baktım nazlı yarim evde yok

Ver benim sazım efendim ben gider oldum

Süremedim lavantayı konsola koydum

Şu karşıki dağda titirer dallar

Benim gönlüm arzu çeker tomurcuk güller

Kader kısmet böyleyimiş ne yapsın eller

Ver benim sazım efendim ben gider oldum

Süremedim lavantayı konsola koydum

Anonim (Yöre: Hatay)

Kaynak Kişiler: Emel Akçay, Halide Alkan

Derleyen: Muzaffer Sarısözen

Eski Libas Gibi

Eski libas gibi aşığın gönlü

Söküldükten geri dikilmez imiş

Ne kadar olsa da gerdanı benli

Her güzelin kahrı çekilmez imiş

Bülbül eder daldan dala bir sekiş

Anın için eyler gül ile çekiş

Aşkın iğnesiyle dikilen dikiş

Kıyamete değin sökülmez imiş

Dilber böyle değil idin sen ezel

Aşkımın bağına düşürdün gazel

İbrişimden nazik sandığım güzel

Meğer pulat gibi bükülmez imiş

Seyrani'nin gözü kanlı yaş imiş

Aşk u sevda cümle derde baş imiş

Toprak sandım benim bağrım taş imiş

Meğer taşa tohum ekilmez imiş

Aşık Seyrânî (1800-1866)

Evlerinde Bir İpekten Halı Var

Evlerinde bir ipekten halı var

Şeker yemiş dudağında balı var

Ben de bildim bir vefasız yarim var

Ayıp derler kendi düşen ağlamaz

Ak üstüne kareleri bağlamaz

Sepet aldım bağa girdim üzüme

Yollar ırak yar görünmez gözüme

Uyma dedim uydu eller sözüne

Ayıp derler kendi düşen ağlamaz

Ak üstüne kareleri bağlamaz

Kaynak Kişi: Fırıncı Tahir

Derleyen: Emin Aldemir

Yöresi: Gaziantep

Kova Kova İndirdiler Yazıya

Kova kova indirdiler yazıya

Tut ettiler al kınalı tazıya

İş başa düşünce bakmaz kuzuya

Kaç kuzulu ceylan kaç avcı geldi

Avcılar elinde kaç kuzun kaldı

Zalım avcı düşmüş gelir izine

Al kanlar akıtmış iki dizine

Mor sinekler konmuş ela gözüne

Kaç kuzulu ceylan kaç avcı geldi

Avcılar elinde kaç kuzun kaldı

Kanlı olur avcıların tazısı

Kara imiş yavruların yazısı

Meme mi istersin ana kuzusu

Kaç kuzulu ceylan kaç avcı geldi

Avcılar elinde kaç kuzun kaldı

Süre süre indirdiler dağlardan

Mor sümbüllü bahçelerden bağlardan

Kerem der ki şu geçtiğim yollardan

Kaç kuzulu ceylan kaç avcı geldi

Avcılar elinde kaç kuzun kaldı

Kaynak Kişi: Neşet Ertaş

Türkü, Kırşehir Yöresi

Şu Yalan Dünyaya Geldim Geleli

Şu yalan dünyaya geldim geleli

Özge elden özge yar bulamadım

Yaralandım al kanlara bulandım

Elimin kanını yur bulamadım

Güzel olan neyler altın akçayı

Arif olan düzer türlü bohçayı

Vücudumda seyreyledim bahçeyi

Dosta el değmedik nar bulamadım

Dostun zülüfleri deste deste

Erenler Hak için oturmuş posta

Bir zaman sağ gezdim bir zaman hasta

Hasta halin nedir der bulamadım

Felek benim kırdı kolum kanadım

Baykuş gibi viranlarda tünedim

Bu gün üç güzelin nabzın sınadım

Can feda yoluna der bulamadım

Felek benim kurulu yayımı basdın

Her köşe başında yolumu kesdin

Keskin kadeh ile dolumdan içtin

Yandı yüreciğim kar bulamadım

Pir Sultan Abdal'ım dağlar ben olsam

Dağlarda biten laleler ben olsam

Alem çiçek olsa arı ben olsam

Dost elinden tatlı bal bulamadım

Pir Sultan Abdal

Hüseyin Cahit Öztelli, Pir Sultan Abdal - Bütün Şiirleri, 

Özgür Yayınları, Ağustos - 2004, s.277-278

Kâr Etmez Ahım Sen Gülizâre

Kâr etmez ahım sen Gülizâre 

Onulmaz işler güzelim dilde bu yâre

Olsam da geçmem bin pare pare 

Sevmiş bulundum güzelim gayrı ne çare 

Ko aksın yaşım billâhi silmem 

Mecnunun oldum güzelim terk edebilmem

Kessen de başım senden kesilmem 

Sevmiş bulundum güzelim gayrı ne çare

Avare bülbül memendi bülbül İnler senin'çin güzelim ruz-i şeb ey gül N'ettinse naçar ettim tahammül Sevmiş bulundum güzelim gayrı ne çare

Vur beni akmaz Billâhi kanım 

Mecnuna döndüm güzelim yok mu imanın

Sabra mecalim varsa da varım 

Sevmiş bulundum güzelim gayrı ne çare

Çekmez bu derdi efendim herkes 

İster kabul et güzelim ister başım kes 

Gurbet ellerde kalmışam bî-kes

Sevmiş bulundum güzelim gayrı ne çare 

* Kesilmek: Kopmak, ayrılmak

* Ruz-i şeb: Gece ve gündüz

* Naçar: Çaresiz

Kaynak Kişi: Abdülvahit Küzecioğlu

Derleyen ve notaya alan: Nida Tüfekçi

Yöre: Kerkük

Derdimi Sorarsan

Derdimi sorarsan gönül yarası 

Bir de sen yarama baksana tabip 

Anladım ki dünya yalan dünyası 

Bir de sen yarama baksana tabip 

Katarlandı dost kervanı yürüdü 

Şu garip gönlümü duman bürüdü 

Zalimin elinden ömrüm çürüdü 

Bir de sen yarama baksana tabip 

Akarsu'yum kaldım ıssız sahrada 

Sıra sıra dağlar kaldım arada  

Birkaç günlük ömrüm kaldı şurada 

Bir de sen yarama baksana tabip

Muhlis Akarsu

Fotoğraf: Nehir Güler

https://www.facebook.com/photo?fbid=10159371224648010&set=g.590720581076931

Türkü

Bir sürü çiçek ama saydırmaya kalkma

Ayrı ayrı kadınlardan koparılmış

Kadınlardan ya hem de bilsen nerelerinden

Kahin-klin kahin-klin

Ben ne kadar öbür çiçekleri denesem

Seninki gül oluyor aralarında

Bir sürü güvercin havalan. Saçların

Bunlar tıpkı senin sevilmedeki saçların

Kanatlarımdan bellidir yeni açılmış sokaklarda

Gülüm-mera gülüm-mera

Bir güvercin akıntısında kesin güvercinler

Uçsuz bucaksız bana bakıyorsun

Bir sürü Süleyman Vagon-Blö'de

İçlerinden biri Vagon-Blö'de

En fazla kibarı en fazla penceresi olan

Çal-para çal-para

Açlığa saygısından olacak

Beni görünce şapkasını çıkarıyor.

Cemal Süreya

Fotoğraf: Nurcan Azaz