Dinek Dağı Yeni Geldim Gurbetten

Dinek Dağı yeni geldim gurbetten

Halide al başım kazadan dertten

Adama kemlik mi gelir mertoğlu mertten

Kötülerin gölgesi olmaz dalı olmaz

Yiğit olan ata biner atlanır

Yiğit olan her cefaya katlanır

Yiğit gölgesinde yiğit saklanır

Kötülerin gölgesi olmaz dalı olmaz

Meydanda deşinir yiğidin atı

Her nere gitse de söylenir methi

Altına batırsan ey'olmaz kötü

Aslı kara demir mücevher olmaz

Avşar Bozlağı, Kaynak Kişi: Muharrem Ertaş

Yöre: Kırşehir

Türkünün İkinci Varyant Sözleri

Çıka idim Dinek Dağı salına

At kataydım mal yemezin malına

Sıtkı bütün arkadaşın yoluna

Biz kelleyi verenlerdeniz

Belimizde kılıcımız kirmani

Taşı deler mızrağımız temreni

Düşmana yeke yek varmak zamanı

Hazır ol vaktine diyenlerdeniz

Bineyidim de kıratımın üstüne

Alaydım da martinimi bestime

Gafil varmak bir düşmanın üstüne

Hazır ol vaktine diyenlerdeniz

Anamas'ın Gedikleri

Anamas'ın gedikleri

Çatal öter düdükleri

Hiç aklımdan çıkmıyoru

Nazlı yarin dedikleri

Anamas'ın sivri sazı

İçinde yumurtlar kazı

Gelin olmuş gidiyoru

Goca beyin daylak gızı

Anamas'ın öte yüzü

Ala bula geyik izi

Anasının bircik gızı

Yaktı da gavurdu bizi

Kaynak Kişi : Emin Çevik & Gülistan Katter

Derleyen : Uğur Önür

Yöre : Antalya / Manavgat / Zerk Köyü

Kanatlarında Kaldı Bahar

Ateşten bir damla gibi,

Döksek dünyayı yeniden.

Bayrak çekilir gönlümüze.

 

72 yazında, yavrum, 

üç günde dağılıp giden,

Kuş sürülerinin

Kanatlarında kaldı bahar.

 

Senden ve sevdandan uzak,

Hasret bu yavrucağım.

Yedi kat yerden geliyor sıcak selamın.

 

72 yazında, yavrum, 

üç günde dağılıp giden,

Kuş sürülerinin

Kanatlarında kaldı bahar.

Söz: Mehmet Zeki Gezici

Müzik: Hasan Hüseyin Toksun

Bizim Pencereler Yele Karşıdır

Bizim pencereler yele karşıdır,

Muhabbet dediğin karşı karşıdır.

Girebilsen bu sinemde neler var,

Gülüp oynadığım ele karşıdır.

Sabahın seheri günden ileri,

Ben kimi sevmişim senden ileri.

Ziyaret olmuşsun kurban istersin,

Kurban bulamadım candan ileri.

Karacaoğlan

Ah Sensiz

Güneş küsmüş şavkımıyor ah sensiz

Zerdali güzeli gözlerinle bak bana

Keder eş oldu yenemiyorum ah sensiz

Baldan tatlı sözlerinle gül bana

Diken sarmış güllerimi deremiyorum

Gülden nazik ellerini uzat bana

Hasret yanar gecelerim ah sensiz

Davran gülüm esen yel ol gel bana

Alaaddin Us (1956 - 20 Kasım 2016)

Bu Dağlar Kömürdendir

Bu dağlar kömürdendir

Geçen gün ömürdendir

Feleğin bir kuşu var

Pençesi demirdendir

Hadi leyli leylalım

Mevlam yazmış fermanım

Ya al canım kurtulam

Ya ver derde dermanım

Bu yol Pasin’e gider

Döner tersine gider

Burda bir garip ölmüş

Kuşlar yasına gider

Hadi leyli leylalım

Mevlam yazmış fermanım

Ya al canım kurtulam

Ya ver derde dermanım

Bir at bindim başı yok

Bir çay geçtim taşı yok

Burda bir yiğit ölmüş

Yanında kardaşı yok

Hadi leyli leylalım

Mevlam yazmış fermanım

Ya al canım kurtulam

Ya ver derde dermanım

Kaynak Kişi: Tekin Büyükkaya

Derleyen: Yücel Paşmakçı

Yöre: Ardahan

Bir Of Çeksem Karşıki Dağlar Yıkılır

Bir of çeksem karşıki dağlar yıkılır

Bugün posta günü canım sıkılır

Ellerin mektubu gelmiş okunur

Benim yüreğime hançer sokulur

Şu karşıki dağda bir top kar idim

Yağmur yağdı ılgıt ılgıt eridim

Evvel yarin sevgilisi ben idim

Şimdi uzaklardan bakan el oldum

Yöre: Orta Anadolu 

Kaynak kişi: Sırrı Sarısözen 

Derleyen ve notaya alan: Muzaffer Sarısözen

Kardeşin Duymaz

Susarlar sesini boğmak isterler

Yarımdır kırıktır sırça yüreğin

Çığlık çığlığa yarı geceler

Kardeşin duymaz eloğlu duyar

Çoğalır engeller yürür gidersin

Yüreğin taşıyıp götürür seni

Nice selden sonra kumdan öteye

Kardeşin duymaz eloğlu duyar

Yıkılma bunları gördüğün zaman

Umudu kesip de incinme sakın

Aç yüreğini bir merhabaya

Kardeşin duymaz eloğlu duyar

Zülfü Livaneli

Günlerimiz isimli albümünden

Pınar Başından Bulanır

Pınar başından bulanır (Canım oy)

İner ovayı dolanır (Canım oy)

Sende çok hâller bulunur (Canım oy)

Dağlar duman olur

Çayır çimen olur

Ben yâri görmesem

Hâlim yaman olur (Yâr yâr)

Hiç ovaya inmedin mi? (Canım oy)

Aşk oduna yanmadın mı? (Canım oy)

Can yakmadan doymadın mı? (Canım oy)

Yaz görmemiş kışa benzer (Canım oy)

Dert görmemiş başa benzer (Canım oy)

Çok içmiş serhoşa benzer (Canım oy)

Dağlar duman olur

Çayır çimen olur

Ben yâri görmesem

Hâlim yaman olur (Yâr yâr)

Kaynak Kişi: Seyfettin Sığmaz, Türkü, Erzurum Yöresi

Bülbül Havalanmış Yüksekten Uçar

Bülbül havalanmış yüksekten uçar

Has bahçe içinde gülüm var deyi

Seni seven aşık serinden geçer

Güzeller içinde yarim var deyi

Ben seni severim sen de sev beni

Mevlam bir kararda koymaz insanı

Bir gün gelir sen de ararsın beni

Şurda bir divane yarim var deyi

Beni seni severim can ile candan

İnsan kemlik bulmaz sevdiği yardan

Canım esirgemem vallahi senden

Götür sat pazarda kölem var deyi

Karac'oğlan söyle kaşı karadan

Hicap perdesini kaldır aradan

Seni beni bir Mevla'dır yaradan

Büyüklenme hey kız güzelim deyi

Karacaoğlan

Şu Yüce Dağları Duman Kaplamış

Şu yüce dağları duman kaplamış

Yine mi gurbetten kara haber var

Seher vakti bu yerde kimler ağlamış

Çimenler üstünde göz yaşları var

Ufukta iz gördüm kızıl bayraktan

Bulutlar nem almış yeşil yapraktan

Bir kız ağlar sesi gelir uzaktan

Yine mi gurbetten kara haber var

Gönlümüz gamlanır böyle günlerde

Önüme çektiler bir siyah perde

Yar senin aşkınla tutuldum derde

Yine mi gurbetten kara haber var

Anonim

Derleyen: Ali Ekber Çiçek

Eskisi Gibi

Neler vermez idim onun uğruna

Gelse de buluşsak eskisi gibi

Giyinse kuşansa inse yollara

Sarılsak ağlasak eskisi gibi

Kuru ekmeklerden tirit yapardık

Yavan yahşi demez kaşık atardık

Uyumazdık günü güne katardık

Gelsen de otursak n'olur eskisi gibi

Dudağı çatlaktı elleri yarık

Yırtık çorabınan çitik ne çarık

Başına çalına felek verdiğin varlık

On beşine indir bizi eskisi gibi

Gecelerde kalkar dokurduk halı

Bazı ula derdi bazı da Ali

Önümüze katsak davarı malı

Çıksak yaylalara eskisi gibi

Ali Kızıltuğ

Sen Gel Diyorsun

Aramıza girmiş, dağlar denizler

Gelemem diyorum öf öf, sen gel diyorsun

Kar yağmış yollara, örtülmüş izler, örtülmüş izler

Bulamam diyorum öf öf, sen bul diyorsun

Sanma bu sevgimiz, sence yaygara

Ne dertler bıraktın öf öf, hep sıra sıra

Sen yoksun ya böyle, ıssız Ankara, sensiz Ankara

Duramam diyorum öf öf, sen dur diyorsun

Kızıltuğ'um baharı mı, yazı mı?

Hangi kalem yazmış öf öf, benim yazımı

Dert ortağım olan, dertli sazımı

Çalamam diyorum öf öf, sen çal diyorsun

Ali Kızıltuğ (1944, Divriği - 13 Aralık 2017, Ankara)

Beste: Aşık Emrah (Hamza Başyurt)

Yorumlayan: Cem Adrian

Kova Kova İndirdiler Yazıya

Kova kova indirdiler yazıya

Tut ettiler algın ala tazıya

İş başa düşünce bakmaz kuzuya

Kaç kuzulu ceylan yad avcı geldi

Avcılar elinde kaç kuzun kaldı 

Zalim avcı düşmüş gelir izine 

Al kanlar akıtmış iki dizine 

Mor sinekler konmuş ela gözüne 

Kaç kuzulu ceylan yad avcı geldi 

Avcılar elinde kaç kuzun kaldı 

Âşık Kerem

Derleyen: Muharrem Ertaş (Kimi kaynaklarda: Neşet Ertaş)

TRT repertuarına göre kaynak kişiler: Fazıl Muhsinoğlu ve Ayfer Ünlü

Yöre: Kırşehir, TRT Repertuarına göre Gaziantep

Daha Senden Gayrı Âşık mı Yoktur

Daha senden gayrı âşık mı yoktur

Nedir bu telaşın vay deli gönül

Hele düşün devr-i adem’den beri

Neler gelmiş geçmiş, say deli gönül

Şu fâni dünyada umudunu üz

İnanmazsan var kitaba yüz be yüz

Evin mezaristan, malın bir top bez

Daha doymadınsa doy deli gönül

Günde bir yol duman çöker serime

Elim ermez gidem kisbü kârıma

Kendi bildiğine doğrudur deme

Var iki kâmile sor deli gönül

Gördüm iki kişi mezar eşiyor

Gam gasavet gelmiş, boydan aşıyor

Çok yaşayan yüze kadar yaşıyor

Gel de bu dünyayı yor deli gönül

Mevla’m kanat vermiş uçamıyorsun

Bu nefsin elinden kaçamıyorsun

Ruhsatî dünyadan geçemiyorsun

Topraklar başına vay deli gönül

Aşık Ruhsatî

Gönül Gel Seninle Muhabbet Edelim

Gönül gel seninle muhabbet edelim

Araya kimseyi alma sevdiğim

Ya benim kimim var kime yalvarayım

Kaldır kalbindeki karayı gönül 

 

Dünya için gül benzini soldurma

Halden bilmeyene halin bildirme

Tabip olmayana yaran sardırma

Azdırırsın bir gün yarayı gönül

 

Solmazsa dünyada güzeller solmaz

Bu dünya fanidir kimseye kalmaz

Yalan dolan ile sofuluk olmaz

Mümin olan bekler berayı gönül 

 

Derviş Ali'm öğüt verir özüne

Gönül lütfeyledi  geldi sözüne

Azrail konarsa göğsün düzüne

O zaman beklemez sırayı gönül

Derviş Ali (Sivas, Şarkışla, Emlek Yöresi, 19.yy Halk Ozanı)

Tükenmez Davayı Bana mı Verdin

nahnü kasemnada taksimde mevla

bu noksan kısmeti bana mı verdin

aleme safalar eyledin ata

derd ile mihneti bana mı verdin

geleli dünyaya rahm-i maderden

gönül şad olmadı gamdan kederden

türlü serencamlar geçirdik serden

hep kamu kesreti bana mı verdin

içirdin feleğin cam-ı zehrini

aldı gam leşkeri gönül şehrini

yeter bunca demdir çektim karhını

diyar-ı gurbeti bana mı verdin

bu nasıl tecelli bilmem ne hikmet

serpilmiş cihana dane-i kısmet

dertli'yi gurbette koydun akibet

firakı hasreti bana mı verdin

Aşık Dertli (1772 Bolu - 1846 Ankara)

Bu şiir Keskinli Hacı Taşan tarafından aşağıdaki haliyle derlenmiştir.

nahnü gasemna'da nade taksimde mevla

perişan kısmeti bana mı verdin

aleme gösterdin zevki ile sefa

tükenmez davayı bana mı verdin

bilmem ne tecelli bilmem ne hikmet

aleme gösterdin daneyi kısmet

yeter gayrı felek çektiğim zahmet

derd ile mihneti bana mı verdin

Aşık Dertli

Derleyen: Keskinli Hacı Taşan (1930 Keskin - 1983 Kırıkkale)

Yaz Gelir

Aman niye gamlanırsın da divane gönül

Elbet bir gün bu kış gider yaz gelir vay

Ben dertliyim deyi şikâyet etme oy ölürüm

Vay gurbet yetmez mi vay vay

Âşıklara da böyle cefa az gelir

Elbet bir gün bu kış gider yaz gelir

Aman güven o Mevla’ya da kalmazsın naçar

Kara gün derler de tez gelir geçer vay vay…

Seni eken bir gün kıymatın biçer oy ölürüm

Vay gurbet yetmez mi vay vay

Gerçeklere de elin sözü az gelir

Elbet bir gün bu kış biter yaz

Şekip gine haşır neşir de olursun hakla

Özünle sözünle kalbini pakla vay vay

Canıyın içinde cananın sakla oy ölürüm

Vay gurbet yetmez mi vay vay

İncitirler de ona elden söz gelir

Elbet bir gün bu kış biter yaz gelir

Şekip Şahadoğru

Derleyen: Musa Eroğlu   Yorum: Hasret Gültekin

"Zeytinyağlı Yiyemem Aman" Türküsünün Acı Gerçeği

    Bursa yöresine ait bu türkü 2 Kasım 1954 tarihinde İhsan Kaplayan’dan kaynak gösterilerek Muzaffer Sarısözen tarafından derlenmiştir.

    Marshall Planı 2. Dünya Savaşı sonrasında 1947 yılında önerilen ve 1948-1951 yılları arasında yürürlüğe konan ABD kaynaklı bir ekonomik yardım paketidir. Aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 16 ülke, bu plan uyarınca ABD’den ekonomik kalkınma yardımı almıştır. ABD geçmişten beri dünyanın en büyük mısır üretici ülkesidir. ABD birikmiş olan mısır dağlarını eritmenin bir yolu olarak mısırözü yağı ihracatını keşfetmiştir. Marshal yardımının koşullarından biri Türkiye’nin ABD’den mısırözü yağı almasıdır.

(Yeni Sömürgecilik Açısından Gıda Emperyalizmi, Osman Nuri Koçtürk, Toplum Yayınları, 1966).

    Buna koşut olarak Türkiye’de ilk margarin fabrikası kurulur. Yine aynı dönemde yüz binlerce zeytin ağacı sökülerek bir katliam yapılır. Kalan zeytin ağaçlarından elde edilen zeytinyağının büyük bölümü ABD tarafından Dolar karşılığı alınır ve mısırözü yağı TL karşılığı satılır.

    Türk insanı zeytinyağından soğutularak mısır özü yağına ve margarine alıştırılır. Bu amaçla zeytinyağı ısınırsa kanser yapar gibi yalanlar uydurmaktan da geri kalınmaz. Hâlbuki zeytinyağı halk ağzındaki deyişiyle dumanlaşma derecesi en yüksek (en zor yanan) sıvı yağlardan biridir.

    Bununla da kalınmaz, kötülemek için tıpkı bugün yapılan halkla ilişkiler endüstrisi çalışmaları gibi "Zeytinyağlı yiyemem aman, basmadan fistan giyemem aman…" diye türkü sipariş edilir ve ülkenin en popüler türküsü yapılır.

    Katı yağ/margarine mahkûm edilen halk, 20-30 yılda bir kaşık yağa bile muhtaç hâle getirilir. Ve basma giyen kadınlar, plastik giysilerle tanıştırılır…

Zeytin yağlı yiyin, basma fistan giyin...

Prof. Dr. Kenan Demirkol

(Çiftlik Dergisi Web Sayfasından Alıntılanmıştır.)

Bu Bağı Alemi Geçirme Böyle

Bu bağı alemi geçirme böyle

Bir körpe goncasız taze fidansız

Hele ben görmedim gördüğün söyle

Var mıdır bir aşk didesi kansız

Sofu benden sorma sevdayı sual

Süleyman' da dahi var idi bu hal

Aşık olan elbet sevmez mi cemal

Yanar mı pervane şemasız ansız

Gelsin şu halimi görsün inansın

Allah' tan korkmazsa kuldan utansın

Dilerim Allah'tan beş beter yansın

Pek yaktı canımı dinsiz imansız

Erzurumlu Emrah 

(1775 Tanbura, Erzurum - 1854, Niksar, Tokat)