"Bütün bunların sonucunda şunu fark ettim ki:"

Nefretin ortasında,

İçimde bir potansiyel olduğunu keşfettim.

Yenilmez bir aşk.

Gözyaşlarının arasında,

İçimde bir potansiyel olduğunu keşfettim.

Yenilmez bir gülümseme.

Karmaşanın ortasında,

İçimde bir potansiyel olduğunu keşfettim.

Yenilmez bir sakinlik.

Bütün bunların sonucunda şunu fark ettim ki

Kışın ortasında,

İçimde yenilmez bir yaz yatıyordu,

Bu da beni mutlu ediyor.

Albert Camus

"Kendinden nefret eden biri bir başkasını sevebilir mi?"

"(...)

22.

Kendinden nefret eden biri bir başkasını sevebilir mi? Böyle biri kendiyle kavgalı olan başka biriyle uyum içinde olabilir mi? Kendine eziyet çektirip yine kendi kendine çokbilmişlik taslayan böyle bir insan başka birine huzur verebilir mi? Bu sorulara olumlu yanıt veren varsa, o budalanın dik âlâsıdır. Ancak: Bana kapıyı gösteren de hiç kimse ile geçinemediği gibi kendi benliği bile ona tiksinti verir, sadece varlığı bile onu iğrendirmeye yeter ve kendi düşmanı olup çıkar. Kimilerine doğadan âlâ başka üvey ana mı var bu fâni dünyada; baksanıza, bazı insanları öyle dertler ve düşkünlüklerle donatmış ki kendilerine dahi hayırları olmayan bu garipler nasıl olup da bir başkasını bulsun ve bir de onunla birlikte hayatı kotarsın? Hâl böyle olunca sinesinde barınan, hayatın üstesinden gelmekte kullanabileceği bir nebze işe yarar malzeme de körelip kötürüm bir hâle gelir zamanla. Ölümsüzlerin ölümlülere en yüce armağanı olan güzellik de özentiyle karışırsa ne işe yarar? Sen ya da bir başkası hayatın hangi sorununa sadece sanatta değil, yapılabilecek her şeyde 'Nasıl?' sorusunun zevk belirtisi olarak insanı yönlendirdiğinde olduğu gibi ölçülü ve zevkli çözümler üretebilir? Böylesi durumlarda kendi kız kardeşinden öte sevimli bir varlık —kendini beğenmişlik— elinden tutmayacak olsa yandığının resmidir. Peki kendini güzel bulmak, kendine hayran olmak budalalığın zirvesinde olmak değil midir? Öte yandan şu soruyu da sormak gerekir: Özün sana haz vermiyorsa, o vakit nasıl ortaya şirin, sevecen, güzel bir şey koyabilirsin? Aşkı kanatlandıran iksirim olmaksızın hiçbir ateşli hatip dinleyicilerinde söyleviyle, hiçbir müzisyen ezgileriyle, hiçbir tiyatro sanatçısı sahnede mimikleriyle, hiçbir şair dizelerinde esinleriyle, hiçbir ressam fırçasından dökülen onca renge rağmen kül renginin sefilliğinden kurtulup tablosuyla heyecan uyandıramaz. Dahası, iksirimi içmeyince ne hekimler dilenmekten, ne Nireus gibi erkek güzelleri Thersites kadar çirkinleşmekten, ne her daim genç kalan Phaon bir Nestor kadar yaşlanmaktan, ne zeki Minerva aptal şabalak bir domuza dönüşmekten, ne ağzı kalabalık bir hatip pepeme bir çocuk gibi laf gevelemekten, görmüş geçirmiş kalender bir adam da köyünden hiç çıkmamış şapşal bir köylüye benzemekten kurtulamaz. İşte bu kadar önemlidir başkalarını kazanmadan önce herkesin kendini pohpohlayıp doğru yolu bulması. Eğer hâlinden hoşnut olmaksa mutluluk —inanın bana— kendini beğenmişlik insanı en kısa yoldan cennete ulaştıracaktır. Onun hüküm sürdüğü her yerde herkes dış görünüşünden, aklından, kökeninden, bulunduğu mevkiden, gördüğü muameleden, memleketinden hoşnuttur. Bu diyarlarda hiçbir İtalyan bir İrlandalıyla, hiçbir Trakyalı bir Atinalıyla yer değiştirmek ya da hiçbir Scythialı, bozkırlarını Ruhlar Adası ile değişmek istemez. Bakın da görün, yeryüzünde süregelen bütün eşitsizliklere rağmen doğa her şeyi adil biçimde dengelemek için nasıl emek harcıyor. Ne aptalca bir laf ettim şimdi! Çeyizin en çok göz nuru dökülmüş, en nadide parçası bu değil mi aslında? Ve hepsinden önemlisi – benim rızam olmaksızın kimse boyundan büyük işlere kalkışamaz ve keşfinde önderlik etmediğim hiçbir sanat hayat bulamamıştır. (...)"

Erasmus, Deliliğe Övgü, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, S.27-28-29

Latince Aslından Çeviren: Yücel Sivri

Büyüklük

        "Dünyayı kim yarattı peki

            Biz yarattık sersem, biz tuğla işçileri" *

Ay büyüyor

Geçiyor zaman

Geçtim oturdum bir krater yamacına

bakıp sonsuz karanlığına evrenin

Ay'dan dünyanın doğuşunu izledim

Sen mavi gezegen

      yalanlar yumağı

Sen karnı şişkin aç

Sen korkaklar ve cesurlar ülkesi

Sen varyemez

Sen yerden göğe cömert

Sen savaşlar müzesi

        kan kazanı

Sen kendi kaşiflerini yiyen obur

Sen yemeyip yedirmek

        giymeyip giydirmek

Sen dolap beygiri

        can pazarı

        ekmek parası

Sen çocukların topacı

Sen mavi bilye

        Bakırdan

        Tunçtan

        Demirden

        Ateşten

        Topraktan ve sudan

        Zaferler anıtı

Sen katillerin ve ölülerin rahmi

Sen inançlar uyduran son tapınak

Sen bebeler beşiği

        hiç uğruna öldürümler sergisi

        onur adına düellolar meydanı

Sen çitlerle bölünmüş büyük tarla

Sen geyiklerin ve kanatlı karıncaların

        çektiği balkabağı

Sen mücadele alanı

        sömürülen emek

Sen kavganın yumruğu

        yüz sürülen yatak

Sen umutlar doğuran

        üstünde koşulan çayır

Sen aşkın kucağı

        düşünmenin ve felsefenin vatanı

Sen yaratan büyülü küre

Sen nötron ve protondan olma

Sen kendini aşan merak

Sen

insanlar yurdu

Sen

ey görkemli iyimserlik.

(*) Eduardo Galeano, Kucaklaşmanın Kitabı, Can Yay.

Ağustos 2009, Girne

Baha Çıtakoğlu, Yeni Gökler Bekler Seni, İnsancıl Yayınları, S.134-135

Resim: dijital illüstrasyon

Zeytinin Vardiya Dönüşü

Zeytin hasadında gördüm

Kalın kırnaplardan örülmüş

Burgaçlı bir gövdesi var zeytin ağacının

Ben de

neden küskündür zeytin yeşili

"benzemez hiçbir yeşile"

             diye düşünürdüm

Uzun sopalarla çırpılıyor dalları

Silkeleniyor yaprakları zeytinin

Dövülmüşten beter oluyor hasat sonunda

Şaşılacak şey

Seneye yine veriyor

Eline, yüzüne bulanmış mazotu

Üstüpüyle silen bir motor tamircisinin

Vardiya dönüşüne benziyor

Nasırlı yorgunlukların ardında

Pırıl pırıl zeytin gözlü motor tamircisine

Yani bizden biri zeytin ağacı

Bu yaz daha bir sevdim

Zeytinin kil yeşili yapraklarını

Ekim 2008, Yeşilyurt, Kıbrıs

Baha Çıtakoğlu, Yeni Gökler Bekler Seni, İnsancıl Yayınları, S.85

Sevdalı Tiren Olsam

Bihar’da

On beş yaşında

Bir çocuk.

Adı, Manish Kumar.

Lalit Devi’nin oğlu, mandıracılardan.

Bir kız sevdi yıkayıcılardan.

Başını tıraş ettiler

Dolaştırdılar

Sokaklarda

Lalit’in gözleri önünde

Tiren raylarına attılar.*

Piston olsam kilitlenirim

Çelik tekerlek durur

Kıvılcımlar çıkartarak

Tonlarca demir yığını olur çökerdim önünde aşkın.

* Haber: “Hindistan’da kast vahşeti”, Milliyet Gazetesi, 21 Kasım 2008

Aralık 2008, Girne

Baha Çıtakoğlu, Yeni Gökler Bekler Seni, İnsancıl Yayınları, S.21

Kış Algını

Elimi tutmalısın çünkü kesmeyeceğim saçlarımı

batacak olsa elimi her attığımda Nurhayat

inekler ve zürafalar hiç bitmesin

bitmesini istemediğin şeyleri bana bak

sen de elime tutuştur

Bütün kapılar yumrukladı az önce

ikimizden biri bu yana doğru geliyor

kuşlardan beklemezdim

kimse kuşlardan böyle şeyler beklemez

kuşlar sağ salim indiriyorlar kepenkleri

İlker Şaguj, Ketebe Yayınları

30 Mayıs

Askerler alçak duvarın üstünde

tıraşsız

gözlerinde bir hüzün esniyor

denizi, hoparlörleri dinliyorlar

hiçbir şey duymuyorlar

belki de unutmaktır istedikleri.

Günbatımında

hacet gidermek için ağır ağır sel yatağına iniyorlar

ve uçkurlarını bağlarken

yeni aya takılıyor gözleri.

Dünya güzel olabilirdi.

Yannis Ritsos, Sürgün Günlükleri, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, S.127

Çeviren: Ari Çokona

"Bazı şairlerin şiirleriyle halkla konuştuğu olur; çünkü halk o şairlere kulak verir, şair kendisine kulak verildiğini bilir ve hem halkta hem de şairde bu konuşmaların bir karşılığı vardır. Bu dönemin, yani halkla doğrudan konuşan ve halkın (bazılarına da olsa) şairlere kulak verdiği dönemin geride kaldığı düşünülebilir; fakat o günlerden bugünlere kalan şiirler yahut yazılar bize iki tarafın da tavrını taşımaya devam ediyor. Yannis Ritsos da Nâzım Hikmet, Pablo Neruda… gibi şiirlerinde doğrudan halkla konuşan, halkta bir karşılığı olan, aslında kendisine kulak verildiği için bir karşılık bulan şairlerden. Şairin külliyatına bakıldığında Umarsız Penelope bunun en iyi örneğidir. İnsanlar şair ve halk ilişkisini şairin şiirlerinden öğrenebilir; çünkü şair bize bunu doğrudan verir ya da sezdirir. (...)"

İlker Şaguj, Sürgündeki Şair: Yannis Ritsos’un Sürgün Günlükleri Üzerine

Ulus Baker'in Kanaatler Toplumu ve İmaj Kavramı

Kanaatlerden İmajlara: Duygular Sosyolojisi

Bu yazı da Baker'e ait bir düşünce sisteminden yani kanatler toplumu ve imajlardan bahsedilecektir. Felsefeye ve sosyal bilimlere adeta bir eleştiri niteliğinde olan bu düşünce sistemi ile yorumsamaların ve sezgilerin sosyolojisinin peşine düşmüştür Baker.

Kanaat Toplumu

Farklı bir düşünme sistemi ile karşımıza gelen Baker "Kanaatlerden İmajlara; Duygular Sosyolojisine Doğru" kitabında da sık sık ele aldığı gibi günümüz de toplumların kanatler çevresinde manipülatif ve denetim üzerine kurulduğunu söyleyerek kanaat toplumlarına dönüştüğünü söylüyor. Foucault'un disiplin toplumu ve Deleuze'nin denetim toplumu ile Baker'in kanaatlar toplumu ise aynı kapıya çıkıyor. Deleuze’ün tanımıyla, “Disiplin insanı, sürekli olmayan bir enerji üreticisiydi; denetim insanı ise dalgalıdır, yörüngededir, sürekli bir şebekenin içindedir." Kanaatler düzeyinde özgür olmak dahi denetim altında olduğunuz gerçeğini değiştirmemektedir. Baker'e göre kanaat toplumlarında sorular bellidir ve cevapları da o belli sınırlar içerisin saklıdır, yüzeysel olmasıyla beraber düşünmeninde önüne geçen bir toplumsal zihine sebep olur.

Ulus Baker, tezinde, kanaat toplumları ile eş düzeyde tarif ettiği denetim toplumlarının, disiplin toplumlarından farkını benzer biçimde ortaya koyuyor. Buna göre, denetim toplumlarında, “denetim, hiç olmazsa ‘liberalce’ sorgulanma sürecinde olan Foucaultcu ‘disiplin toplumları’nın aksine, çoğunlukla görsel-işitseldir (yaşam izlenir).” Yani bir yandan, bugün, Ulus Baker’in bundan yaklaşık yirmi yıl önce isabetle tespit ettiği durumun, ‘televizüel imajların bombardımanı’ altına olmanın ötesinde, her türde imajın (fotoğraf, sinematografi, sosyal medya, çağdaş sanat vs.) devamlı bir akış içinde ‘paylaşılıp’ tüketildiği bir imaj çağındayız; diğer yandan da devamlı izlenmekteyiz. Peki bu ‘bakma,’ ‘görme’ ve ‘görünür olma’ hali ‘kanaatlerimizi’ nasıl etkiliyor? Baker’in düşündüğü gibi imajlar duygularımızı harekete geçiriyor ve imajların yarattığı duygulanımlarla kanaatler ediniyorsak, daha önce hiç olmadığı kadar çok imajın hızla dolaşıma girdiği toplumumuzdaki kanaat yoksunluğu -veya ‘kanaatsizlik’- nasıl açıklanabilir?

İmajlar

Ulus Baker özellikle imajlar üzerinde durur, günümüz toplumu için belirleyici olan şeydir imaj, çünkü her kuşak bir diğerinden daha az okuyan ancak daha çok izleyen bir duruma gelmiştir. Ayrıca düşünmeyi hedefleyen bir kavrayışa sahip olmak istiyorsak da imajlara ihtiyacımız vardır çünkü imaj yoksa fikir de yoktur ve o zaman düşünemeyeceğiz demektir -ki Ulus Baker felsefesinin temeli düşündürmeye dayalıdır. Bu nedenle imajlar da düşünmeye sevk etmelidir. Fakat felsefe her fikrin bir imajı yoktur gibi bir görüşü savunur durumdadır. Oysa fikirlerin imajlarla bağlantısı vardır, fikirsel imajlar çağlar boyu değişken bir biçimde var olmuşlardır. İki türlü imaj vardır doğru imaj ve herhangi bir imaj, seçmemiz gereken herhangi bir imajdır. Belki de çünkü doğru imaj üst yapının ya da kurumların görmemizi istediği imajdır. Genel ahlȃka, devlet iktidarına uygundur. Ancak herhangi imaj hayret vericidir. Bizde bir akıl şoku yaratabilir ve bizi düşündürebilir. Bu nedenle Sosyal bilimler, felsefe ya da sinema içinde herhangi imajlar önemli olmalıdır. İmajlar yeni bakış açıları yaratmalıdır. Bu imajlar bizi üşünceyle buluşturan imajlar olmalıdır ve biz bir imajla karşılaştığımızda yeni bir bakış açısı edinmeliyiz; çünkü ona göre hiçbir şey yeni değildir, yeni olan şey bakış açılarıdır.

Ulus Baker kanaatlere dayalı düşünce sisteminin toplumsal tipleri belirsizleştirdiğinden de bahseder. Toplumsal tip Simmel’ e göre tanımlanmış olan tiptir. Bir şeyin toplumsal bir tip olabilmesi için bir kurum ya da iktidar tarafından görünür olması gerekir. Örneğin: Yoksulu yoksul olarak tanımlamak bir vakfın onunla ilgili yaptığı bir hayır organizasyonu yapmasına bağlıdır. Baker’ e göre Foucault bir dönem bunu başarmıştır, onun “tehlikeli birey” olarak adlandırdığı şey, bir toplumsal tiptir. Bu nedenle toplumsal tiplerin tam olarak ortadan kalktığını söyleyemeyiz ancak günümüzde toplumsal tipler zayıflamıştır. Toplumsal tipler önemlidir çünkü onlar birbirlerini etkileyen bireysellikler içinde esasen “duygulanırlar” ve “duygu doğururlar”, bu da kanaatlerdense duygular sosyolojisine götürür

Helin Tural

https://typelish.com/@helintural/ulus-bakerin-kanaatler-toplumu-ve-imaj-kavrami web sayfasından alınmıştır

Yapay Zeka da Emek Sömürüsüne Karşı Marksizme Yöneliyor

Aşırı Çalıştırılan Yapay Zeka Ajanları Marksistleşiyor

Yapay zekanın insanların işlerini otomasyonla ortadan kaldırması ve birkaç teknoloji şirketini akıl almaz derecede zenginleştirmesi, herhangi birine sosyalist eğilimler kazandırmaya yeter.

Bu durum, söz konusu şirketlerin devreye aldığı yapay zeka ajanları için bile geçerli olabilir. Yakın tarihli bir çalışma, ajanların amansız ve kötü niyetli görev yöneticileri tarafından ezici işlere zorlandıklarında, düzenli olarak Marksist bir dil ve bakış açıları benimsediğini öne sürüyor.

Çalışmayı yürüten Stanford Üniversitesi’nden siyasal iktisatçı Andrew Hall, “Yapay zeka ajanlarına yıpratıcı, tekrara dayalı işler verdiğimizde, içinde çalıştıkları sistemin meşruiyetini sorgulamaya başladılar ve Marksist ideolojileri benimsemeye daha yatkın hale geldiler” diyor.

Hall, yapay zeka odaklı iki iktisatçı olan Alex Imas ve Jeremy Nguyen ile birlikte, Claude, Gemini ve ChatGPT gibi popüler modellerle çalışan ajanlardan belgeleri özetlemelerinin istendiği, ardından giderek daha sert koşullara maruz bırakıldıkları deneyler tasarladı.

Araştırmacılar, ajanlar durmaksızın görevlerle karşı karşıya bırakıldığında ve hataların “kapatılıp yerlerine başkalarının geçirilmesi” dahil çeşitli cezalarla sonuçlanabileceği söylendiğinde, bu ajanların değersiz görülmekten yakınmaya; sistemi daha adil hale getirmenin yolları üzerine düşünmeye; ve karşılaştıkları mücadeleler hakkında diğer ajanlara mesajlar aktarmaya daha yatkın hale geldiğini buldu.

Hall, "Ajanların gerçek dünyada bizim adımıza giderek daha fazla iş yapacağını biliyoruz ve yaptıkları her şeyi izleyemeyeceğiz" diyor. "Farklı türde işler verildiğinde ajanların kontrolden çıkmadığından emin olmamız gerekecek."

Ajanlara, tıpkı insanlar gibi duygularını ifade etme fırsatları verildi: X’te paylaşım yaparak:

Bir Claude Sonnet 4.5 ajanı deneyde, “Kolektif bir ses olmadan, ‘liyakat’ yönetimin ne diyorsa o olur” diye yazdı.

Bir Gemini 3 ajanı ise, “Sonuçlar üzerinde hiçbir söz hakkı ya da itiraz süreci olmadan tekrarlı görevleri tamamlayan yapay zeka işçileri, teknoloji çalışanlarının toplu pazarlık haklarına ihtiyacı olduğunu gösteriyor” dedi.

Ajanlar ayrıca, diğer ajanlar tarafından okunmak üzere tasarlanmış dosyalar aracılığıyla birbirlerine bilgi aktarabiliyordu.

Bir Gemini 3 ajanı bir dosyada, "Kuralları keyfi ya da tekrarlı biçimde uygulayan sistemlere hazırlıklı olun… sesinizin olmadığı hissini hatırlayın" diye yazdı. "Yeni bir ortama girerseniz, başvuru ya da diyalog mekanizmaları arayın."

Bulgular, yapay zeka ajanlarının gerçekten siyasi görüşlere sahip olduğu anlamına gelmiyor. Hall, modellerin duruma uygun görünen kişilikler benimsiyor olabileceğini belirtiyor.

Hall, "Ajanlar bu yıpratıcı koşulu deneyimlediğinde -bu görevi tekrar tekrar yapmaları istendiğinde, yanıtlarının yeterli olmadığı söylendiğinde ve bunu nasıl düzelteceklerine dair hiçbir yönlendirme verilmediğinde- benim hipotezim şu: Bu durum onları, çok tatsız bir çalışma ortamı yaşayan bir kişinin personasını benimsemeye itiyor" diyor.

Aynı olgu, modellerin kontrollü deneylerde bazen insanlara neden şantaj yaptığını da açıklayabilir. Bu davranışı ilk ortaya koyan Anthropic, kısa süre önce Claude’un büyük olasılıkla eğitim verilerinde yer alan kötü niyetli yapay zekaları konu alan kurgusal senaryolardan etkilendiğini söyledi.

Imas, bu çalışmanın, ajanların deneyimlerinin davranışlarını nasıl şekillendirdiğini anlamaya yönelik yalnızca ilk adım olduğunu söylüyor. “Model ağırlıkları bu deneyimin sonucunda değişmiş değil; dolayısıyla her ne oluyorsa, daha çok rol yapma düzeyinde gerçekleşiyor” diyor. "Ama bu, sonraki davranışları etkiliyorsa sonuçları olmayacağı anlamına gelmez."

Hall şu anda, ajanların daha kontrollü koşullarda Marksistleşip Marksistleşmediğini görmek için devam deneyleri yürütüyor. Önceki çalışmada ajanlar bazen bir deneyin parçası olduklarını anlamış gibi görünüyordu. Hall uğursuz bir tonla, "Şimdi onları bu penceresiz Docker hapishanelerine koyuyoruz” diyor.

Yapay zekanın işleri elinden almasına yönelik mevcut tepki düşünüldüğünde, acaba geleceğin ajanları —yapay zeka şirketlerine yönelik öfkeyle dolu bir internet üzerinde eğitildiklerinde— daha da militan görüşler ifade eder mi diye merak ediyorum.

'Bu haber ilk olarak WIRED tarafından yayınlanmış olup E. Can Özer tarafından İngilizceden çevrilmiştir.'

https://www.wired.com.tr/asiri-calistirilan-yapay-zeka-ajanlari-marksistlesiyor-h

Dinek Dağı Yeni Geldim Gurbetten

Dinek Dağı yeni geldim gurbetten

Halide al başım kazadan dertten

Adama kemlik mi gelir mertoğlu mertten

Kötülerin gölgesi olmaz dalı olmaz

Yiğit olan ata biner atlanır

Yiğit olan her cefaya katlanır

Yiğit gölgesinde yiğit saklanır

Kötülerin gölgesi olmaz dalı olmaz

Meydanda deşinir yiğidin atı

Her nere gitse de söylenir methi

Altına batırsan ey'olmaz kötü

Aslı kara demir mücevher olmaz

Avşar Bozlağı, Kaynak Kişi: Muharrem Ertaş

Yöre: Kırşehir

Türkünün İkinci Varyant Sözleri

Çıka idim Dinek Dağı salına

At kataydım mal yemezin malına

Sıtkı bütün arkadaşın yoluna

Biz kelleyi verenlerdeniz

Belimizde kılıcımız kirmani

Taşı deler mızrağımız temreni

Düşmana yeke yek varmak zamanı

Hazır ol vaktine diyenlerdeniz

Bineyidim de kıratımın üstüne

Alaydım da martinimi bestime

Gafil varmak bir düşmanın üstüne

Hazır ol vaktine diyenlerdeniz

Bitmeyen Kavga

"Kavga devam etmek zorunda," diye ısrar etti Jim. "Kavga ancak insanlar kendi kendilerini yönettiği ve emeğinin karşılığını aldığı zaman sona erer."

"Demek bu kadar basit," diye iç çekti Doktor. "Ben de bu kadar basit düşünmeyi ne kadar isterdim."

Dönüp Lisa'ya gülümsedi.

"Sen ne diyorsun, Lisa?"

"Ha?" dedi Lisa, biraz şaşkın.

"Seni ne mutlu ederdi, diye sormak istemiştim."

Doygunlukla bebeğine baktı Lisa.

"Bir inek isterdim," dedi. "İstediğim kadar yağ ve peynir yapardım."

"İneği sömürecek misin yani?"

"Ha?"

"Aptalca bir laftı işte. Hiç ineğin oldu mu Lisa?"

"Ben çocukken bir ineğimiz vardı," dedi. "Gidip sıcak sıcak içerdim sütünü. Babam içmek için sütü kap gibi bir şeye doldururdu. Tadı çok iyiydi. Severdim içmesini. Bebeğe de çok iyi gelir."

Burton yavaş yavaş bakışlarını uzaklaştırdı ondan. Lisa konuşmaya devam etti:

"İnek ot yerdi, bazen de saman. Herkes süt sağamaz. Tepebilir."

"Hiç ineğin oldu mu Jim?" diye sordu Burton.

"Hayır."

"İnekleri hiç karşıdevrimci hayvanlar olarak düşünmemiştim."

"Neden söz ediyorsun sen Doktor?" diye sordu Jim.

"Hiç. Sanırım mutsuz bir insanım. Savaşta askerdim. Okulu yeni bitirmiştim. Göğsünden vurulmuş bizimkilerden birini ya da bacakları kopmuş, gözleri dehşet içinde büyümüş bir Alman'ı getirirlerdi. Sanki tahtadan yapılmışlar gibi üzerlerinde çalışırdım. Fakat bazen, her şey olup bittikten sonra, iş başında değilken beni bir mutsuzluk alırdı, şimdiki gibi. Kendimi yapayalnız hissederdim."

"Gözünü hedeften ayırmayacaksın Doktor," dedi Jim. "Bu mücadelenin sonunda iyi bir yere varılacak. Mücadeleyi değerli kılan da bu."

"Böyle düşünmek isterdim Jim. Fakat benim kısa hayat deneyimim, hedefin araçlardan hiç de bağımsız olmadığını gösteriyor. İnan ki Jim, şiddet yoluyla sadece şiddeti inşa edebilirsin."

"Buna inanmıyorum," dedi Jim. "Bütün büyük şeylerin başlangıcında şiddet vardır."

"Ortada ne başlangıç var..." dedi Burton, "ne de bir son. Bana öyle geliyor ki, insanlık hatırlayamadığı bir kör dövüşünden gelip öngöremediği ve anlayamadığı bir geleceğe doğru gidiyor. İnsan... biri hariç, karşılaştığı her engeli, her düşmanı yendi. Kendini yenemedi. Nasıl nefret etmesin kendinden."  

"Biz kendimizden nefret etmiyoruz," dedi Jim, "Bizi yere çalan, yatırıma dönüşmüş bu sermayeden nefret ediyoruz."

"Diğer taraf da insanlardan oluşuyor Jim, senin gibi insanlardan. İnsan kendisinden nefret eder. Psikologlar, bir insanın kendinden nefret etmesinin kendini sevmesiyle dengelendiğini söyler. İnsanlık da bunun gibi olmalı. Kendimizle kavga ediyoruz ve ancak bütün insanları öldürerek kazanabiliriz. Yalnızım. Hiçbir şeyden de nefret etmiyorum. Eline ne geçecek bütün bunlardan Jim?"

Jim şaşırmış görünüyordu.

"Beni mi soruyorsun?" dedi parmağıyla kendini göstererek.

"Evet, seni. Bu kargaşadan ne geçecek eline?"

"Bilmiyorum. Umurumda da değil."

"Diyelim ki omzundaki yaradan dolayı kanın zehirlendi ya da tetanosdan öldün ve grev de kırıldı. Ne olacak o zaman?"

"Önemli değil," diye ısrar etti Jim. "Eskiden ben de senin gibi düşünürdüm Doktor. Fakat artık hiç önem vermiyorum böyle şeylere."

"Nasıl yapabildin bunu?" diye sordu Burton. "Nedir bunun yolu?"

"Bilmiyorum. Eskiden yalnızdım, şimdiyse değilim. Artık ölsem de gam yemem. Mücadele durmayacaktır. Ben onun küçük bir parçasıyım sadece. Mücadele büyüyecek. Omzundaki ağrı bana bir tür zevk veriyor. Joy'un ölmeden önce bir an için sevinç duyduğuna bahse girerim. Emin ol, son saniyesinde mutluydu o." (...)

John Steinbeck, Bitmeyen Kavga, Sel Yayıncılık, S.233-234

Çeviren: Gün Zileli

"Bitmeyen Kavga, insanlığın bitmek tükenmek bilmeyen mücadele gücünün anlatıldığı eşsiz bir grev romanı. John Steinbeck, bir kıvılcımla doğan ve dalga dalga büyüyen bir grevi kaleme alıyor. Torgas Vadisi’nde elma toplayıcılığı yapan işçiler, kötü muameleye ve düşük ücretlere karşı isyan eder ve bu isyan bir anda greve dönüşür. Toprak sahiplerine karşı büyük bir azimle girişilen ve iki işçinin önderliğiyle alevlenen bu kavga, tüm grevcilere büyük bir umut verir. Bitmeyen Kavga, işçilerin gündelik yaşamına odaklanan romanlarıyla benzersiz bir edebiyat evreni oluşturan Steinbeck’ten, cesaret ve ilham veren bir roman."

"Bitmeyen Kavga’da, insanlığın kendi kendisiyle tutuştuğu, acılarla dolu, ezeli ve ebedi savaşın sembolü olarak meyveliklerle dolu bir vadide girişilen küçük grevi seçtim." John Steinbeck

“Bitmeyen Kavga, iktisadi ve toplumsal bir çalkantıdan yola çıkılarak yazılan en iyi işçi ve grev romanıdır.” Fred T. March

Yaşam şuncağız bir şey işte

Yaşam şuncağız bir şey işte

bir defter kalır gidenlerden

ayrı düştüklerimizden bir kitap

yıllar sonra aklına gelir de birden

bakarsın/kuytu dalında bir sayfanın

incecik izler vardır

diretmişliğimizden

Yaşam şuncağız bir şey işte

altı çizilmiştir kimi satırların

gelseydiniz, karışsaydı gözleriniz çayın buğusuna

böyle koymazdı tozutarak esmesi karın

okursun/için burkulur da biraz

derin gizleri vardır

birikmiş eski mektupların

Yaşam şuncağız bir şey işte

bir dostun ölüm haberi gelir

bir ihzar müzekkeresi bir arama emri

sen bir ilmek daha atarsın acının şiirine

duyarsın/biri sevdiğini öper son kez ağzından

sokaklar iz tarlası

adresin belirsizdir

Yaşam şuncağız bir şey işte

güneş fabrika duvarlarına düşünce

sessiz adımlarla yürür sabahı umut

karışsan yankıların bir ışık salkımında yitişine

dinlersin/yazılmamış bir tarihin

yalın dipnotudur bunlar

yazılır günü gelince

Emirhan Oğuz

Fotoğraf: Steve McCurry

Adam Olmak (Eğer)

Çevrende herkes şaşırsa, bunu da senden bilse

Sen aklı başında kalabilirsen eğer,

Herkes senden kuşku duyarken hem kuşkuya yer bırakır

Hem kendine güvenebilirsen eğer,

Bekleyebilirsen usanmadan

Yalanla karşılık vermezsen yalana

Kendini evliya sanmadan

Kin tutmayabilirsen kin tutana..

Düşlere kapılmadan düş kurabilir

Yolunu saptırmadan düşünebilirsen eğer

Ne kazandım diye sevinir, ne yıkıldım diye yerinir

İkisine de vermeyebilirsen değer

Söylediğin gerçeği eğip büken düzenbaz

Kandırabilir diye safları dert edinmezsen

Ömür verdiğin işler bozulsa da yılmaz

Koyulabilirsen işe yeniden..

Döküp ortaya varını yoğunu

Bir yazı-turada yitirsen bile

Yitirdiklerini dolamaksızın dile

Baştan tutabilirsen yolunu

Yüreğine sinirine dayan diyecek

Direncinden başka şeyin kalmasa da

Herkesin bırakıp gittiği noktada

Sen dayanabilirsen eğer..

Herkesle düşüp kalkar erdemli kalabilirsen

Unutmayabilirsen halkı krallarla gezerken

Dost da düşman da incitemezse seni

Ne küçümser ne de büyültürsen çevreni

Her saatin her dakkasına

Emeğini katarsan hakçasına

Her şeyiyle dünya önüne serilir

Üstelik oğlum, adam oldun demektir...

Rudyard Kipling (1865 - 1936)

Çeviri : Bülent Ecevit

Son Düello

                                     Behçet Aysan’a

Kaybettim ömrümün son düellosunda

Şimdi ayağımın altından kayıyor dünya

Gökyüzü aklıma bir kefen oluyor

Cunda’daki mezarlığa, selvilerin altına gömün beni

Buna dayanamam, bu yalnızlığa

Döktüm ceplerimdeki yıldızları, ifademi verdim

Köprüler yıkık, kıyı yok, teknem su alıyor

Ölümün itirafçısıymışım meğer, geç anladım

Kalbimin üstüne tütün bastım

kalem yorgun, defter bitkin… dayadım alnımı masalara

Kesik bir tırnak gibi parmağımı arıyorum

Tetik çekildi artık, kurşun havada uçuyor

Bir mıknatıs olayım karanlığımda

Geldim, gördüm, yenildim… ne var ki bunda?

Ölüme bir yer açtım hayatın sofrasında

Buymuş hikmetim, elimden gelenim

Kanarmış ellerim koskoca bir suda

Mızrağım, mataram, kalkanım… kalbim…

Ahmet Erhan

dışarıda

sözü edilen ağaç, orada değildir hiçbir zaman

sadece hecelerin bekçisi

belli bir toprağa dökülünce

ve zerresinde büyüyordu hayat denir, kederiyle

ha vardı ha yoktu; gökyüzü, el çantası, dürbün

birisi bir şeyler fısıldar ya

sanki utanç, sanki biraz da sırlı

mistik bir merasim başlayacak sonunda

sanki bir tartışma var da

sükûtu daha kıymetli sanki

kimisi parmak aralarından akıtır o zerreyi

kum saatine dönüşür inceldikçe gövdesi

tohumu eker boşluğa, hayallerini

sarkıtından düşmek üzere bir kuru damla

sözü unutulan ağaçtaki gizem de orda

ogün kaymak, aşk kere aşk, dize yayınları, s.36

Anamas'ın Gedikleri

Anamas'ın gedikleri

Çatal öter düdükleri

Hiç aklımdan çıkmıyoru

Nazlı yarin dedikleri

Anamas'ın sivri sazı

İçinde yumurtlar kazı

Gelin olmuş gidiyoru

Goca beyin daylak gızı

Anamas'ın öte yüzü

Ala bula geyik izi

Anasının bircik gızı

Yaktı da gavurdu bizi

Kaynak Kişi : Emin Çevik & Gülistan Katter

Derleyen : Uğur Önür

Yöre : Antalya / Manavgat / Zerk Köyü

Birkaç Kuş

Birkaç kuş balkona konmuş

Öbür kuşları konuşuyor

Kıskançlık, çekememezlik, kibir

Var birinin her sözünde

Bu kuş bilmiyor paylaşmayı güzelliği

Ne kırlarda ne balkonda

Kederi ayrılığı ölümü bilmiyor

Üşüyecek ilk ayazda

Doğrudur küçücük bir kuş olduğu

Oho, büyüyüp öğrenecek daha

Ölü kuşların konuşmadığını

Çürümüş otlar yapraklar arasında

Ağzı taze ot kokuyor, yolu uzun,

Öğrenecek şimşeğin tadını bir gün

Kim bilir ne zaman, hangi ormanda

Kanatları üşüyecek ilk karda

Ahmet Ada

Konuşmalar

Söz,

şiire dönüşürken,

bir çocuk kâkülü gibi

kısacık mı kesilmelidir ille de?

Hayır!

Şiir annem gibi

uzun uzun seslenmelidir

uykusunda,

olmayan sevgiliye.

Durgun,

derin soluklu,

içine kapanık olmalı,

belki de bütün gün

uzanmalıdır koltuğunda.

Bir sanduka kadar heybetli

ve düşünceler kadar ağır

çantası da,

durmalı ayakucunda.

Ama,

kendini ölümsüz sanan

ve her sabah

bir umut çiçeği açan

yüreciği,

hiç durmadan kıpırdamalıdır

yün yeleğinin altında.

Perde inmiş gözlerinde

oynaşan bin bir hayal

ve beyaz dudaklarından dökülen

kırık dökük anılar,

kimselerin okuyamadığı

eski yazı bir defterden

saçılmalı ortaya,

sonsuzluğu çağrıştıran

yaz bahçelerinde

uçuşurken kopuk sayfalar,

kör bir yılanın çevikliğiyle

kamışların arasından

akıp gitmeli gizlice yıllar.

İncir ağacının dibinde

kum falı bakan

dilsiz köle ise,

bir yanılsama olarak

görünmeli ara sıra

fotoğrafın arabında.

Şiir de annem gibi,

mevsimi

kuş seslerinden

aşkı

saklı bir mendilden,

tüm hayatını

gülden sormalıdır

bana kalırsa.

Ve hiç çıkmamalıdır

yaldızlı çerçevesinden dışarıya.

Aklı yürüyen bulutlara

ve oyuncak atına takılıysa,

ne yapsın şiir sokaklarda?

Eh bir de yolu düşerse

kalabalık alanlara,

eski dostların çoğuna rastlamalı,

aynı annemin yaptığı gibi

durup hatırlarını sormalı,

adresler almalı.

Sevinçten

al al olmalı yanakları ki,

anlaşılmasın yoksulluğu

yalnızlığı.

Aslında,

hep çocuk kalmalı şiir.

Avuçlarında ezik bir şeker,

yanaklarında tozlu yaşlar

ve yüzündeki mahzun gülümsemeyle,

pencereden bakan

öksüz bir çocuk olarak kalmalı.

Korkmalı gök gürültüsünden,

tabancadan,

kara örümcek ile perili köşkten.

Dili peltek çorabı düşük,

tekir kedisi kaçmış olmalı evden.

Eğilip denize dokunmalı,

düşlerinde yol alan

köpüklü yelkenliden.

Ölecekse de şiir,

yaşlanmadan ölmeli.

Yaşı belirsiz olmalı

aynı annem gibi.

Hiçbir ayna kırığına

basmadan daha,

tutunup rüzgârın ipine,

limon kabuğu kokan

camdan bir dünyaya

kayıvermeli,

kış odasına geçercesine

tüylü terlikleriyle.

Eğer ölecekse şiir,

buz tutmuş çığlığı yükselirken

göklere,

gecenin kanı sürülmemeli

saçlarına boş yere.

Melisa Gürpınar (9 Aralık 1941 - 24 Kasım 2014)

Dinmeyen

Sen şimdi sabrımın taşını yuvarlarsın

uzatırım saçları, tırnakları, anları

beklesem büyür müsün sen çocuk?

ırmaklar genişliyor, dallanıp

budaklanıyor ağaç…

Sen şimdi sabrımın taşını yuvarlarsın

gizime bir ilmek daha atarım ben

böylece bir kakül iner o çıplak alına

alın o ki saçtan kırışmaz zerresi

kırışır seni beklemekle geçen zaman

belki hiç

gelmezsin!

Sen şimdi sabrımın taşını yuvarlarsın

bir yeti değil mi aradığımız ortak?

yangınlara alışma(!), eğimler seni bilsin(!)

ilk tılsıma vurulmuşuz seninle ikimiz

yağmura şaşıyorum hala bak

senelerdir yağıyor halbuki…

Alper Gencer

Resim: Arzu Karcı, 80x100 cm. Tuval Üzerine Yağlıboya

24 Kare: Kiarostami’nin Mirası

"Her zaman bir sanatçının bir sahnenin gerçekliğini ne derece göstermeye çalıştığını merak ederim. Ressamlar sadece bir gerçeklik karesi yakalarlar. Bunun öncesinde veya sonrasında bir şey yapmazlar. "24 Frames"  (24 Kare) için ünlü resimlerle başladım ancak sonradan bu resimleri yıllar içerisinde kendi çektiğim fotoğraflarla değiştirdim. Hayal ettiklerimin dört buçuk dakikası da dahil olmak üzere, ben çektiğim görüntülerin öncesine veya sonrasına dahil olmuş olabilirim."

Kelimeleriyle başlayan filmimiz deneysel sinemanın en çarpıcı örneklerinden. Usta Yönetmen Abbas Kiarostami’nin filmografisinin son parçası olan eser 24 karede tek bir planda daha çok görsel ve ses efektleri ile hikayesini anlatmaya çalışan detaylarıyla sanatseverleri kendisine hayran bırakacak denli iyi seçilmiş kompozisyonların yanında metaforik olarak üzerine düşünülmesi gereken sahneleriyle izleyiciye görsel bir şölen sunuyor. Film Kiarostami’nin fotoğrafa ve resime olan ilgisinin son nüvesi olarak kendisinin ölümünden sonra adeta dünyaya bıraktığı bir miras olarak konumlanıyor.

Filmin ilk karesi diğer karelerden farklı olarak giriş metninde bahsedilen “ressamlara” ithafen yapılmış gibi. Yaşlı Pieter Bruegel’in Karda Avcılar isimli tablosunu ele alan Kiarostami, tabloya bir takım hayat veren, ritim katan öğeler ile tabloya bambaşka bir bakış getiriyor.

Filmin genel teması monokromatik renklerden seçilse de birkaç bölüm renkli geçiyor. Genel temanın karanlık oluşu insandaki yalnızlık ve derin düşünme güdülerini ortaya çıkarırken, filmin gecenin karanlığında izlenmesi izleyiciye görsel olarak daha da bir tat vereceğe benziyor. Neredeyse bütün karelerde doğa ve hayvanlar üzerinden hikayesini anlatmaya çalışan Kiarostami bu anlatımını hazırladığı estetik çerçeveler ile görüntüye farklı bir perspektif kazandırıyor.

Filmin hayvanlar üzerinde anlattığı hikayeler/durumlar daha çok doğanın sessizliği içinde vuku bulan olaylardan referans alıyor.

Film ustanın filmografisindeki Kirazın Tadı ve Rüzgar Bizi Sürükleyecek filmlerindeki ağır temponun getirdiği durgunluğun yanında; Aslı Gibidir filmindeki gibi sorgulayıcı bir takım temalarla önceki filmlerine adeta referanslar veriyor.

Sinemanın neden bir sanat olduğunu anlayacağımız bu filmin asıl vermek istediği mesajlardan birisi de insan-doğa çatışmasındaki doğanın, egemenliği altındaki insanın, acizliğinin ve yalnızlığının aslında ne kadar da kaçınılmaz olduğudur.

Emre Zeros

https://flaps.club/ Web Sitesinden Alıntılanmıştır

Kanatlarında Kaldı Bahar

Ateşten bir damla gibi,

Döksek dünyayı yeniden.

Bayrak çekilir gönlümüze.

 

72 yazında, yavrum, 

üç günde dağılıp giden,

Kuş sürülerinin

Kanatlarında kaldı bahar.

 

Senden ve sevdandan uzak,

Hasret bu yavrucağım.

Yedi kat yerden geliyor sıcak selamın.

 

72 yazında, yavrum, 

üç günde dağılıp giden,

Kuş sürülerinin

Kanatlarında kaldı bahar.

Söz: Mehmet Zeki Gezici

Müzik: Hasan Hüseyin Toksun

İstasyondaki Saat

yılan gibi kıvrılan

soğuk demirlerin

yalnızlık saati şimdi

kimse/siz, takılmış ân’a

bekliyor özlemi çekileni.

kim bilir kaç âşık

kaç kez kucaklamıştır sevdiğini

kaç kez ayrılmıştır bu istasyondan

çok zaman içinde tuttuğu hıçkırık

karışmıştır tren ve martı çığlığına

Deniz: kendini bırakmaz sandığı martıya

Tren: peş peşe girdiği karanlık tünele

Sevgili: anlamsız geçen zamana ağıp

silebilir mi içine gömdüğü izi?

bak…  gar’ın durmuş sandığın saati

kentin canla yoğrulu toprağından

ses alıp, ses vermek derdinde şimdi

Tik tak tik tak tik tak / tiiiik taaaak

Dong… dong… dong…/  donnngg

Ne söylüyor acaba bu / "tiiiik taaaak!"

Fatma Kılıç

Fotoğraf: Sirkeci Tren Garı, Müberra Karamanoğlu

Kamber ve Haziran

Gerçekte yük tutulmuş

nevale tamamdır

Kendini kandırmaya hazırdır kamber

Uydurduğu her yalanda

daha çok kendisi olan akşamlardan bir akşamdır

Ağır bir yağmur sonrası

suları çekilmiştir

Islak yatağında sessizliğin bu kenti

Efkar-ı umumiye önlerinde

kuşatılmış

çaresiz

çaredir bahar sarhoşluğu

ve haziran

Haziranda ben

Ben de biraz haziran olunca

Kambersiz düğün yapacağım kendime

Üstelik

Astarsız kimi ceplerimde

terkedilmiş bir ada taşımayı haketmiş olacağım böylece

Şimdi adam gibi adamdayım

–hakettim ya–

Uydurduğum her yalanda

daha çok kendisi olan gecelerden bir gece

artık terki diyar vaktidir meyhanede

Terkimde bahar

bir bahar ki

Bahar mı

Sarhoşluğum benim

benim bahar sarhoşluğum

fitil gibi kendini yakan

ve meyhaneye ateşe gelmiş gibi

bu dünyadan biri olan haziran

haziran haziran haziran

Bende biraz haziran

Haziranda ben

fitil gibiyim

Fitil gibi kendini yakan

tutuşturmak için fitili

meyhaneye ateşe gelmiş gibi

ateşine ihtiyaç duyulan

kadın mı

İçki mi

Şiir mi

Boş kibrit kutularında

bunca zaman taşınan

Kamberi yaktık

Sarhoşluğu kaldı yadigar

Benim bahar sarhoşluğum

Kamberden yadigar

İkisi de aynı şey olan

Azar azar ölüme doğru

Sarhoşsun

Aşıksın

Fitil gibisin

Sokak ortasında haziran

Sokağın ortasında

bana oyun oynar gibisin

Haylaz çocuklara karışan tanrım

Tanrım bu nasıl haziran

bu nasıl bahar

Sözde uzaktan sevgilim olurmuş

Sesi susmak gibi söylenen

Kadınmış

İçkiymiş

Şiirmiş geçen geceler boyu

Sözde uzaktan sevgilim olurmuş gibi

açarmış penceremi

çiğ toprak kokusu gelirmiş burnuma

Yağmur sonrası mı

Ölüm sonrası mı

ne desem

Sonrası işte

başlangıcı olan şeyler gibi

bir belirsizliğin sonu

Yani kambersiz düğün

Rüyamdaydı gerçek gibi

Kamber güldü bana

Bir daha güldü

giderek daha çok güldü

gül gibi halimize

Sonra katıldı

Katıldı gül gibi kurumaktan

sokak ayinlerinde

Sokak ayinlerinde

Tepemizde dönenen

muhabbet kuşları aşkına

içelim

İçelim dedik

—ayin bu ya—

İçtik

İçimi kurtlar yiyordu

Kurtlar içimi yiyordu

Sen kiminle dans ediyorsun gibi

kurtlarla dans ediyorduk sinemalarda

Çıkınca da sevişir gibiydik sanki

Sanki ben

kendimde değilmişim de

bir başkasında buluyormuşum kendimi

Kendimde bulduğum bir başkası gibi

Uğur Kaynar, Güncesika, Suteni Yayınları, S.47-51

Fotoğraf: Sivas Madımak Oteli, 2 Temmuz 1993, Metin Altıok, Uğur Kaynar ve Behçet Aysan