Güz İstasyonu

bir güz istasyonunda

mantomun içine saklanarak

kasımpatılara ve raylara düşen

yağmur damlalarına bakıyorum

bozkır biriktiriyor günlüklerim

birazdan toynaklarından tozu

tüylerinden teri silkeliyerek

son kez düdük çalarak ve son kez

çarkı çarka vurarak, soluk soluğa trenler

dizginleri gerilmiş atlar gibi peronda duracaklar

üşümek günündeyim

meğer ben hep trenler çizmişim ömrüme

ya da hiçbir istasyonda inmeyen yolcuymuşum

şehirler geçmişim içinde insanı yok

insan geçmişim şehrinden haberi yok

boşuna ad koymuşum boşuna tarihmişim

bozkır biriktiriyor günlüklerim

bu ayrılığı kim taşıdı buraya kadar

çok gitmişliğimden, az gelmişliğimden midir

gülşen bağlar, yeşil bostan ummuştum daha

raylar gözlerimi sürüklerken peşinden

kim oturuyor bende, neyi beklemekteyim

üşümek günündeyim

adını başkasından öğrenen birisiyim

sözümü hatırlasam, orası yurdum olacak

bir aşkım vardı onu tende sattılar

şahinler çoktan göçtü bağdatların yolundan

bir tebessüm yolla onu örtüneceğim

bozkır biriktiriyor günlüklerim

trenleri hangi mezarlığa koyarlar

çürür mendil, tükenir yol, gölgeler ıslak

düdükleri hangi makamında ayrılığın

güz dediğin nedir yazı anlamaktan başka

her şeyi yanıma alıp yeni yazlara gideceğim

üşümek günündeyim

Arife Kalender, Deli Bal

Resim: Max Martino

Divane Gönlüm Benim

Divane gönlüm benim bir dala konamadım

Nice derde dayandım, bu derde dayanamadım

Felek beni adım adım, kovaladı yaralandım

Bilmem feleğe neyledim, ömrüm sana doyamadım

Gül dediğim diken oldu, gül yerine ömrüm soldu

Yaram sızıladı kaldı, saran bir dost bulamadım

Felek beni adım adım, kovaladı yaralandım

Bilmem feleğe neyledim, ömrüm sana doyamadım

Sefil Emrah der bu alem, akar yaşım kalem kalem

Ne o yare bir tek selam, salam dedim salamadım

felek beni adım adım, kovaladı yaralandım

Bilmem feleğe neyledim, ömrüm sana doyamadım

Ercişli Emrah (Diğer Mahlaslar: Sefil Emrah, Dertli Emrah, Kul Emrah, Aşık Emrah)

"Süphan dağı belli belirsiz, ince bir pus gibi gözüküp yitiyordu"

    "Akşam olunca köprünün aşağısına indi, atını gür çayırlı küçük düzlüğe örkledi. Heybesini aldı köprünün yanındaki kuytuluğa çekildi, azığını çıkardı, lokmalarını bir çiğneyerek, bir durup, yöreyi gözden geçirerek yuttu. Heybesini başının altına aldı. Karşıdaki apak Süphan dağı kapkara geldi üstüne çöktü. Boğulur gibi oldu. Kıpkırmızı top gülleleri yolunu kesmiş, hışılayarak, karanlıkta kırmızı, yeşil, mavi, turuncu, uzun çizgiler çizerek geçiyordu. Top sesleri kesilince de karanlığın üstünde asılı kalıyorlardı.

    Baytar dalıyor, başı heybenin üstüne düşüyor, top gürültüleri karşı dağı sallıyor. Baytar birden ayağa fırlıyor, karanlığın üstünde savrulan renk çizgileri karanlık gölün üstüne sağılıyor, Süphan dağı geliyor, kurşun geçirmez bir karanlık duvarı oluşturuyor, üstüne abanıyor, soluk aldırmıyor. Derin bir uykuya dalıyor. Ortalıkta çıt yok. Baytar Cemil büzüldükçe büzülüyor. Dizleri karnında, çenesi dizine dayalı bir topak oluyor. Bir şehir yanıyor, taa kalenin burçlarına kadar yalımlar uzuyor, uçları kopup gölün üstüne uçuyor, mavi, turuncu, yeşil dökülüyor. Buradan, som kırmızı bir ışık çizgisi karanlığı yararak, yalp yalp uçarak gidiyor. Süphan dağına saplanıyor. Baytar, daha büyük bir gürültü, bir patlamayla uyanıyor, karşısındaki ateş almış, tepeden tırnağa yalıma kesmiş yer yer kırmızı çizgileri koparak uçan turunculamış dağa bakıyor. 

    Baytar ayağa kalktı, uzun bir süre öyle ayakta durdu, kıpırdamadan karanlığa baktı. Çok ötelerde, karanlığın arkasında Süphan dağı belli belirsiz, ince bir pus gibi gözüküp yitiyordu"

Yaşar Kemal, Karıncanın Su İçtiği (Bir Ada Hikâyesi 2), Yapı Kredi Yayınları, S.143

Gece

sessizce iniyor mermer merdivenler

dolunay var minarenin arkasında

tıka basa bulut dolu ağaçlar

ne anlama geldiğini kimse bilmiyor bunun

yol üstünde unutulmuş yolculukların,

ayak seslerini biriktiren çocukların,

gecenin ne anlama geldiğini kimse bilmiyor.

zaman ekliyor kendini

herkes, ağlıyor.

Salih Bolat, Zamanlar isimli şiirden

Resim: Kaoru Yamada

Sol Ne Demek?

Küçük çocuk annesine sordu: "Sol ne demek?" Anne bir süre düşündükten sonra yanıtladı: "Sol, sokakta seksek oynamak demek; korkudan öleyazsan da lunaparkta zincirli sandalyeye binmek demek; gece yatağından gökyüzünü izleyip gözüne kestirdiğin bir yıldızla sır paylaşmak demek; küçük fokları gaddarca öldüren fok katillerini hiç unutmamak ve kürk giymiş bir bayanın üstüne ‘Yaşasın foklar’ diyerek kalıcı boya atmak demek; yunusların bazen bir insan olduğunu düşünmek ve onların o muhteşem özgürlüklerini kıskanmak demek; Afrika’da bir ay sonra 700 bin yaşıtın çocuğun susuzluktan öleceğini öğrenip kumbaradaki parayı koşarak acil yardım kurumlarına götürmek ve bundan böyle diş fırçalarken musluğu kapalı tutmak demek; yemeğini bitirip geri kalanını üşenmeden bir torbaya koyup en yakın havyan barınağına götürmek demek; köpeğini gezdirirken bir poşete onun bıraktıklarını almak ve çöp kutusuna atmak demek. Kesilen her ağaç, yanan her orman için ne yapıp edip mutlaka ve mutlaka ağaç dikmek demek.. kimselerin ‘Bu orada ne yapıyor’ demesine aldırmadan insanların kumsalda bıraktığı çöpleri toplamak demek; çok meraklı olmak demek; şu yaşadığımız dünyada kaç dil konuşuluyor, farklı kaç renk insan var, neden Çinliler sütle yapılmış yiyecekleri yiyemezler.. Güney ve kuzey kutbuna kaç kişi gitmiştir?

Onların bu yolculuklarda başına neler gelmiştir? Şu bizim oturduğumuz kentin kaç kapısı var, şu bizim oturduğumuz kentte kaç müze var? Yazıyı ilk bulan kavim Sümerler’in kaç tanrısı varmış, Hititler’in kaç tanrısı, Hint mitolojisiyle, Yunan mitolojisindeki tanrılar birbirine ne kadar benzer? Güçlülerin tanrısı Apollon’un da, Hint tanrılarından en sevilen insan başlı fil tanrı Gadeş’in de yardımcıları neden faredir? Bir karınca bir kilometreyi ne kadar zamanda alır, sesten hızlı giden uçakların hızı saatte kaç kilometredir? Neden erik ağaçları erken açar? Dünyada kaç çeşit kurbağa vardır, insanın en yakın akrabası gerçekten su sineği midir? Freud neden herkesin bildiği bir bilim adamıdır? Karpuz neden soğuk suya bırakılır, dünyada parfüm yapılan kaç çeşit çiçek vardır, çöllerde kum fırtınaları neden hâlâ insanların korktuğu bir doğa olayıdır, kırlık alanlarda neden ay ve yıldızlar daha parlaktır? Aşk nedir, bu neden başımıza gelir, kalbimiz sık sık neden kırılır, vicdan nedir, neden yalan söylerken yüzümüz kızarır..."

Küçük çocuk "Anne dur biraz" dedi, "kafam karıştı." "Elbette karışacak" dedi annesi, "dünyanın en zor sorusunu sordun, devamı var. Sol demek, her yaptığın işin neye yarayacağını bilmek demek; okuduğun her kitabı, denizlerin tuzunu, göklerin mavisini iyi bilmek demek; bir ormanda pusula olmadan Kutupyıldızı’na bakıp yolunu bulmak demek; herkes birinin karşısında mum gibi dururken, kendin gibi durmak demek.. geceden ölesiye korkmak, ama geceyi sevmek demek; gün batımlarını sevmek demek, ormandaki tüm sesleri sevmek demektir.. kendin için dans etmek demek, ağız dolusu gülmek demek, her yenilgiden sonra şöyle bir silkinip kendi küllerinden yeniden doğmak demek..."

Küçük çocuk birden bağırdı: "Şimdi anladım" dedi, "sol demek hiç durmadan düş kurmak demek!"

Işıl Özgentürk, 30 Nisan 2006

Sandığın Gülümsemesi

bahar yalan söylemiyor 

dağlarda eriyor kar 

güneşi kovalıyor gölgeler 

sesi duyuluyor gelişinin 

şeker bayramlarında çocuklar seviniyor 

bakışlarını çağırıyor gün 

ışığını azaltıyor 

yavaşça kayboluyor eteği ayak seslerinin    

bir kıyıda paslanıyor sessizlik 

yağmura düştü tabureler 

yaprakları kovaladı rüzgârın adımları 

ıslandı günahı şehrin 

kadın kapattı göğsünü gidene 

sandığına koydu gülümseyişini 

Ümit Şener Ta

Resim: Kay Nielsen, The Story of a Mother

Sen Bir Ceylan Olsan

Sen bir ceylan olsan ben de bir avcı

Avlasam çöllerde saz ile seni

Bulunmaz dermanı yoktur ilacı

Vursam yaralasam söz ile seni

Kurulma sevdiğim güzelim deyin

Bağlanma karayı alları geyin

Ben bir çoban olsam sen de bir koyun

Seslesem elime tuz ile seni

Koyun olsan otlatırdım yaylada

Tellerini yoldurmazdım hoyrada

Balık olsan takla dönsen deryada

Düşürsem toruma hız ile seni

Veysel der ismini koymam dilimden

Ayrı düştüm vatanımdan ilimden

Kuş olsan da kurtulmazdın elimden

Eğer görsem idi göz ile seni

Aşık Veysel Şatıroğlu

Trajedi Koğuşu

kalbim! tahammül teknem! dur biraz

burada zaman yok kuşlar yok varış yok

ne tutunabileceğim bir kıyı düşü

ne kendi kederini çitileyen deniz

kanamalı insanla beslenen adalar arası ada

ah kalbim! aklım yorgun

isteyecek neyin kaldı açık yaram

alnımda: beş kıtanın dinmeyen fırtınası

ayaklarımda: raylardan kömür toplayan yoksul

sırtımda: kirecin muhacir arabaları dörtnal

deri altımda: mavi çizgili kırık notalar

ah kalbim! şarkım yorgun

sarmaşık yangınlarda son kurtarılan göğsüm

bunca canlının ölümüne kayıtsız iyilikler

gözlerim pınar kurumaları dünyanın gidişine

güneş ve dalgalar mahkeme salonlarında haciz

ben duyuruları okurken kaç çocuk daha ölü

ah kalbim! ruhum yorgun

namuslu sorular ateşe suya toprağa teslim

sözcük duvarlarında bereketi bulamayan aşk

ardındakine koştukça aynı yere varan yol

bir yanım söz düellosu ötesi yerleşik suskun 

yavaşla n’olur trajedi koğuşun artık yetişemiyor

ah kalbim! ömrüm yorgun

Aziz Kemâl Hızıroğlu

Trajedi koğuşu, Siyah Beyaz Kitap Lucifer Kütüphanesi Yayınları, 2011

Yalnızlar Rıhtımı

Bir ben miyim perişan?

Gecenin karanlığında

Yosun tuttu gözlerim

Yalnızlar rıhtımında

Bütün gece ağladım

Dalgalar kucağında

Yosun tuttu gözlerim

Yalnızlar rıhtımında

Bir beni mi unuttular?

Uçup gitti martılar

Geceler, ben ve deniz

Yalnızlar rıhtımında

Bütün gece ağladım

Dalgalar kucağında

Yosun tuttu gözlerim

Yalnızlar rıhtımında

Kemal İnci (1933-2018)

Yorumlayan: Erkin Koray

Söz ve Beste: Kemal İnci

"Yaşama işlevlerini dolu dolu yerine getiren insanın, yaşam kuramına gereksinimi yoktur."

"Katyuşka'nın yayımcısı:'Neden yaşıyoruz?' diye soruyor. Belki derin bir felsefi tartışmaya girmek istiyor. Belki de insan yaşamının anlamsızlığı dikkatini çekmiş. İlk varsayım doğruysa, kendisinden yanayız. Yoo, eğer ikincisi doğruysa, çok kötü olur. Çünkü bu soruya, ne denli garip ve tek yanlı görünürse görünsün, 'yaşamın ereği, yaşamaktır'dan başka yanıt verilemez. Yaşamın anlattığı şeylerin tümü, yaşamın kendisidir, yaşam sürecidir insan her şeyden önce yaşamı sevmeli, her yanını yaşamla doldurmalıdır. Ancak ondan sonra yaşamın imlemi görülebilir, anlamı kavranabilir. Yaşam, insanoğlunun yarattığı şeylerin tersine, kuram falan istemez. Yaşama işlevlerini dolu dolu yerine getiren insanın, yaşam kuramına gereksinimi yoktur."

Kostia Riabtsev'in Günlük'ünden

"Gelecek bütün zamanlarda geçerli bir tasarı kurmak bize düşmediğine göre, şu anda yapmamız gereken, varolan her şeyin acımasız, eleştirel değerlendirilmesidir; acımasız derken, eleştirimizin kendi elde edeceği sonuçlardan da, yerleşik güçlerle çatışmaya girmekten de korkmaması gerektiğini anlatmak istiyoruz."

Karl Marx

Cinsel Devrim, Wilhelm Reich, Payel Yayınevi, S.11

Bir Gün Anlarsın

en güzel aşklar da biter

kristal gözyaşları dökülür solgun yanaklara

posterli duvarlarda kalır güçlü yumruk izleri

geceyi yırtar çığlıklar karşılıksız hıçkırıklar

sonra bir ses kulaklarda küçük bir "elveda..."

en güzel aşklar da biter

sanma sonsuza kadar sürer yaşanan mutluluk

bazen karanlık örtemez hayatın çılgın burgacını

koşsan avuçlarında binlerce güvercin yavrusuyla

telefonlar suskundur kapılar sağırdır çınlamalara

en güzel aşklar da biter

her şey bir suyun akışı gibi geçer anında

mevsimler değişir kuruyan çiçekler üzerinde

başka elleri tutsan avutamaz seni bilirim

hangi gözlere baksan karşındadır o zalim...

en güzel aşklar da biter

suskun acıyla yaşamak olgunlaştırır insanı

hadi sokağa çık yüzünü yağmura/rüzgâra ver

koynunda sapı gümüş bir hançer sakla her zaman

örselenmiş kâlbin sızısını dindiremez türküler

en güzel aşklar da biter

bitmeyeni varsa da bedeli çok ağır ödenir...

Timuçin Özyürekli

Fotoğraf: Katia Chausheva

Sana Yazdığım Bir Mektup Olsam

yüzme bilmeyen bir kaptana vuruldum

utanma mevsiminden kalan gül kırıkları

suç işliyor kalbim ayıplanan limanda

mendile bağlanmış üç lokum bu sevincim

sevincim bir ikindi lokumları bölüşen

elleri üç kardeşin

kapı açmayı öğreniyorum sözle

yeryüzünde unutulmuş son çilingirden

lekedir kilitler evlere sürülen

bahçe kapısındaki çıngıraklar söyledi

yaşlanmış sorularla önünü kestiğim bilge

binlerce anahtar bırakıyor yüz çizgilerime

kendime söylediğim yalandan düştüm

sırı dökülmemiş bir ayna yüzün

yürüyorum tango bilmez sokaklarında şehrin

acelem var, güvercin ayağı olsam

denizde yolunu arayan şişe

yok, başka türlü rahatlamam

sana yazdığım bir mektup olsam

Özlem Tezcan Dertsiz