Hançerin Sapı

Haksızlık etme

Diyorum kendime;

Onurlandırıldın da,

Kınandın da sen.

Kendini kül dolu

Bir küpe gömdün.

Tersyüz ettin

Sevgini eskidikçe.

Güzel günler yaşadın.

Çiçeklerin oldu,

Bir evin örneğin;

Güneş gören,

Dağlara dönük balkonu.

İşte bu yüzden

Ağlarım ben

Kestaneler çatlarken.

Sabahın buğusu

Gözlerimi yaşartıyor,

Boynuma dolanıyor

Akşam zinciri.

Dağlardır beni avutan.

Söyleyin bana

Gözünüzü kırpmadan;

Sizce dönek midir zaman?

Eşkıyalar dağları

Anlayamazlar.

Çünkü suçtur onları

Dağlara çıkartan.

Darasıdır suç oysa

Yaşadığımız dünyanın.

Dağlar sizi

Pekmez ile kararım.

‘Öyle yaralıyım ki;

Ölmem ben artık.’

Ölmem ya kanarım,

Kanarım seve seve.

Haksızlık etmem

Suya ekmeğe

Hiç bir anahtar

Dönmese de kilidimde.

Bekliyorum kaç zamandır;

Uykusuzum, sabırsızım.

Başımı acıtıyor

Geceleri yastığım.

Dilim kurumuş

Bir su yatağı,

Katı sözcüklerle

Dolu tozlu ağzım.

Bakıyorum eski

Fotoğraflara.

Hafız Burhan dinliyorum

Taş plaklardan.

Bir pencere çarpıyor

Viran yüreğimde,

Sıvalar dökülüyor

Pervazından.

Dörtnal giden

Ürkek bir attan

Düşüyorum de sanki,

Takılı kalıyor

Ayağım üzengiye.

Sürükleniyorum

Sırtüstü

Çalılar, dikenler içinde.

Mevsim kışa dönüyor,

Hızar sesleri geliyor

Dört bir yandan.

Odun taşıyor

Yorgun kamyonlar.

Kuşlar da gitti.

Çiçekler gelecek bahara

Tohum saçıyor.

Ey benim umudumu

Bölük bölük

Eden hızarlar,

Bu yıl da

Kalıcıyım burda

Verilmiş sözüm var.

Bensiz yapamaz

Lapa olur pirinç kar.

Elimden tutmuş

Sevecen gençliğim,

Buzdan bir yolda

Düşe kalka

Yürümeyi öğretiyor

Yeniden bana.

Geçmiş deyince

Sen geliyorsun aklıma.

Sahi sen yaşadın mı;

Var mıydın acaba?

Yaşadık mı seninle

Aynı zaman parçasında?

Ama ellerin aklımda.

İri gözlerin,

Sıcaklığın geceler boyu

Ve aklığın aklımda.

Senin ağzın tarçın kokardı,

Benimki karanfil.

Birbirine karışırdı

Soluklarımız.

Tek başınayız şimdi ikimiz.

Bende karanfil,

Sende tarçın kokusu

Yapayalnız, kimsesiz.

Ben seni yalansız

Bahar gibi sevdim.

Sevgi adınaydı

Milis beraberliğimiz.

Sabahtan akşama

Günü tarar örerdik

Ve kedileri

İkimizde çok severdik.

İkimiz de yıldız düşkünü;

Bakmaya doyamazdık

Gökyüzüne.

Koynunda terli ferman

Bir atlı geçerdi

Samanyolundan,

Kimsenin göremediği

Kibrit çakımı bir an.

Hiç unutmam;

Adına sikke bastırırdı

Aşk o zaman.

Yani ay doğardı

Tepelerin ardından.

Güzel günlerimiz oldu,

Gecelerimiz

İpek ve kılabtan.

Omuzunda uzun saplı

Eğri tırpan

Ot biçmeye gidiyor

Avurtları çökük

Bir gölge adam.

Karalar giyinmiş,

Ölüm simgesi gibi

Geçiyor sokaktan.

Kulaklarım uğulduyor,

Yapılar eğiliyor,

Çinko damlar

Daraltıyor gökyüzünü

Alaca bir bulut

Geliyor üstüme

Yuvarlana yuvarlana

Kurşundan bir köpekle.

Haksızlık etme

Diyorum kendime.

Kılavuzun oldu rüzgar,

Su gibi dostun.

Eğer dumanlıysa

Kavruk dağlar;

Bil ki gülün ahı,

Hançerin sapı var.

Ey benim umudumu

Bölük bölük

Eden hızarlar,

Oluklu hançer,

Güle narh koyanlar;

Şahmaranın başı için

Payınıza düşen ne?

Bir gün sorarlar.

Metin Altıok

Dünyada Tükenmez Murad Var İmiş

Dünyada tükenmez murad var imiş

Ne alanı gördüm ne murad gördüm 

Meşakkatin adın murad koymuşlar

Dünyada ne lezzet ne bir tat gördüm 

Ölüm var dünyada yok imiş murad 

Günbegün artıyor türlü meşakkat

Kalmamış dünyada ehl-i kanaat

İnsanlar içinde çok fesat gördüm

Var mıdır dünyaya gelip de kalan

Gülüp baştanbaşa muradın alan

Muradı maksudu hepisi yalan

Ölümlü dünyada hakikat gördüm

Nuşveran-ı Âdil nerede tahtı 

Süleyman mührünü kime bıraktı

Resul-ü Ekrem’in kanunu haktı

Her ömrün sonunda bir feryat gördüm

Dönüyor bir dolap çarkı belirsiz

Çağlayan bir su var arkı belirsiz

Veysel neler satar narhı belirsiz

Ne müşteri gördüm ne hesap gördüm

Aşık Veysel Şatıroğlu

Şu Yüce Dağları Duman Kaplamış

Şu yüce dağları duman kaplamış

Yine mi gurbetten kara haber var

Seher vakti bu yerde kimler ağlamış

Çimenler üstünde göz yaşları var

Ufukta iz gördüm kızıl bayraktan

Bulutlar nem almış yeşil yapraktan

Bir kız ağlar sesi gelir uzaktan

Yine mi gurbetten kara haber var

Gönlümüz gamlanır böyle günlerde

Önüme çektiler bir siyah perde

Yar senin aşkınla tutuldum derde

Yine mi gurbetten kara haber var

Anonim

Derleyen: Ali Ekber Çiçek

Eskisi Gibi

Neler vermez idim onun uğruna

Gelse de buluşsak eskisi gibi

Giyinse kuşansa inse yollara

Sarılsak ağlasak eskisi gibi

Kuru ekmeklerden tirit yapardık

Yavan yahşi demez kaşık atardık

Uyumazdık günü güne katardık

Gelsen de otursak n'olur eskisi gibi

Dudağı çatlaktı elleri yarık

Yırtık çorabınan çitik ne çarık

Başına çalına felek verdiğin varlık

On beşine indir bizi eskisi gibi

Gecelerde kalkar dokurduk halı

Bazı ula derdi bazı da Ali

Önümüze katsak davarı malı

Çıksak yaylalara eskisi gibi

Ali Kızıltuğ

Sen Gel Diyorsun

Aramıza girmiş, dağlar denizler

Gelemem diyorum öf öf, sen gel diyorsun

Kar yağmış yollara, örtülmüş izler, örtülmüş izler

Bulamam diyorum öf öf, sen bul diyorsun

Sanma bu sevgimiz, sence yaygara

Ne dertler bıraktın öf öf, hep sıra sıra

Sen yoksun ya böyle, ıssız Ankara, sensiz Ankara

Duramam diyorum öf öf, sen dur diyorsun

Kızıltuğ'um baharı mı, yazı mı?

Hangi kalem yazmış öf öf, benim yazımı

Dert ortağım olan, dertli sazımı

Çalamam diyorum öf öf, sen çal diyorsun

Ali Kızıltuğ (1944, Divriği - 13 Aralık 2017, Ankara)

Beste: Aşık Emrah (Hamza Başyurt)

Yorumlayan: Cem Adrian

Acılar Denizi

Ben acılar denizinde boğulmuşum

İşitmem vapur düdüklerini, martı çığlıklarını

Dalgalar her gün bir başka kıyıya atar beni

Duyarım yosunların benim için ağladıklarını

Ölüyüm çoktan, bir baksana gözlerime

Gör, içindeki o kanlı cam kırıklarını

Bu ne karanlık, bu ne zindan gece böyle

Bütün gemiler söndürmüş ışıklarını

Ben acılar denizi olmuşum, yaklaşma

Sularım tuzlu, sularım zehir zemberek

Baksana; herkes içime dökmüş artıklarını

Bu karanlık bitse artık, bir ay doğsa

Bir deli rüzgâr çıksa; alıp götürse

Yılların içimde bıraktıklarını...

Ümit Yaşar Oğuzcan, Acılar Denizi, Hürriyet Yayınları,1977

Kova Kova İndirdiler Yazıya

Kova kova indirdiler yazıya

Tut ettiler algın ala tazıya

İş başa düşünce bakmaz kuzuya

Kaç kuzulu ceylan yad avcı geldi

Avcılar elinde kaç kuzun kaldı 

Zalim avcı düşmüş gelir izine 

Al kanlar akıtmış iki dizine 

Mor sinekler konmuş ela gözüne 

Kaç kuzulu ceylan yad avcı geldi 

Avcılar elinde kaç kuzun kaldı 

Âşık Kerem

Derleyen: Muharrem Ertaş (Kimi kaynaklarda: Neşet Ertaş)

TRT repertuarına göre kaynak kişiler: Fazıl Muhsinoğlu ve Ayfer Ünlü

Yöre: Kırşehir, TRT Repertuarına göre Gaziantep

Vanya Dayı

Önsöz

Modern tiyatronun Ibsen ve Strindberg’le kurucu temsilcilerinden biri olan Çehov, Martı, Vanya Dayı, Üç Kız Kardeş ve Vişne Bahçesi adlı oyunları Moskova Sanat Tiyatrosu’nda Konstantin Stanislavski yönetiminde sahnelenmeden önce oyun yazarı olarak önemi anlaşılmış biri değildi. Daha çok kısa öykü türündeki başarılı ürünleriyle olgunluk döneminde yaygın bir üne kavuşmuş, Bunin, Şalyapin, Tolstoy ve Gorki gibi önemli yazar ve sanatçıların dostu, Rus Akademisi’nin saygın bir üyesiydi.

Özgürlüğüne kavuşmuş bir serfin torunu ve küçük bir taşra bakkalının oğlu olan Anton Pavloviç Çehov, 1860’ta Azak Denizi kıyısında bir liman kenti olan Taganrog’da doğdu, aynı kentin lisesinde okurken taşra hayatının izlenimleriyle ilgili yazılarını ve kısa öykülerini gazetelerde ve dergilerde yayımlamaya başladı. Babası 1876’da iflas edince aile Moskova’ya taşındı, fakat Anton liseyi bitirinceye kadar Taganrog’da kaldı. Verdiği özel derslerden ve yazılarından elde ettiği telif ücretleriyle Moskova’ya giden ailesine destek oldu. Liseyi bitirince o da Moskova’ya giderek üniversitenin tıp fakültesine girdi ve mezun olunca doktor olarak çalışmaya başladı. Ancak ona gelen hastaların çoğunun yoksul olması yüzünden geçimini gene öğrencilik yıllarında olduğu gibi yazılarından kazandığı parayla sağlayabiliyordu.

Devrim öncesi Rusya’nın çöküntü havası, çocukluk yıllarının güçlükleri, taşra hayatının sıkıntıları ve insanın sınırsız yalnızlığı gerçeğini çok erken yaşta anlamasına karşın, kendine özgü iyimserliği, mizah duygusu, insan sevgisi ve anlayışı onun gösterişsiz bir anlatım ve ölçülü bir ses tonuyla yaşadığı dünyayı yazılarında yansıtmasının belirgin özellikleriydi. Yazarlığının ne denli başarılı bulunduğunu 1883’te St. Petersburg’a gittiğinde orada yayımlanan Oskolski gazetesinin yönetmeni Nikolay Leykin’le tanışınca öğrendi. Çehov, Novoye Vremya (Yeni Zamanlar) dergisinin yönetmeni A. S. Suvorin’le de orada tanıştı ve onunla ömür boyu sürecek bir dostluk kurdu. O dönemde yazdığı Prişibeyev Çavuş, Avcı ve Acı gibi önemli öyküleri de daha yüksek bir telif ücretiyle Yeni Zamanlar’da yayımlandı. 1888’de Bozkır adlı uzun öyküsü aylık Severni Vesnik dergisinde yayımlanınca ünü daha da yaygınlaştı. Çehov bu dönemde yazdığı öykülerini Çeşitli Öyküler, Masum Konuşmalar, Alacakaranlıkta başlıkları altında topladı. Alacakaranlıkta kitabı 1887’de Rus Akademisi’nin Puşkin ödülünü kazandı. 1898’de Rus Akademisi’ne seçilen Çehov, 1900’de Gorki’nin akademiye girmesini Çar’ın onaylamaması üzerine akademiden istifa etti.

1890’da Sibirya’ya ve Sahalin adasına yaptığı yolculukta kürek mahkûmlarının çok kötü koşullar altında çalışmalarını ele alarak yazdığı Sahalin kitabında önerdiği reformlarla toplumsal sorunlara ne kadar duyarlı olduğunu gösterdi. Rusya’daki insanların yaşama ve çalışma koşullarının düzeltilmesi konusunda bir şeyler yapılması gerektiği inancını her fırsatta dile getirdi. Bu inançla dünyayı daha iyi tanımak için Suvorin’le 1891’de bir Avrupa gezisine çıktı, altı hafta sonra sıkılarak Rusya’ya döndü. 1897’de sağlık nedenleri yüzünden kışı geçirmek üzere Nice’e giden Çehov o günlerde Fransa’da büyük gürültülere yol açan Dreyfus davasını da yakından izledi. Zola’ya ve Fransız aydınlarına büyük hayranlık duydu.

Çehov 1882’de Moskova yakınlarında Melikovo’da bir çiftlik almış ve ailesiyle oraya yerleşmişti. Bir süre sonra o çevrede kolera salgını başlayınca, yeniden doktorluğa döndü ve çok sayıda köylünün yardımına koştu. Melikovo’da yaşadığı yıllar yazarlık hayatı bakımından verimli geçtiyse de sağlığının kötüleşmesi yüzünden kışlarını Yalta’da geçirmeye başladı. Bu arada yazdığı Martı adlı oyunu St. Petersburg’da Aleksandrinski Tiyatrosu’nda 1896’da sahnelendiğinde eleştirmenlerin olumsuz değerlendirmeleriyle karşılandı. Bu başarısızlık üzerine yeniden öykü yazarlığına döndüyse de 1898’de Nemiroviç Dançenko’yla Konstantin Stanislavski’nin kurdukları Moskova Sanat Tiyatrosu’nda Stanislavski’nin yönetiminde Martı yeniden sahnelendi ve büyük başarı kazandı.

Çehov öğrencilik yıllarında da kısa oyunlar yazmayı denemişti. Bu kısa oyunlarla birlikte 1878’de yazdığı “Babasızlar” diye anılan, gerçekte adı konmamış ve yayımlanmamış bir oyunu vardı. Öldükten sonra ortaya çıkan ve Çehov’un dağınık, fazla uzun ve utanabileceği bir deneme olarak gördüğü bu oyun 1923’te basıldı ve Çehov’un önemli bir oyun yazarı olduğuna inanan birçok tiyatro insanı tarafından elden geçirilip oynanabilir biçim verilerek Platonov adıyla ya da Wild Honey (Deli Bal) adıyla uyarlanarak Rusya’da ve dünyanın birçok yerlerinde sahnelendi. Oyun yazarlığının olgunluk dönemi öncesi yazdığı Tütünün Zararları (1886), Kuğunun Şarkısı (1887), Ayı (1888), Bir Evlenme Teklifi (1888-1889), Düğün (1889), Tatyana Repina (1889) gibi tek perdelik oyunları ya kendi kısa öykülerinden uyarlamalar ya da o dönemin geleneksel Fransız farslarından esinlenerek yazılmış ve özellikle amatör tiyatro toplulukları tarafından sık sık sahnelenen, konuları ve diyalogları tazeliğini koruyan örnekler olarak anılmalıdır. Gene aynı dönemde yazdığı İvanov (1887) ve Orman Cini (1889) oyunları ise onun geleneksel oyun yöntemiyle yazdığı, olay örgülerinde yer yer melodram ve fars özellikleri taşıyan, kendisinin de çok başarılı bulmadığı yapıtlardır. Bunun bir kanıtı da Orman Cini’nin başarısızlığının anlaşılması üzerine, neredeyse on yıl aradan sonra, aynı konuyu Vanya Dayı adıyla yeniden yazmasıdır. Bu yeni uyarlamada dört perdelik bir komedi olarak tanımladığı önceki oyunun 13 kişiden oluşan kadrosunu daraltarak yarı yarıya indirdi. Orman Cini’nde de olay Vanya Dayı’da olduğu gibi Profesör Serebryakov’un taşrada, kırsal bölgedeki malikânesinde geçer. Bu çiftlik evi ona ilk karısından kalmıştır. Evin ipotek borcunu ödemek için de ilk karısının kardeşi Voyniçki (Vanya) yıllarca çalışmıştır. Serebryakov’la 27 yaşındaki kendinden oldukça genç karısı Yelena’nın oraya yerleşmeye gelişleri çiftlik çevresindeki komşuların da tekdüze ve sıkıcı taşra hayatının canlanmasına yol açar.

Çehov’un daha önce yazdığı oyuna “Orman Cini” adını vermesinin nedeni o oyunda asıl önemli oyun kişisini Doktor Khrusçof olarak düşünmesinden kaynaklanmış olabilir. Bu oyunun komik özelliklerinin oyun kişileri arasındaki geleneksel Fransız oyunlarının aşk üçgenlerine benzemesi ve Khrusçof’un Yelena’ya duyduğu tutkunun oyunun çarpıcı bir olayı olarak öne çıkması da bunun bir göstergesi olabilir. Orman Cini’nde alışılagelmiş farslarda rastlanan yarım kalmış ilişkilerin mutlu sonla sonuçlanmasına karşın, 3. perdede Serebryakov’un çiftliği satma kararını açıklaması, bu arada onu uzun süre değerli bir “entelektüel” sayan Voyniçki’nin gerçekte profesörün tam bir şarlatan olduğunu anlaması ve tanıdığından beri Yelena’ya olan aşkı yüzünden hayal kırıklığı içinde intihar etmesi bu komik oyunun melodramatik doruk noktası olarak seyirciyi şaşırtır.

Nitekim aynı konuyu ustalık döneminde yeniden ele aldığında Çehov yeni bir dramatik teknik kullanır. Eleştirmenlerin genellikle “iç eylem” ya da “dolaylı eylem” dedikleri bu teknikle yazılan ilk Çehov oyunu Martı’dır. Martı’da ve onu izleyen Vanya Dayı’da toprak sahibi, iyi eğitim görmüş birtakım insanların amaçsız, sıkıntılı bir aylaklık içinde yaşayışlarını gerçekçi bir açıdan ele alır. Bu insanların hayatlarının durağanlığını, davranışlarının ve kişiliklerinin saçmalığını gözlem gücünün ustalığıyla öyle inandırıcı bir dille canlandırır ki, seyirciler çoğu zaman bu oyunlardaki acıklı durumları gözyaşları içinde seyreder. Oysa Çehov Martı ve Vişne Bahçesi oyunlarını komedi olarak, Vanya Dayı’yı da taşra hayatından sahneler olarak tanımlamıştır. Hatta eleştirmenlerin birbiriyle tutarsız değerlendirmeleri üzerine şöyle bir açıklama yapmayı da gerekli görmüştür:

“İnsanlara, şu halinize bakın. Ne kadar kötü yaşadığınızı, ne kadar sıkıcı olduğunuzu görün. Önemli olan insanların bu gerçeği anlamasıdır. Bunu anlarlarsa, kendileri için kesinlikle yeni ve daha güzel bir hayat yaratabilirler.”

Çehov’un son dört büyük oyununda kullandığı ve tiyatro tarihçilerinin “iç eylem” diye tanımladıkları dramatik yönteme göre, bu oyunlarda olayların akışı sahnede çarpıcı dramatik eylem yerine, hiçbir şey yapmadan yaşıyormuş gibi davranan birtakım insanların bir araya gelmeleri, belli bir amaç gütmeyen, aralarında ilgi olmayan kopuk cümlelerle konuşmaları Çehov’un yansıtmak istediği gerçekliği yoğun bir biçimde dile getirir. Olayları açıkça sahnede göstermek yerine sahne dışında geçen olayların sahnedeki kişilerin tepkilerini göstermek, seyircilerin oyun kişilerinin gerçek kimliklerini görmelerini sağlar. Oyun kişilerinin kendi aralarında konuşurlarken bile sanki kendi kendilerine konuşuyor olmaları ve böylece içlerinden geçenleri dışa vurmaları da bu “iç eylem” tekniğinin bir özelliğidir.

Çehov’un Orman Cini oyununu Vanya Dayı’ya dönüştürürken “dış eylem” ya da “dolaysız eylem” tekniği yerine “iç eylem” tekniğini benimsemesi olumlu sonuç vermiş, eleştirmenler ve seyirciler tarafından da başarılı bir oyun olarak değerlendirilmişti. Ancak Vanya Dayı’nın konusunun ne olduğu konusunda tam bir anlaşmaya varılamamıştır. Bazı eleştirmenlere göre Çehov bu oyununda 19. yüzyıl sonu Rusyasının sosyo-ekonomik sorunlarını ele almıştır, bazı eleştirmenlerse özellikle sorumlu görevlerdeki yöneticilerin ve toprak sahibi sınıfın aylak ve amaçsız insanlarının iç dünyaları ve psikolojik sorunları üzerinde durmuştur. Bu anlamda en yaygın görüş şudur: Rusya’da taşrada yaşayan sıradan insanların çoğu gerçekliğin güçlükleri karşısında boşuna çabalarla çileli bir hayat yaşarlar ve sorunlarından kaçmak için bahaneler yaratırlar.

Bu kaçış özleminin en önemli nedenlerinden biri gerçekler karşısında kendilerini kapalı bir dünyaya hapsedilmiş insanlar olarak hissetmeleridir. Oyunun kahramanlarından açıkça en aylak olan Yelena’nın bir kuş olup özgürlüğe uçmak istemesi bu yüzdendir. Vanya ile Sonya’nın da çalıştıkları odanın dağınık eşyasından, kitap ve kâğıt yığınından kaçıp kurtulmak için kendilerini işe vermesi, Astrov’un ormanları ağaç dikerek geliştirme ve ekoloji tutkusuyla aşırı çalışması ve sıkıntıdan kurtulmak için içkiden medet umması da gerçeklikten bir çeşit kaçma yoludur. İçki Vanya için de bir kaçış bahanesidir. Ayrıca, Astrov’un Yelana’nın çekiciliğine kendini kaptırıp onunla bir aşk ilişkisi kurmaya kalkışması, Vanya’nın da hiçbir şansı olmadığını bile bile Yelena’ya aşk ilan etme fantezisi, belli bir anlamda gerçeklikten kaçış girişimleri olarak düşünülebilir. Sonya ile oyunun daha az önemli kişilerinden Marina’nın dine sığınmaları, ölümün bile hayatın acılarından kurtulmanın bir sonucu olacağını düşünmeleri, böyle yorumlanabilir.

Çehov, olgunluk dönemi oyunlarında, dramatik açıdan işlevi olmayan hiçbir öğeye yer vermemeye özen gösteriyordu. Sözgelimi, herhangi bir oyunda bir silah varsa, o silah kesinlikle patlamalıydı. Ancak bu gösterişli melodramatik eylem sahnede değil, sahne dışında gerçekleşmeliydi. Bu son oyunlarında ilk oyunlarının göz alıcı renklerinin soluklaştığına, her şeyin daha ölçülü bir anlayışla kullanıldığına da tanık oluruz. Oyun kişileri, insanlar gerçek hayatta birbirlerine nasıl davranırlar, birbirleriyle nasıl konuşurlarsa, tıpkı onlar gibi gerçekliği yeniden yaratma ve dile getirme çabasıyla tasarlanmış gibiydi. Böyle bir malzeme Moskova Sanat Tiyatrosu kurucusu Stanislavski’nin Çehov’un son dönem oyunlarını yönetirken oluşturduğu bir “Sistem”e dönüştü ve dünyanın birçok ülkesinde 20. yüzyılın oyunculuk yöntemi olarak benimsendi.

Vanya Dayı, Çehov’un olgunluk döneminin öbür oyunları Martı, Üç Kız Kardeş ve Vişne Bahçesi gibi insan olmanın, günümüz dünyasının gerçeklerini hem sosyolojik hem de psikolojik açıdan anlamanın, sevginin ve nefretin yarattığı çelişkilere karşın çalışmaya ve geleceğe güvenmenin bir belgesi olarak değerlendirilebilir.

Cevat Çapan

Anton Çehov, Vanya Dayı, Yapı Kredi Yayınları, Çeviren: Behçet Necatigil

Dört Perdelik Tiyatro Eseri

Bu Su Çoğala Çoğala

Yaşlılara saksılar dizdim, bahçeler yaydım.

Yorgunlara diri beden verdim, taze yürek.

Döşekler serdim hastalara, rahat, yumuşacık.

Nerde yalan dolan gördüysem kızardım.

Yiğit yüreklere, dedim, canım armağan.

Ardına kadar açtım çocuklara kapıları.

Dostluklar boy attı yeryüzünde,

dostluklar orman orman.

Ebemkuşakları gökyüzünde fır dolandı.

Yürüdü dağlardan ovalara doğru

gümbür gümbür bir deli su,

yıktı bu su önüne geleni,

bu su, çoğala çoğala.

İnsanlar insanları aldı götürdü.

Ne kavga kaldı, ne zulüm, ne korku.

A. Kadir (Abdülkadir Meriçboyu)

Resim: Aliye Berger, Soyut Manzara, 30x42 cm

Kısa Günün Kârı

I

Kapıyı vurup çıktım dışarı

Sırtımda elma çuvalı

Bu gençlikte elma satılmaz

Kunduram cilalı mendilim beyaz

Bir kapı çaldım henüz ikindi

Elif'im pencerede yutkundu

Bilseniz ne dolmalar yuttum

Elif'len akşamı ettim

II

Ödünç urba giyip bir kenara oturdum

Elimde karpuz vardı

İğreti bıçakla karpuzu soydum

İkindi rüzgârında terim kurudu

Gözlerim ince bozuk

Yediğim karpuz içimi yudu

Deniz kenarıydı usul usul soyundum

Mavi su balıklı su

Tazelendi umudum

Sudan çıktım akşam oldu

Bir kötü derde düştüm

Tekmil Üsküdar bildi

Bir babam var adı Hasan

Bir anam var ağlıyor

Evimizde aş noksan

Metin Eloğlu, Yine, Adam Yayınları, Eylül 1982, S.81-82

Firar

Bıkkın bir trenin rayından çıkışı

belki de bir kazadır size göre

bir nehrin yatağından kalkışı

o da doğal afet.

Bulutların geometriyi reddedişi

kabahat başıbozuk rüzgarda.

Ne çok olağanınız var

365 günün 6 saatini

yuvarlayıp duran takvimler gibi...

Günün yirmi dört saati

ne isterse ayağına gelen kedi

bir sabah bıraktı bizi.

Kuyruğunu sallaya sallaya

çıkıp gitti firari.

Bir trenin rayından çıkışı

bir nehrin yatağından kalkışı

bir bulutun yamuğa aşkı gibi

Tırmık izlerini bıraktı geride

fotoğraflarını, mama kabını bir de.

Nankörlük etmeden hayatına

gelmiyor özgürlük.

Dinçer Yurttaş

Resim: Sunay Şentürk, Suluboya Çalışma

Nehir Manzarası

Bırak sökük kalsın rüzgâr, bu zırdeli düşün içinde

gerçeğin ne anlamı var.

Biz bu zırdeli düşün içinde 

kavrulmuş kurumuş iki fıstık gibi

Yatalım uyuyalım uyanalım kalkalım

Değil mi ki, bir yere kilitlenmiş

Bir küçük iyiliktir aşk,

Değil mi ki, billurdan bir yalan dünya

Bırak ersin o tamama

Gel bak tepeden bir nehir manzarası

göstereceğim sana.

Birhan Keskin

Resim: Adviye Özküçük, Nehir Kıyısında Ağaçlar

Bekleyen Kadının Günü

Kadınım saçlarını tarar aynada,

Benim parmaklarım değmişçesine.

Bahçeye çıkıp şarkı söyler içinden

Sesinden sesim geçmişçesine.

Güneşin kızarttığı kayısılar gibi

Aklından ben geçerim güneşlenirken,

Kızarır al al olur ben öpmüşçesine.

Eğilmiş dikiş diker, gömleğimin düğmesi

Hayal eder beni, birden ürperir

İnce bir sızı duyar iğne batmışçasına.

Çocuğunu göğsüne bastırdığında

Erkekliğim geçer ta iliğinden

Benimle uzanıp yatmışçasına.

Bir sabah ayrıldım bir akşam kavuştum

-Ah, olgun dutlar gibi ballanmış gözlerinde-

saatlerin biriktirdiği o tatlı özlem

sanki uzak denizlerden dönüyorum,

karşılar, beni yıllarca beklemişçesine.

Ceyhun Atuf Kansu

Resim: "Şezlongda Pembeli Kadın", Nazmi Ziya Güran (1881-1937)

Kanadı Kırık Bir Akşam

Gün bitti lambayı hazırla;

Işık kalmadı girecek odamıza.

Çek perdeleri sevdiceğim;

Kanadı kırık bir akşam

Zonkluyor durmadan dışarda.

Sen bugünden yarına

Birazcık umut sakla.

Yarın farklıdır bugünden,

Adı değişir hiç olmazsa.

Kara bir suyu

Geçiyoruz şimdilerde

Basarak yosunlu taşlara.

Sen bugünden yarına

Birazcık umut sakla.

Gün bitti sevdiceğim;

Geriye kalan posa.

Bu serin güz akşamında

Geç otur karşıma sessizce,

Devam et ördüğün hırkaya.

(1987)

Metin Altıok, Çağdaş Türk Şiiri Antolojisi 2, S.901

Resim: Alla Tsank

Bağışlamak

Beni suskunlukla mayaladılar, keskin bir giyotinle

Beni bağışlayarak mühürlediler, isli bir ateşle.

Kanlı bir rahim gibi doğurgan dudaklarım,

ben oyum, Yahya’sı dilsiz bir İsa neyse.

Nefesim bulut, gözlerim yıldız saçtı geceye,

ve terimden deniz, etimden kara yaptılar.

Eksik bir insan bıraktılar geriye

Ben kendimi tamamlayamam, bağışlayın beni...

Dinçer Yurttaş, Yekpare Kırılganlıklar, NotaBene Yayınları, S.88

Pangea

küçük bir ada bizimkisi

kırlangıçların bile sığmadığı bu gök altında

kıyılarında aynı deniz

sokaklarında aynı rüzgar

öyle ki saçlarının kokusu

bir uçtan bir uca,

dudaklarındaki sözler bu yerden o göğe uçar

küçük bir ada bizimkisi

hani özlesen bir el uzamı

koparılmış bir gelincik solumu

uzatsan ayaklarını

örtmez üstünü samanyolu,

bırakıp gitsen hakeza

gittiğin yerden görünür

bölsen kimseye yetmez,

uzun yolculuklara çıksan

uyumaya değmez

küçük bir ada bizimkisi

soluklanalım

ve mutlu olalım,

ve tek başımıza belki de

uzun uzun bakalım diye sonsuzluğa

yol kıyısına konulmuş bir bank

yanı başımı sana ayırdım

koy diye başını omuz boşluğuma denk

küçük bir ada bizimkisi

ama sanma ki dar

uzatıp ayaklarını

hayret edecek herkese yer var.

Dinçer Yurttaş, Yekpare Kırılganlıklar, NotaBene Yayınları, S.37-38

Uğultulu Tepeler

(...) Acaba eceliyle mi öldü diye de düşünmekten kendimi alamıyordum. Ne  yaptımsa, bu düşüncenin verdiği sıkıntı devam etti. Bu, öylesine can sıkan, inatçı bir düşünceydi ki ondan kurtulmak için, Uğultulu Tepeler'e gidip, ölene karşı yapılacak son görevleri yapmak istedim. Edgar Linton, izin vermek istemiyordu

ama ben, ölünün yanında bir tek dostunun bile bulunmadığını söyleyerek, acı acı yalvardım. Üstelik, eski Bey'imin aynı zamanda süt kardeşim olması dolayısıyla, benden hizmet beklemeye en az onun kadar hak kazandığını söyledim. Ayrıca Hareton'ın, şu yavrucuğun, Bey'in hanımının yeğeni olduğunu, daha yakın bir

akraba bulunmadığına göre de kendisinin, onun sorumluluğunu üstüne alması gerektiğini anlattım. Kalan malların durumunu öğrenmek, kaynının işleriyle ilgilenmek de ona düşüyordu. O günlerde Edgar Linton, böyle işlerle uğraşacak hâlde değildi. Onun için, bana da avukatıyla konuşmamı söyledi; en sonunda gitmeme de izin verdi. Onun avukatı, aynı zamanda Hindley Earnshaw'ın da

avukatıydı. Köye gidip avukata, benimle gelmesini söyledim. Adam başını salladı, Heathcliff’i kendi hâline bırakmanın doğru olacağını, işin aslı meydana çıkarılınca, Hareton'ın bir dilenciden farkının kalmayacağını belirtti. “Onun babası borç içinde öldü.” dedi, “Malların hepsi ipotekli. Vârisin yapabileceği en iyi iş, alacaklının

kalbinde, kendisine karşı bir ilgi uyandırmaya bakmaktır. Alacaklı, ancak bundan sonra ona acımayı düşünebilir.”

Uğultulu Tepeler'e varınca, her şeyin gerektiği şekilde yapılmasını sağlamak için geldiğimi söyledim. Yeteri kadar sıkışık durumda olan Joseph de benim geldiğimi görünce sevindi. Bay Heathcliff ise, benim istendiğimi pek sanmadığını, fakat istersem kalıp, cenaze işleriyle ilgilenebileceğimi söyledi.

“Doğrusunu istersen, bu sersemin cesedini törensiz mörensiz yol kavşağına gömüvermeli.” diyordu. “Dün akşamüzeri, yanından on dakika ayrılmıştım, bu süre içinde evin iki kapısını da içeriden sürgüleyivermiş, gece de kendini öldürmek için sabaha kadar içmiş olacak. Onun bu sabah beygir gibi horuldadığını duyunca, kapıyı

kırıp içeri girdik. Kanepenin üzerine boylu boyunca uzanmış yatıyordu. Derisini yüzsen uyanamazdı. Ben de Kenneth'i çağırttım, geldi ama o zamana kadar da bu adam leş olmuştu. Ölmüş, soğumuş, kaskatı kesilmişti; onun için de ortalığı velveleye vermeye gerek kalmadığını sen de kabul edersin.” Yaşlı kâhya da onun bu sözlerini doğruladı ama şöyle de mırıldandı: “Ah, keşke doktoru çağırmaya kendi gitseydi. Ben Bey'e, ondan çok daha iyi bakardım. Ben gittiğimde, Bey daha ne ölmüştü ne de bir şey...”  (...)

Emily Bronte, Uğultulu Tepeler, Can Yayınları, S.201,202

Çeviri: Naciye Akseki Öncül

Öldürür Beni

Senin bu harçların senin bu huyun,

Senin bu kaşların senin bu yayın,

Senin bu duruşun senin bu boyun,

Senin bu kolların öldürür beni.

Senin sallanışın senin gezişin,

Senin kirpiklerin senin süzüşün,

Senin bu esrarın senin sezişin,

Senin bu yolların öldürür beni.

Senin bu yanağın senin bu dilin,

Senin zülüflerin senin bu telin,

Senin yaz baharın senin sümbülün,

Senin bu güllerin öldürür beni.

 

Senin hayır işin senin şer işin,

Senin arayışın senin soruşun,

Senin Acem şalın senin sarışın,

Senin bu bellerin öldürür beni.

 

Senin bu Ruhsati'n senin kardaşın,

Senin benim için böyle telaşın,

Senin bu feryadın senin göz yaşın,

Senin bûselerin öldürür beni.

Aşık Ruhsatî

Gözlerin

Düşlerin parlayıp söndüğü yerde

Buluşmak seninle bir akşam üstü

Umarsız şarkılar, dudağımda bir yarım ezgi

Sığınmak gözlerine, sığınmak bir akşamüstü

Gözlerin bir çığlık, bir yaralı haykırış

Gözlerin bu gece çok uzaktan geçen bir gemi

Bir orman bir gece kar altındayken

Çocuksu,uçarı koşmak seninle

Elini avcumda bulup yitirmek

Sığınmak ellerine bir gece vakti

Ellerin bir martı, telaşlı ve ürkek

Ellerin fırtınada çırpınan bir beyaz yelken

Bir kenti böylece bırakıp gitmek

İçinde bin kaygı, binbir soruyla

Bitmeyen bir şarkı, dudağında bir yarım ezgi

Sığınmak şarkılara sığınmak bir ömür boyu

Gözlerin bir çığlık,bir yaralı haykırış

Gözlerin bu gece çok uzaktan geçen bir gemi

Ellerin bir martı, telaşlı ve ürkek

Ellerin fırtınada çırpınan bir beyaz yelken

Zülfü Livaneli

"Leyla'nın Evi"

"(...) Boğaziçi'nin serin rüzgârlarını içine çekti, vapurun yardığı sulardaki beyaz köpüklere daldı, denize değer gibi uçan yelkovan kuşlarından gözünü alamadı, kaleleri, hisarları, sarayları, kiliseleri ve camileri seyretti. Boğaziçi korularının nefis görüntüsü içini bir hoş yaptı. Çocuk gibi olmuştu, heyecanlıydı, yüreği yüreğine sığmıyordu.

Boğazın pırıltılı sularını bir baştan öbür başa yıldırım gibi geçen kuşları ne kadar özlemiş olduğunu fark etti. Anneannesi çocukluğunda ona bu kuşların, Boğaz'da yaşayıp ölmüş kişilerin ruhları olduğunu anlatmıştı. Buradan ayrılmak istemedikleri için uçup duruyorlardı. Leyla da ömrü boyunca bu kuşları seyretmiş ve her birini ailesinin ölmüş mensuplarından biri olarak düşünmüştü. Küçük sürüler olarak uçanlar arasında dedesi, anneannesi, annesi, dayısı vardı. Tek başına uçan garip kuşlar ise ona, yirmili yaşlarındaki talihsiz İngiliz delikanlısını hatırlatıyordu. Kuşlar bitmek tükenmek bilmeyen bir enerjiyle evlerine dönmeye çalışıyor, bu yüzden Karadeniz'den Marmara'ya kadar Boğaz'ı yıldırım hızıyla turlayıp duruyorlardı.

Vapur, Bosnalı Abdullah Avni Paşa'nın yalısının önünden geçerken gözyaşlarına engel olamadı. Dedesinin evi, lacivert sulara vuran aksiyle bir gelin gibi önünde duruyordu. Gemilerin yarattığı dalgalar yalı rıhtımında beyaz köpükler yaratarak kırılıyor, bir martı yalının tam önünde suya dalıp dalıp çıkıyordu. Evde pek bir değişiklik yok gibiydi. Sanki biraz gayret etse pencereye gölgesi vuran Paşa Dedesini ve rıhtımda çay içen anneannesini görebilecekti. (...)"

Zülfü Livaneli, Leyla'nın Evi, Remzi Kitabevi, S.112

Daha Senden Gayrı Âşık mı Yoktur

Daha senden gayrı âşık mı yoktur

Nedir bu telaşın vay deli gönül

Hele düşün devr-i adem’den beri

Neler gelmiş geçmiş, say deli gönül

Şu fâni dünyada umudunu üz

İnanmazsan var kitaba yüz be yüz

Evin mezaristan, malın bir top bez

Daha doymadınsa doy deli gönül

Günde bir yol duman çöker serime

Elim ermez gidem kisbü kârıma

Kendi bildiğine doğrudur deme

Var iki kâmile sor deli gönül

Gördüm iki kişi mezar eşiyor

Gam gasavet gelmiş, boydan aşıyor

Çok yaşayan yüze kadar yaşıyor

Gel de bu dünyayı yor deli gönül

Mevla’m kanat vermiş uçamıyorsun

Bu nefsin elinden kaçamıyorsun

Ruhsatî dünyadan geçemiyorsun

Topraklar başına vay deli gönül

Aşık Ruhsatî

Gönül Gel Seninle Muhabbet Edelim

Gönül gel seninle muhabbet edelim

Araya kimseyi alma sevdiğim

Ya benim kimim var kime yalvarayım

Kaldır kalbindeki karayı gönül 

 

Dünya için gül benzini soldurma

Halden bilmeyene halin bildirme

Tabip olmayana yaran sardırma

Azdırırsın bir gün yarayı gönül

 

Solmazsa dünyada güzeller solmaz

Bu dünya fanidir kimseye kalmaz

Yalan dolan ile sofuluk olmaz

Mümin olan bekler berayı gönül 

 

Derviş Ali'm öğüt verir özüne

Gönül lütfeyledi  geldi sözüne

Azrail konarsa göğsün düzüne

O zaman beklemez sırayı gönül

Derviş Ali (Sivas, Şarkışla, Emlek Yöresi, 19.yy Halk Ozanı)

Bir Aşk Çeksem

Her seferinde,

yanlış yıkanıp

enden ve boydan çekip

geçmiş gömleğini giyenlere söylüyorum:

"Aklı dağılanın kalbi genişler mi?"

Her seferinde,

sürekli uzaklara bakıp yakını görmeyi unutanlara söylüyorum: 

"Geçmişi dağılanın 

şiiri de dağılır mı?"

Her seferinde

en haklı yerlerinden,

en haklı cümlelerinden 

yenilenlere söylüyorum: 

"Kalbi dağılanın kapısı üşür mü?"

Her seferinde

aşk çekerek yola çıkıp

âh çekenlere söylüyorum: 

"Her aşktan çırak çıkanın âhı

şiire dahil mi?"

Sezai Sarıoğlu

Fotoğraf: Geneviève Cygan

Karşılığını Bulamamış Sorular İçin

serin rüzgârlar taşır

bir dostumun yüzünü yakan mevsim

incelmiş bir hayatın kederiyle

sessizce durur anıların yamacında

renginden su alan resim

odalara sığmazdık odalar dar

içinde gizli bir ses ölürken

dönenip durdu heves

dağlar dağlar

saatleri biz sustururduk

korkusuyla kendi sesimizin

yokederdik kardeşliğini

gündüzle gecenin

karardı baktıkça gözler

balkon derinliğindeki dağlara

heves yollara düştü

tedirginlik korkulara

yüzün gecikmiş bir mektupta

anlaşılır dürüst ve ıslak

yitirilmiş bir anıyla çıkageldi

güneyin ılık sokaklarından

-her ses bir renge yakışır

su kendi bildiğince akar

hiçbir şeye benzemez içimizdeki uçurum

ne kadar acemi harcı olsa da

ölümle karşılanmalı bazı sorular.

Haydar Ergülen, 1979

Belli Değil

Bir vakte erdi ki bizim günümüz

Yiğit belli değil mert belli değil

Herkes yarasına derman arıyor

Deva belli değil dert belli değil

Fark eyledik ahir vaktin yettiğin

Merhamet çekilip göğe gittiğin

Gücü yeten soyar gücü yettiğin

Papak belli değil Kürt belli değil

Adalet kalmadı hep zulüm doldu

Geçti şu baharın gülleri soldu

Dünyanın gidişi acayip oldu

Koyun belli değil kurt belli değil

Başım ayık değil kederden yastan

Ah ettikçe duman çıkıyor festen

Haraba yüz tuttu bezm-i gülistan

Yayla belli değil yurt belli değil

Çarh bozulmuş dünya ıslah olmuyor

Ehli fukaranın yüzü gülmüyor

Ruhsatî de dediğini bilmiyor

Yazı belli değil hat belli değil

Aşık Ruhsatî

Ruhsati, asıl adı Mustafa olan köy şairi. Sivas'ın Deliktaş bucağında 1835 yılında doğmuş^[1] ve ömrünün hemen hemen tamamını burada geçirmiştir. Babasının adı Mehmet'tir. Eflatun Cem Güney, annesinin adının Safiye olduğunu savunur.

Ruhsati, 12 yaşında öksüz ve yetim kalmış, bu nedenle kuvvetli bir tahsil görememiştir. Şiirlerindeki ifadelerinde dört kez evlendiğini ve bu evliliklerinden 23 çocuğu olduğu anlaşılıyor. Ruhsati, uzun müddet Deliktaş ağalarından Ali Ağa'nın yanında azap durmuştur. Bazen değirmendeki su işlerinde, bazen rençberlik, çobanlık işlerinde çalışmıştır. Zaman zaman gurbete çıkan Ruhsati, ömrünün sonlarında köyünde imamlık yapmıştır. Bazı deyişleri nedeniyle tutuklanmıştır.

Ruhsati, badeli bir aşıktır. Şiirlerinde Ruhsat Baba, Aşık Ruhsat, Ruhsat ve çogunlukla Ruhsati mahlaslarını kullanmıştır. Ruhsati, saz çalamayan bir aşıktır. Ömrü boyunca birçok aşıkla karşılaşmış ve atışmıştır.

Ruhsati, şiirlerinin çoğunu hece vezni ile yazmıştır. Ömer, Dertli, Erzurumlu Emrah, Seyrani gibi aşıklara uyarak Aruz vezni ile yazdığı da olmuştur. Aruz vezni ile yazdığı şiirlerinde olaylara ve mistik düşüncelere yer vermiştir. Ancak Ruhsati asıl başarısını hece vezni ile göstermiştir. Şiirlerinde genellikle yarım kafiyeyi kullanmıştır.

Ruhsati'nin dili sadedir ve şiirlerinde zorlama yoktur. Hece, durak, kafiye ve rediflerde titiz davranmış, anlam bütünlüğüne dikkat ederek daha akıcı ve güçlü şiirler söylemiştir. Şiirinde aynı kelimeleri kullanmamaya özen göstermiş tekrara düşmemiştir. Sadece ifadeye kuvvet vermek isterken bu yolu kullanmıştır. Şiirlerinde tasvire oldukça fazla yer verir. Köy şairi olduğu için ağız özelliklerine oldukça bağlı kalmış fazlaca mahalli kelime kullanmıştır.

Şiirinin başlıca konuları; halkın duyguları, inançları, düşünceleri, dertleri, istekleri gibi toplumsal ve ferdi konulardır. Şiirleri genellikle köy hayatının özelliklerini yansıtmışlardır. Duygu ve düşünce alemi köydeki intibalarıyla doludur. Aşkı beşeri ve ilahi olmak üzere ikiye ayrılır. İki aşkı da konu alan şiirler yazmıştır. Taşlama ve tenkide dayalı şiirleri oldukça fazladır. Şiirlerinde tabiat da önemli bir yer tutar. Din ve ahlak konusunda da bir şeyler söylemeyi unutmamıştır.

Ruhsati'nin mezarı doğduğu yer olan Deliktaş'tadır. Yanında da kendisinde önce vefat eden oğlu Aşık Minhaci yatmaktadır.

Kaynak: Vikipedi

Yanık Şiir

Federico Garcia Lorca'ya

Issız bir evde, 

Korkudan ağlayabilseydim; 

Gözlerimi çıkarabilsem de, 

Yiyebilseydim; 

Senin sesin için yapardım 

Bunları, 

Yaşlı portakal ağacı sesin; 

Senin şiirin için yapardım 

Bunları, 

Çığlık çığlığa fışkıran şiirin. 

Baksana, 

Maviye boyuyorlar hastaneleri, 

Senin için; 

Kıyıdaki kenar mahalleleri 

Ve okullar, 

Senin için büyüyorlar; 

Tüy salıyorlar, 

Yaralı melekler; 

Pullar örtünüyor, 

Düğün balıkları; 

Deniz kestaneleri, 

Göğe uçuyorlar; 

Siyah tülleriyle terzi dükkanları: 

Kanla doluyorlar, kaşıklarla, 

Senin için; 

Ve, 

Yutuyorlar, 

Yırtılmış kurdeleleri; 

Öz canlarına kıyıyorlar, 

Öpüşe öpüşe; 

Ve ak sadeler giyiniyorlar. 

Bir şeftali ağacı 

Giyinip de, 

Kuş gibi seğirtirken sen; 

Kasırga gibi fırıl fırıl, 

Bir pirinç gülüşüyle gülerken; 

Türküler çağırdığında; 

Allak bullak ederken, 

Atardamarlarını, 

Dişlerini, gırtlağını, 

Parmaklarını; 

Vay ne şirindin, 

Kahrolurdum ben 

Kahrolurdum ben 

Kızıl göller için: 

Güz ortasında bir şahbaz at 

Ve kana belenmiş bir tanrıyla, 

Beraber yaşadığın. 

Kahrolurdum ben, 

Mezarlıklar için: 

Gece, sesi kısılmış 

Çanlar arasından, 

Suyla, mezarlarla küllenmiş 

Nehirler gibi geçen; 

Nehirler: 

Hasta asker koğuşları sanki, 

Tıklım tıklım dolu; 

Ve matem yağlı ölüme, 

Çürük taçlı mermer şifreli ölüme, 

Nehir nehir gelen ölüme doğru; 

Birdenbire taşıveren nehirler. 

Gece, ayakta, ağlaya ağlaya, 

Boğulmuş çarmıhların geçişini 

Seyrederken sen; 

Kahrolurdum seni görmek için: 

Bak, 

Ölüm nehrinin önünde ağlıyorsun 

Perperişan; 

Garip kalmış köşelerde başın, 

Durmaz ha, durmaz gözlerin 

Ağlar yaşın yaşın. 

Gece ve çıldırasıya yalnız, 

Külleri ısıra ısıra; 

Dumanı, gölgeyi, unutmayı: 

Siyah bir huniyle yığabilseydim, 

Trenlerin, gemilerin üstüne; 

Filizlendiğin ağaç için, 

Yapardım bunları, 

Topladığın, 

Yaldızlı su yuvaları için; 

Sarmaşık için, 

Yapardım bunları; 

Gecenin sırrını sana ileterek, 

Kemiklerini saran 

Sarmaşık için. 

Islak soğan kokusu gelen 

Şehirlerden, 

Seni bekliyorlar; 

Boğuk bir sesle, 

Şarkı söyleyerek 

Geçesin diye. 

Yeşil kırlangıçlar, 

Saçlarının arasına yapıyorlar, 

Yuvalarını; 

Dilsiz sperma sandalları, 

Peşin sıra geliyorlar; 

Sümüklü böcekler, haftalar, 

Yelkenleri düşürülmüş serenler, 

Kirazlar da, 

Dönüveriyorlar ossaat: 

Gözükünce solgun başın, 

On beş gözlü başın, 

Al kan içindeki ağzın. 

Şehrin otellerini, 

İsle doldurabilseydim; 

Hıçkıra hıçkıra, 

Yok edebilseydim 

Çalar saatları; 

Ezik dudaklarıyla yaz ayı, 

Evine nasıl gelecek, 

Göreyim diye 

Yapardım bunları; 

Yığın yığın insanların, 

Melil mahzun tantanalarıyla 

Ülkelerin, 

İşlemez sabanların, 

Gelincik çiçeklerinin; 

Mezar kazıcıların, süvarilerin, 

Kanlı haritaların, gezegenlerin, 

Evine nasıl geldiklerini 

Göreyim diye; 

Yapardım bunları. 

Küllerle örtülü dalgıçların, 

Uzun bıçaklarla delik deşik olmuş 

Meryem Ana tasvirlerini 

Sürüte sürüte gelen maskelerin; 

Damarların, köklerin, hastanelerin, 

Karıncaların, su gözelerinin, 

Evine nasıl geldiklerini 

Göreyim diye; 

Yapardım bunları. 

İçine kapanmış atlının 

Örümcekler arasında öldüğü 

Bir yatakla, 

Gecenin; 

Kinden, dikenlerden bir gülün, 

Sarıya çalan bir geminin, 

Rüzgarlı bir günle, bir bebeğin; 

Evine nasıl geldiklerini 

Göreyim diye: 

Yapardım bunları. 

Ben, Oliverio, Norah, 

Vicente Aleixandre, Delia, 

Maruca, Malva, Marina, 

Maria Luisa, Larco, La Rubia, 

Rafael Ugarte, Cotapos, 

Rafael Alberti, Carlos, 

Manolo Altolaguirre, Bebé, 

Molinari, Rosales, Concha Méndez, 

Ve daha da unuttuklarım; 

Evine nasıl gelecektik, 

Göreyim diye 

Yapardım bunları. 

Gel de taçlar takayım, 

Gel, sağlık esenlik delikanlısı, 

Gel, kelebek kıravatlı civan; 

Sen ey, 

Sonsuz hür siyah bir şimşek gibi: 

Pırıl pırıl insan; 

Madem, geç vakitlere dek, 

Kalınamıyor daha kayalıklarda; 

Bari aramızda konuşalım, 

Gel, 

Şöylece bir, olduğumuz gibi; 

Çiğ için olmadıktan sonra, 

Şiirlerde n'olacak yani? 

Bir ağu hançerin, 

İçimize işlediği bu gece için 

Olmadıktan sonra; 

Şiirlerde n'olacak yani? 

Bu tan kızıllığı için, 

Olmadıktan sonra; 

İnsanın vurulmuş yüreğinin, 

Ölüme hazırlandığı, 

Şu viran köşe için olmadıktan sonra 

Şiirlerde n'olacak yani? 

En çok gece, geceleyin: 

Kıyamet gibi yıldızlardır, 

Dolmuşlar hepten ırmağa; 

Bir kurdele gibiler, 

Fakir fukara dolu evlerin 

Pencerelerindeki.. 

Bir ölen var, 

Onların evlerinde; 

Bürolarda, hastanelerde belki, 

Belki asansör ve madenlerde, 

İşlerinden oldular. 

Onulur şey değil yaraları, 

Yaratıklar, 

Acı çekiyorlar. 

Her yanda dert yanış, 

Her yanda, 

Vay şuymuş vay bu; 

Pencereler, 

Göz yaşıyla dolu, 

Aşınmış eşikler, 

Göz yaşından; 

Yüklükler ıslak, 

Bir dalga gibi 

Halıları dişlemeye gelen 

Göz yaşından, 

Oysa ki yıldızlardır akar 

Uçsuz bucaksız bir nehirde. 

Federico, 

Dünyayı görüyorsun. 

Yolları görüyorsun, 

Sirkeyi görüyorsun; 

Birkaç ayrılıştan, 

Taşlardan, raylardan gayrı, 

Kimseciklerin kalmadığı, 

Köşeden: 

Duman ha deyince, 

Zalim tekerleklerine; 

Hoşça kalları görüyorsun, 

İstasyonlardaki.. 

Her yanda, sorunlar koyuyorlar, 

Çeşit çeşit insan var: 

Kanlı bıçaklı kör var, 

Öfkelisi, ümitsizi var, 

Yoksul var, tırnak ağaçları var; 

Şunun bunun sırtından, 

Geçinmek sevdasıyla; 

Harami var. 

Hayat  böyle, Federico, 

Ey babayiğit, 

Ey kara sevdalı adam. 

Sana, 

Dostluğumun sunabileceği şey 

İşte bunlar.. 

Sen de epeyce şey biliyorsun 

Şimdiden. 

Yavaş yavaş, daha da, 

Öğreneceklerin var. 

Pablo Neruda

Çeviren : Enver Gökçe