Düzenbozan'a

Güneş biterse elbet ertesi kalır

Ya perşembe kalır ya pazar kalır

İncelir bir zincirin bir halkası

Bir tutam su kalır azar azar kalır

Bir mavi yaz gömleği azar azar incelir

Bir adam mavi yaz gömleksiz gezer kalır

Birden bir ormana çıkılır sanki gökyüzü

Bir terliye, bir ağustos sızar kalır

Ve okuyan ve güldüren ve savaşan

Ey okuyan ey güldüren ey savaşan

Çözülür sağlam sanılan simyası bir duruşun

Sesini yitirmeyen bir güçlü hızar kalır

Bir akşam bir bulgu gibi sunulur bize

Oysa bir yanlışlık birini ezer kalır

Oysa kimi su kemerlerine kimi bir iç denize

On bin dirim taşıyan bir kanal

Ve eski tulumlar ve kötü şaraplar vurunca size

Bir adam otelleri ve yanlışlığı sezer kalır

Ey eşim ey sevişim ey bende yaşayan

Ey bütün kitaplar ki bizi yazar kalır

Eskitir bayramları ve törenleri

Bir adam gelir bir düzeni bozar kalır

Turgut Uyar

Fotoğraf: Nurcan Azaz

"Suçlu yalnızca suç üretmez..."

Bir filozof fikir üretir, bir şair şiir, bir rahip vaaz üretir, bir profesör uzmanlık kitabı vb.. Bir suçlu suç üretir. Bu sonuncu üretimle bir bütün olarak toplum arasındaki bağlantıya biraz daha yakından bakarsak, kendimizi birçok önyargıdan kurtarabiliriz. Suçlu yalnızca suç üretmez, aynı zamanda ceza hukuku üretir ve bununla birlikte ceza hukuku dersleri veren profesörü üretir; buna ek olarak aynı profesör, kaçınılmaz olarak derslerini içeren yapıtını genel piyasaya "meta" olarak sürer. Elyazması yapıt — işinin ehli bir tanık olarak bay profesör Roscher'in bize [dediği gibi]— yalnızca yaratıcısına kişisel keyif vermekle kalmaz, ulusal zenginliği de artırır.

Suçlu ayrıca bütün bir polis örgütünü ve hukuk yargılama kurumunu, polis komiserini, yargıçları, cellatları, jürileri, vb. üretir; ve birçok toplumsal iş bölümü kategorileri yaratan tüm bu farklı iş kolları, farklı insan ruhu kapasiteleri geliştirir, onları tatmin edecek yeni yollar, yeni gereksinimler yaratır. Yalnızca işkence, dahiyane mekanik icatlara neden olmuş ve işkence aletlerinin yapımında birçok saygın usta çalıştırılmıştır.

Suçlu duruma göre, bir ölçüde moral, bir ölçüde trajik bir izlenim üretir ve kamunun moral ve estetik duygularını harekete geçirerek bu yolda bir "hizmet" görür. Suçlu yalnızca ceza hukuku yapıtları, yalnızca ceza yasaları ve onlarla birlikte bu alandaki yasa yapıcıları üretmekle kalmaz, ama sanat yapıtları, yazınsal ürünler, öyküler ve yalnızca Müllner'in Schuld'u, Schiller'in Rauber'i değil, ama [Sofokles'in] Oedipus'unun ve [Shakespeare'in] Üçüncü Richard'ının gösterdiği gibi trajediler de üretir. Suçlu, burjuva yaşamın alışılmış güvenliğini ve tekdüzeliğini de bozar. Böylece o yaşamı durağanlıktan uzak tutar ve onsuz, rekabet mahmuzlarının bile köreleceği huzursuz bir gerginliğe ve hep tetikte olma çevikliğine neden olur. Böylece üretken güçleri de teşvik eder. Suç gerçi fazla nüfusun bir bölümünü emek piyasasından çekip alarak emekçiler arasındaki rekabeti azaltırsa —ve belli bir noktaya kadar, ücretlerin taban ücretin altına düşmesini önlerse de— suçla savaşım, bu nüfusun bir başka bölümünü emer. Böylece suçlu, doğal "denge sağlayıcı ağırlıklar"dan biri olarak belirir; doğru bir denge sağlar ve "yararlı" bir sürü mesleğin yolunu açmış olur.

Suçlunun üretken gücün gelişimi üzerindeki etkileri ayrıntılı olarak gösterilebilir. Hırsızlar olmasaydı, kilitler bugünkü yetkin düzeyine ulaşır mıydı? Kalpazanlar olmasaydı banknotlar şimdiki yetkinliğine varır mıydı? Ticaret sahtekârlıkları olmasaydı, mikroskop alelade ticaret dünyasına gelir miydi (Bkz: Babbage)? Pratik kimya, dürüst üretim çabalarına olduğu kadar, metalara hile karıştırılmasına da borçlu değil mi? Suç, mülke sürekli yeni saldırı yöntemleri nedeniyle, sürekli yeni savunma yöntemlerine vücut veriyor; bu yüzden yeni makineler icadedilmesinde, grevler kadar üretken oluyor. Ve özel suç alanını bir yana bırakırsanız, ulusal suç olmasaydı, dünya pazarı acaba varlık kazanır mıydı? İşin aslında acaba uluslar doğar mıydı? Ve Adem'den bu yana Günah Ağacı aynı zamanda Bilgi Ağacı değil mi?

Fable of the Bees [Arıların Öyküsü] (1705) adlı yapıtında Mandeville olası her tür mesleğin üretken oluğunu göstermiş ve bu savın ifade çizgisini ortaya koymuştu:

"Moral ve doğal açıdan, şu dünyada şer dediğimiz şey, bizi toplumsal yaratıklar yapan büyük bir ilkedir, sağlam bir temeldir, istisnasız her türlü iş alanının ve istihdam edilmenin yaşamı ve desteğidir (...) tüm sanatların ve bilimlerin gerçek kaynağını orada aramalıyız; ve (...) şer'in sona erdiği anda, toplum eğer tümden dağılmazsa* bile bozulmak zorunda kalır" [2. Baskı, Londra 1723, s. 428).

Kuşkusuz Mandeville, burjuva toplumun darkafalı savunucularının yanında sınırsızca cesur ve daha dürüsttü.

Karl Marx, Artı Değer Teorileri, Birinci Kitap, Sol Yayınları, 1998, S.363-364

Fesleğen

şimdi orda buzlar eriyordur

yürümek istiyordur donmuş sular

sen bir odun atıyorsundur ateşe

bir odun daha

derken kış uyanıyor

bir akarsuda.

burada neler olduğunu kestirmek zor

elinde kitap olan bir adam

terkedilmiş bir bahçeye bakıyor

savaş haberleriyle uyanıyoruz

ihanete mi uğradık dağlarda

bir halk kendini mi tanımaya çalışıyor?

seni orda sanıyordum

güneşli pencerelerden mi çıkıp geldin

ellerin hâlâ fesleğen kokuyor?

Salih Bolat

Fotoğraf: Salih Bolat Annesiyle birlikte,1972

Kül Ayeti

bir ortaçağ yangınıyım

suskun bir keşiş

vakitsiz çan

haçlarına gerilmiş İsa

meselsiz

bu yangından sonrası cehennem

maskelerimizi güzelleyen aynalar da bilsin

ve makyajlarımızı zinde tutan sebepler

biz öldük

kutlu bir cinayetten geliyor melekler

kanatlarını tokuşturarak siyah bir ayinden

de ki:

ateş dilime dökülsün

su kutsallara

ki yanmasın cehennemlerimiz

artık değiliz Musa'ya asa

taşa Eyüp

ve İbrahim'e su

-serin ve selamet-

bu emir

kül ayetidir rahimde büyüttüğüm

çocuklar öldürüp isimlerini büyüttüğümüzden beri

kanlı bedenler

ve tanrısız eller eğitiyorum içimde

sürecekse kan

büyüyecekse cehennemlerimiz

doğmayacağım rahmimden

Narin Yükler,  Evrensel Kültür Dergisi, Sayı:293

Aşk Kalacak

Kanla yıkanmış bir gündü 

kızgın bir demirle kâğıda kazınmış fotoğrafınız.

Bazılarınız renkli

dudakları mosmor soldaki kızın

kardı, çabuk eridi.

Anneniz ortanıza oturmuş 

yorgun olduğu belli 

bıkmış siyah beyaz bir ömrü yaşamaktan.

Boşluğa dönüşüyor biraz bakınca.

Babanız karanlıkta, gözleri derin

hâlâ terleyip duruyor sıkıntıdan

işe yaramamış yarıda bıraktığı dövüş.

İki kardeşin yeri boş

çoktan çıkıp gitmişler bu fotoğraftan

gecenin tam ortasında öldürülmüş biri

öbürü bir nehir yatağında.

İlk sevgilim Cezayirliydi, öbürü Vietnamlı

Filistin'de ölmüştü en hüzünlü olanı

ben de gidecektim

bir türlü gelmedi o akşamüstü 

avucumda sıkarım o tren biletini.

Ben de gideceğim, silinecek fotoğraf

aşk kalacak

yeniden başlatacak o 'bitmeyen kavga'yı.*

                     

Veysel Çolak, Turgutlu, Çepnidere 2021

*John Steinbeck, Bitmeyen Kavga

Boşluğun Kendisi

içimden geçen bütün boşluklara baktım

sarı gözlüğümle baktım

siyah gözlüğümle baktım

parmaklarımı gözüme dürbün yaparak baktım

baktığım boşlukta sallanan kırgınlıklar

ben dolmayan boşluklarıma hiç kırılmadan

yollar yaptım

karavanlar yaptım

/sen zaten gezmeyi seversin

içimde gez bari dedim/

bir boşluk var içimde

otların üstünde rüzgâr eserken

rüzgârın otları yere yatırarak yarattığı bir düzlük bu

yüzüm bu düzlükte kendiliğinden tebessüm

bazen düşmeyen ateş

ateş en çok yanmayı bilenlerin dibinde

benim dibim

boşluksuz yanıyor

boşluğumun canı

canımdan ediyor beni

muhakkak içimde bir nedenden bu boşluk

muhakkak içimde duran bir nedenden

muhakkak içimde bu neden

Mehmet Sait İmret

İkinin Şiiri

bugün iki kez yağdı yağmur

iki kez eskidim sanki

iki ömrü kolkola yaşadım

biri nergis bahçesi, diğeri mahşer yeri

hep iki şömine yandı yüreğimde

birinde ateşti diğerinde kül

ve iki kez aşık oldum

bundandır iki kez ölmüşlüğüm

sonra bir serüvende ikiye böldüm ömrümü

şimdi sömestrdeyim

ilk iki kitabımdan sonra sıtmaya tutuldu coşkum

daha depremlerdeyim

ve iki kere iki

kitabımda benim

ya çok eder 

ya sıfır...

Yılmaz Odabaşı

Üç Şiir / Resul Hamzatoviç Hamzatov

Ne Deliyim

Ne deliyim ne körüm

Ne sağırım ne sayrı

Mutluyum kısacası

Ve hiçbir şey istediğim yok

Senden felek

Ama yine de

Ucuz olsun ekmek

Ve pahalı olsun insan hayatı

Çeviri: Mazlum Beyhan

............................................................................................

Sana İlişkin

Sana ilişkin her düşüncem

Bir dize olabilseydi koca bir şiirden

Hiçbir aşk kitabı

Daha büyük olmazdı benim bu kitabımdan

Ama şimdilik pek ince bu kitap

Çünkü üzerinde pek çalışamıyorum

Seninle geçirebileceğim saatleri

Şiire harcamaya kıyamıyorum.

Çeviri: Mazlum Beyhan

...................................................................................

Dağlar

Bu ışıklı gökkubbenin altında

Birkaç dakikaları bile kalmış olanlar

Yüzlerce yıl yaşayacakmış gibi

Koşuşturup duruyorlar

Ve uzakta, binlerce yıllık suskunlukta

Dağlar, bu telaşçı kalabalığa bakarak

Donup kalmışlar haşin ve kederli

Sanki birkaç dakikaları kalmış gibi yaşayacak

Çeviri: Ataol Behramoğlu

Şiirler: Resul Hamzatoviç Hamzatov (08 Eylül 1923 - 03 Kasım 2003)

Peynir Kuşu / 189. Ada

 - Bir kadının yüreğini asla yerle bir etmeyeceksin.

- Yüreklere basmayınız. [Veysel Çolak / Buna Aşk Demeli]

- İçimde yine kedi yavruları boğuyorlar, engel olamıyorum. Her yerimden bağlanmışım bu hayata, çekip çözemiyorum, bir türlü göremediğim o lanet ipleri. İçime işleyip kesiyor. Hem de derin ve ipince. Oyuyor yüz binlerce yılı ve yolu kaburgalarımın arasına. Sıkı tutunamıyorum aşka, ters yüz oluyor her seferinde. [Ezgi Dilan Durmuşoğlu]

- Hepimizin bağcıkları var, hatta boğazımıza sarılan halatlar... Sana sarılan, aşkın hüzün delisi yüreği... Yüz bin kere yaşasan her sefer bulup seveceğim yüzünü ve yüreğini.

- Med-cezir halinde olmaktan nefret ediyordu. En güzel anların katili oluyordu her defasında. Aşk ve ölümün cevapları tabii ki ürkek olacaktı. Kısa zamanda adamla dolup taşmış buna rağmen kendini aşamamıştı.

- Kendini ipsiz çıkrık gibi hissetmeye sanki özel çaba gösteriyordu.

Can Adalı, Peynir Kuşu, S.230, Ada Kültür Sanat Kitaplığı

Fotoğraf: Ara Güler

Müsvedde

sensiz bir akşamın müsveddesiyim

düştüm bir feryadın ortasından

dün kurşun yarası

eşeledim sokağın tenhasından

nemli bir semanın iskeletiyim

geniş bir ağız sular siyahı

önce içimde başlar

saçımla boğduğum kadınların ahı

cümle kapılardan kovuldum nedensiz

tövbeler yıkar ağzı

yumdum gözlerimi kendi yüzüme

söyledim ninnilere eklenmiş arzı

gri bir masalın toplayıcısıyım

araladım mahrem kapısını

gölgelerin yas durağıdır o

sardım ruhumun kabuk bağını

kökünde patlayan bir tomurcuk zaman

suçlusuyum tüm zamanların

müstehcen yerlerini kapattım ağzımın

bunak bir tecrübedir, sebebî ah'larımın

Narin Yükler

İdiller Gazeli

gözlerin yağmurdan yeni ayrılmış

gibi çocuk, gibi büyük, gibi sımsıcak

sen bir şehir olmalısın ya da nar

belki Granada, belki eylül, belki kırmızı

gövden ruhunun yaz gecesi mi ne

çok idil, çok deniz, çok rüzgâr

çocukluğun tutmuş da yine âşık olmuşsun

sanki bana, sanki ah, sanki olur a

aşk bile dolduramaz bazı âşıkların yerini

diye övgü, diye sana, diye haziran

heves uykudaysa ruh çıplak gezer

gazel bundan, keder bundan, sır bundan

gözlerin şehirden yeni ayrılmış

gibi dolu, gibi ürkek, gibi konuşkan

hadi git yeni şehirler yık kalbimize bir aşktan

Haydar Ergülen

Resim: Frederick George Cotman

Ucuz Şiirlerle Paslanmış Yüreğimi Avutacağım

ayakkabıları eski bir geceyi yaşıyordum

kibritle yaktım sigarasını köşedeki ihtiyarın

caddeler oturdular gözbebeklerime upuzun

su girdi ayakkabılarıma üstelik

yırtık çoraplarım ıslandı

üç gün sonra hastalandım

onüç gün sonra gazeteler yazdı

tutup alınterimden öpücük yaptım

şeker diye dağıttım bütün insanlara

insanlar ki hepsinin ayrı ayrı gülüşü vardı

boynu bükük gelip geçen baharla

önce öptüm insanları sonra büyüttüm

birer kırmızı karanfil yaptım mısralarımda

günlerden salıydı karnım çok açtı

sakalımı üç kurşun sıyırdı geçti

baktım kötüler boş kutular kadar çok

uykum kaçtı karanfil açtı yüreğim

sana aşık oldum yaşamak

istediğin kadar büyütebilirsin yüreğimi

yüreğimi avuçlarında tutacağım

öperek çamurlu ayakkabılarımın yanağından

ucuz şiirlerle paslanmış yüreğimi avutacağım

Hüseyin Avni Dede

Çıt Yok Aşireti

adanın fenerine ağ ören sarmaşık

unutulan bir gazete haberi gibi

sararıp sensiz köşesinde

‘çıt yok aşireti’ni kuruyor.

ötede denizlere iz süren bir bedevi…

uykuya sarılıyor yavaşça us

isli bir vadiden sonsuzluğa

ırmaklar közünü içinde saklayacak

bir önemi var mı sorun börtü böceğe

gerçek nerede başlar, nerede biter

nasılsa bizi kimse anlamayacak!

en baştan al göçebeliğini ve bir denizin enginliğini

varoluşun bir bulutla tanımlarken kendini

göze almak gerek sönen yıldızların da parladığı bir dünya’da

masal biter, nehirler akar, yara bir gün onarır yerini…

Neriman Calap

Mühürlenmiş Zaman

"İlkelerine bir kez olsun ihanet eden insan, hayat ile olan saf ilişkisini yitirir. Bir insanın kendine karşı hile yapması, onun, filminden, hayatından, her şeyinden vazgeçmesi demektir."

"Ruh, uyum peşindedir, hayatsa baştan sona uyumsuzluktur."

"Yaşam mutlu olmak ve hep kazanmak için değildir. Var olmak ve bir ruh geliştirmesi için insana tanınmış bir zaman dilimidir."

"Acının kaynağı memnuniyetsizliktir. O, insanın içinde bulunduğu hayatla ideal hayat isteği arasındaki çatışmadan doğar.

"Zaman, insana verilmiş acı bir armağandır."

"Dinleme ve anlama yeteneği çok değerlidir. Bir kez olsun, aynı şeyleri hissetmeyi başarabilen iki insan birbirini hep anlayacaktır. bunlardan biri buzul, diğeri isterse atom çağında yaşamış olsun fark etmez."

"Ne demişti Thomas Mann: Yalnızca kayıtsızlık özgürdür. Kişilikli biri özgür olamaz, kendi damgasıyla damgalanmıştır, eli kolu bağlıdır..."

"Sanat, insanların birbirleriyle ilişki kurmalarını sağlayan bir üst dildir."

"Her insanda dünyanın, kendi gördüğü ve algıladığı şekilde varolduğunu sanma eğilimi vardır.. Ancak, dünya bambaşkadır!"

"İnsan bazen nasıl da durup dinlenmek, kendini örneğin Veda'lar gibi farklı bir dünya algısına kaptırıp gitmek istiyor."

"Ben, dünyanın kendiliğinden çok güzel bir sese sahip olduğuna inanıyorum, yeter ki biz duymasını bilelim."

"İnsan bir başyapıtla karşılaştığında kendi içinde, sanatçıya da ilham veren sesi duymaya başlar."

"Çirkin, nasıl güzelin içinde varsa, güzel de çirkinin içinde vardır. Hayat, bu saçmalığa varan muazzam çelişkinin içine gömülmüştür."

"İnsan, öyle bir hatırlama yeteneğiyle donatılmıştır ki kendi sınırlarının farkına yine kendisi varır. Anılar bizi saldırılara açık, acı çekmeye hazır kılar."

"Geçmiş, bir anlamda, içinde yaşanan zamandan çok daha gerçektir, en azından çok daha dayanıklı, çok daha süreklidir. Şimdiki zaman akıp gider, kaybolur, parmaklarımızın arasından kum gibi kayar."

"Acı olan, bizim gerçekten özgür olmayı bilemeyişimiz. Başkaları adına isteklerimizden vazgeçmeye yanaşmadığımız gibi, bedelini başkasına ödettiğimiz bir özgürlük istiyoruz."

Andrey Tarkovski, Mühürlenmiş Zaman, Agora Kitaplığı

Rusça'dan Çeviren: Mazlum Beyhan

Bulutlar Adam Öldürmesin

Analardır adam eden adamı

aydınlıklardır önümüzde gider.

Sizi de bir ana doğurmadı mı?

Analara kıymayın efendiler.

          Bulutlar adam öldürmesin.

Koşuyor altı yaşında bir oğlan,

uçurtması geçiyor ağaçlardan,

siz de böyle koşmuştunuz bir zaman.

Çocuklara kıymayın efendiler.

          Bulutlar adam öldürmesin.

Gelinler aynada saçını tarar,

aynanın içinde birini arar.

Elbet böyle sizi de aradılar.

Gelinlere kıymayın efendiler.

          Bulutlar adam öldürmesin.

İhtiyarlıkta aklına insanın,

tatlı anıları gelmeli yalnız.

Yazıktır, ihtiyarlara kıymayın,

efendiler, siz de ihtiyarsınız.

          Bulutlar adam öldürmesin

Nâzım Hikmet Ran

Mutluluk Benim Şirinim'dir

Ben hiç turna görmedim 

Ama tanıyorum turnayı türkülerden

Biri bir turnalı türkü tuttursa 

Hele de tirendeysem 

Hele de hapisteysem 

Yitirmişsem sevdiklerimi 

Oy dağlar dağlar

 

Mutluluğu hiç görmedim

Ama tanıyorum yokluğundan 

Geceler böyle olmazdı herhal 

Ayrılık getirmezdi kucaklaşmalar 

Durup durup iççekmeler 

Kıyı köşe ağlaşmalar 

Ölüme kurtuluş denmezdi herhal 

Sevişmek suç sayılmazdı 

Mutluluk dilesem birine 

Ağlıyasım geliyor ardından 

Mutluluk benim şirin'imdir 

Oy dağlar dağlar

 

Nazım'ı hiç görmedim ben 

O çıktı ben girdim içeri 

Gördüm toprağını o acı gülün 

O kuş ancak o bahçelerde 

Nesini anlatayım ben özgürlüğün 

Gün olur zincire vurulmaktır özgürlük 

Gün olur

göğsünü gere gere

Islık çalmak caddede

 

O çekip gitti buralardan 

O çekip gitmezden önce 

Bilmezdim gitmenin ne olduğunu

Şimdi kim gitmelerden söz etse 

Karanlıkta bir baba

sessizce öpüyor çocuğunu

 

Yapın bunun resmini 

Yapın bunun heykelini 

Müziğini, şarkısını 

Yapın bunun romanını

 

Oy dağlar dağlar

Hasan Hüseyin Korkmazgil, Acıyı Bal Eyledik, S.119-122

Stalker

"Bir insan yeni doğduğunda zayıf ve esnektir. Öldüğü zaman ise kaskatı ve duygusuzdur. Sertlik ve güç ölümün arkadaşlarıdır. Esneklik ve zayıflık varoluşun tazeliğinin ifadeleridir. Kendini sertleştiren hiç bir şey kazanmayı başaramaz."

"Mutluluk kadar keder de olacaktı, biliyordum. Ama duygusuz, gri bir hayat yaşamaktansa acılı bir mutluluk daha iyidir..."

1979 Yapımı Stalker Filminden, Yönetmen: Andrey Tarkovski

Stalker Filmi, Boris ve Arkady Strugatsky kardeşlerin Yol Kenarında Piknik başlıklı öykülerinin bir uyarlamasıdır.

Masalların Masalı

Su başında durmuşuz,

çınarla ben.

Suda suretimiz çıkıyor,

çınarla benim.

Suyun şavkı vuruyor bize,

çınarla bana.

Su başında durmuşuz,

çınarla ben, bir de kedi.

Suda suretimiz çıkıyor,

çınarla benim, bir de kedinin.

Suyun şavkı vuruyor bize,

çınarla bana, bir de kediye.

Su başında durmuşuz,

çınar, ben, kedi, bir de güneş.

Suda suretimiz çıkıyor,

çınarın, benim, kedinin, bir de güneşin.

Suyun şavkı vuruyor bize,

çınara, bana, kediye, bir de güneşe.

Su başında durmuşuz,

çınar, ben, kedi, güneş, bir de ömrümüz.

Suda suretimiz çıkıyor,

çınarın, benim, kedinin, güneşin, bir de ömrümüzün.

Suyun şavkı vuruyor bize,

çınara, bana, kediye, güneşe, bir de ömrümüze .

Su başında durmuşuz.

Önce kedi gidecek,

kaybolacak suda sureti.

Sonra ben gideceğim,

kaybolacak suda suretim.

Sonra çınar gidecek,

kaybolacak suda sureti.

Sonra su gidecek

güneş kalacak;

sonra o da gidecek...

Su başında durmuşuz,

çınar, ben, kedi, güneş, bir de ömrümüz.

Su serin,

Çınar ulu,

Ben şiir yazıyorum.

Kedi uyukluyor

Güneş sıcak.

Çok şükür yaşıyoruz.

Suyun şavkı vuruyor bize

Çınara bana, kediye, güneşe, bir de ömrümüze...

Nâzım Hikmet Ran, 7 Mart 1958, Varşova

İnce Elek

İçtikçe içesim geliyor gayrı ne bilgi ara ne hüner

Beni bu rakıyla baş başa bırakma

Adam olayım çalışıp para kazanayım

Beni böyle işsiz güçsüz bırakma

Beni uslandır beni yüreklendir

Beni deli edip bırakma

Bilsen nereleri var kalk gidelim

Beni hep buralarda bırakma

Beni aç bırak evsiz urbasız bırak

Beni sensiz bırakma.

Beni ne yap biliyor musun

Beni yont beni arıt beni ayıkla.

Metin Eloğlu

Dost

Ben berceste mısraı buldum

Hey ömrümce söylerim

Gözden, gezden, arpacıktan olsun

Hey ömrümce söylerim!

Bizsiz Ilgaz'ın çam ormanları güzel değildir.

Hayda günlerim hayda

Sırtını düşmana verdikçe

Murat dağları güzel değildir,

Dost dost ille kavga!

Biz olmasak gökyüzü, biz olmasak üzüm,

Biz olmasak üzüm göz, kömür göz, ela göz;

Biz olmasak göz ile kaş, öpücük, nar içi dudak;

Biz olmasak ray, dönen tekerlek, yıkanan buğday,

Ayın onbeşi;

Biz olmasak Taşova’nın tütünü, Kütahya’nın çinisi,

Yani bizsiz

Anne dizi, kardeş dizi, yar dizi

Güzel değildir.

Gel günlerim gel de dol

Gel Aydınlım İzmirlim,

Gel aslanım Mamak’tan

Erzincan’dan Kemah’tan

Düşmanlar selâm ister

Gözden, gezden, arpacıktan!

Adana'nın pamuğu dokumada;

Diyarbakır, Afyon, Kütahya fabrikada

Ümit işkencede mahzun

Tenim, ayaklarım uryan

Ekmek işkencede mahzun

Ve Divrik’in demiri arabada

İşçi-köylü ve işçi birarada

Söyle türküler yadigârı kardeş

Söyle ağrılar yadigârı kardeş!

Neden alınterleri

Nimetler, haklar haram oldu sana

Gel günlerim gel de dol

Gel Aydınlım İzmirlim

Gel aslanım Mamak’tan

Erzincan’dan, Kemah’tan

Düşmanlar selâm ister

Gözden, gezden, arpacıktan

Sana selâm olsun

Hürriyetlerin meçhul olduğu dünya

Canım Türkiye,

Memleketimiz!

Calışan halklarıyla ümmi

Calışan halklarıyla garip,

Irgadı, esnafı, madencisi, iptidai aletleri

Kadınları, erkekleri, hapishaneleri;

Başı boş suları, dumanlı vadileri, yoz topraklarıyla,

İşşizleri, realist şairleri, mücahitleri,

Sokak şarkısı, keten helvası,

Akşam haberleri satanlarıyla memleketim

Sana selam olsun

Sürgünler, mahkûmlar, hastalar

Alacağın olsun

Seni İstanbul seni

Seni Bursa, Çankırı, Malatya,

Sizlere selam olsun üniversiteler!

Öğretmenleri alınmış kürsüler,

Öğretmenler

Sizlere selâm olsun

Hürriyeti yazan eller, dizen eller

Sizlere selâm olsun makineler

Entertipler, rotatifler, bobinler

Bu gülünç, aşağılık,

Namussuz şeyler dışında,

Sana selâm olsun

Zincirin zulmün kâr etmediği,

Kırbacın kâr etmediği

Büyük tahammül!

Gel günlerim gel de dol!

Gel Aydınlım, İzmirlim,

Gel aslanım Mamak’tan

Erzincan’dan, Kemah’tan

Düşmanlar selâm ister

Gözden, gezden, arpacıktan.

Enver Gökçe

Aşk Bitti

Aşk nasıl biterse öyle bitti bu aşk da

Uzun bir hastalık gibi

Aralıksız dinlediğim alaturka bir fasıl gibi

Gökyüzüne bakmayı, dostlara mektup yazmayı

Çiçekleri sulamayı unutmuşluğum gibi

Bitti.

Bir aşk nasıl biterse öyle bitti bu aşk da

Yürümeyi yeniden öğrenen felçli bir çocuk gibi

Sokağa çıkmalıyım şimdi ve çoktandır

İhmal ettiğim dostlara yeni bir adres bırakmalıyım

Pencereleri açmalı, kitapları düzenlemeliyim

Belki bir yağmur yağar akşama doğru

Yarıda bıraktığım şiirleri tamamlarım

Aşk da bitti diyordu ya bir şair

Aşk bitti işte tam da öyle

Ahmet Telli

Resim: Juan Brufal, Gorgeous Facade Painting

Ayna

Kırılınca bir büyük ayna

Şarkılar da yarım kaldı

Büyü bozuldu, durdu saatler

Suda suretimiz asılı kaldı.

Yoktu, şehirler gezdim ülkeler

Düşlerim sahipsiz kaldı

Ve şimdi kim bilir nerdeler

Gül güle değdi solmuş kaldı.

Anıları öğütür değirmenler

Bir aşk söyleyin ki bana

Daha başlarken öl demeler.

Kırılınca bir büyük ayna

Aşk bitti şarkılar yarım.

Behçet Aysan

Fotoğraf: Nurcan Azaz, Street, İstanbul, 2016

Bir Işık Yakmalı

Söndü ışıkları yıldızların

Şehrin ışıkları

Ve söndü göz nurunun ışıkları

Çıkardı baklayı dilinin altından

Çizmeyi aştı çoktan

Gemi azıya almıştı zaman

Tek başıma yürüyorum yolları

Çünkü başka türlü bulamam yolumu

Kimse kimseye yardım edemez bir zaman

Kendini bulanlar

yolunu bilenler birleşir ancak

Son ışıkları sönmüştü yıldızların

Ateşe düşmeden

Rüzgârda savrulmadan

Toprağa karışmadan

Nehirler boyu akmadan

Kavuşamadan ummana

Bu can yaşama doymadan

Bir ışık yakmalı çok geç olmadan

Adil Başoğul, Salkım Söğüt Dergisi, Yıl: 2, Sayı:12

Fotoğraf: Sarah Moon, Past and Present

Gölgesini Görmeyen

Burada kalın demişti oysa

burada dağlara tapan bir vahşi

burada neler kaybettiklerini  göstererek 

gölgelerden, efektlerden, maskelerden sıyrılarak

bir damla olsa da, bir damlada bin balık gibi yaşayarak.

Burada kalın, gölgesini görmeyen adam nereye gider

gerçek kırılıyor hemen kimse duymayınca

gerçek kırılıyor hemen birlik olmayınca

ve kansız sözcükler parçalıyor çerçeveleri.

Bu çöplükte nasıl kalacaklardı şimdi

nasıl bulacaklardı İthaki'yi?

korkunç gaga izleri gözlerinizi oymuştu.

her şeyin içi boş, naylon kadar buruş buruş 

nesnenin sesi, toprağın çiçeği, öfkeniz

paslı çivilere dönmüştü.

Nasıl kurtulacaklardı şimdi nasıl?

para anafor olur çeker o dipsiz kuyuya

kimse kimsenin yüzüne bakamaz o kara delikte 

renkli çamlara asılır boyunlar

kimse süpürmez evrene yayılmış tozları.

Katı olan her şey buharlaşıyordu 

bir hazdan bir haza geçerken unutuyordu kardeşlerimiz

hırçın denize umutla bağlanmış adalarda siren seslerini.

İsmet Alıcı

Çektim Ben de Kendimi Vurdum

senin kırık aynana yaz güneşi değiyor

binlerce ok dağılıyor odama

aklımdan geçenleri söylemeyeceğim

sözlü aktarılan bir mesel

yazılsa anlamı kalmayacak iç çekişimin

"kuşlardan ordumuz vardı kuşgeneraldim

vurulduk ve not düştük göğün siperlerine

biz birer birer kesilen saçlar gibi

taşa düştük, sözümüzü tutamadık-öyleydi"

senin güz telaşına yaseminler düşüyor

pencereyi açıyorsun kırılıyor sonbahar

yalnızlığımız bize özgü bir cumhuriyet

epeyce düşünüp söylenmiş söz gibi kalıyoruz

odanın ortasında iki ölü, iki buz boşluk

"kibrit çöplerinden evimiz vardı

çatıları kozalak pullarından

sevişirken pek iğne yapraklıydık

dökülüyorduk yılda bir

kendi bölünmez bütünümüze"

ilk savaşta uçtu gitti kuş askerlerim

ordusuz kuşgeneral neye yarayacaksa

çektim ben de kendimi vurdum

Aziz Nayır, Edebiyat Nöbeti, Sayı:52 S.49

Resim: Nurullah Berk (1906-1982), Kuşlar

Çürüyen Otlar

I

Bilinmez hangi şehirde

Yaşarsın aşktan habersiz,

Küçük çakıl taşım, nasıl bulayım!

Kaybolmuşsun bir kocaman nehirde.

Bu kimin çocuğu, der, seni görenler.

Benim çocuğum, diye, sesim gelir uzaktan.

Bunca kötülüğü bağışlatır bakışın

Yanakların kızarır ağlamaktan.

Bir gün sokakta rastlasam, ellerini

Alsam avuçlarıma okşasam.

Sıcaklığını tanır da mısralarımdan

Kız kardeşimsin sanırlar belki.

Son orada, ben burada

Birbirimizden habersiz

Ayrı yaylalarda yeşeren otlar gibi

Bekleye bekleye çürüyeceğiz.

II

Senin oturduğun şehirde

Gökyüzü mavidir benimkinden,

Çiçekler daha taze

Kuşlar bile güzeldir birbirinden.

Şarkılar daha neşeli, daha mahzun

Akşamlar daha garipsi,

Umut alabildiğine geniş,

Umutsuzluksa denizler gibi;

Trenler bile daha sevinçli

Daha kederli gelir gider.

Gençler bütün haşarı

Yaşlılar büsbütün kederlidirler.

Kadınların sütü daha gür, daha ak

Çocukların iştahı, yerinde,

Gemiciler bile daha sarhoştur

Doğup büyüdüğün şehirde.

Garibim! Nazlım! Öksüzüm

Hayal rüzgarlarıyla emzir beni de

Uzak ya, kokunu duyuyorum

Gül gibi açıldığın şehirde.

Cahit Külebi

Resim: Hoca Ali Rıza, Kırmızı Kır Kahvesi, Yağlı Boya 46x61 cm.

Çocuklara Düşen

Herkesin her yaşta

Dizinde ağlanacak bir annesi olmalı

Oradan bilinmedik uzaklara doludizgin

Çocuklardan da çocuk tahta atlarla

Aşılmaz dağları geçip ulaşmalı.

Kapalı kapıların arkasında

Bekleşir ölü gözlü adamlar

Çocukluğu çarmıha germek için

Bunu bilen her çocuk annesinin dizinde

Tek o adamlara inat olsun diye

Bitmeyen sevinçleri uyumalı.

Afşar Timuçin

Resim: Christian Krohg, Anne ve Çocuğu, 1883, Yağlı Boya 53x48 cm.

Yağmur Yağmur

Yağmur, yağmur... Bu neyi anlatır?

Bunca siste bunca ıslak serçe

Hüznü bir köşesinden tutup kaldırmıştır

Yağmur, yağmur... Bu neyi anlatır?

Son yaz derlenmiş, son ateş sönmüş

Düz yollara inen son kaçkın, son eşkıya

Hüznü bir köşesinden tutup kaldırmıştır.

Yağmur, yağmur... Bu neyi anlatır?

Oyun biter, o kesin güz çizgileri

Sevgi, bir de ölümle örselenmiş

Aklı bir köşesinden tutup kaldırmıştır.

Gülten Akın

Resim: Gustave Caillebotte, Yağmur, Yağlı Boya, 1875, 81x59 cm